Turkuaz Kartın Hukuki Niteliği ve Kapsamı
Turkuaz Kart, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 11 uyarınca yabancı sahibine Türkiye'de süresiz çalışma ve ikamet hakkı, eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ise ikamet izni sağlayan resmî bir belgedir. Turkuaz Kart sahibi olan yabancı, 6735 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı tüm haklardan faydalanır. Bunun yanı sıra yabancının mevzuat hükümlerine göre eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına, Turkuaz Kart sahibi yakını olduklarını gösteren ve ikamet izni yerine geçen belge verilir.
6735 sayılı ULUSLARARASI İŞGÜCÜ KANUNU m. 11Kaynağı aç
Bu düzenleme tüm yabancılar için geçerli bir hak doğurmaz. 6735 sayılı Kanun m. 11/6 gereğince geçici koruma sağlanan yabancılara Turkuaz Kart hükümleri uygulanmaz. Bu yasal engel sebebiyle geçici koruma kapsamındaki Suriye vatandaşlarının Turkuaz Kart alabilmesi hukuken mümkün değildir.
Turkuaz Kart Başvuru Kriterleri ve Nitelikli Yabancılar
6735 sayılı Kanun m. 11/1 uyarınca değerlendirmeler uluslararası işgücü politikası temelinde yürütülür. Bu doğrultuda yabancının tahsil derecesi, mesleki birikimi, bilim ve teknolojiye sağladığı katkı ile Türkiye'de gerçekleştirdiği yatırım veya faaliyetin yurt içi istihdama ve genel ekonomiye etkisi dikkate alınır. Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulunun tavsiyeleri ile Bakanlık tarafından saptanan ilkelere göre incelemesi olumlu sonuçlanan kişilere Turkuaz Kart tahsis edilir.
Kart uygulamasında akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar ile bilim, sanayi ve teknolojide stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkan yabancılar nitelikli yabancı olarak değerlendirilir. Aynı zamanda ihracat, istihdam veya yatırım kapasitesi bakımından ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan ya da sağlaması öngörülen kişiler de bu kapsamda nitelikli yabancı sayılır.
Başvuru Usulü ve Üç Yıllık Geçiş Süreci
Yurt içindeki yabancıların Turkuaz Kart başvurularını Bakanlığın elektronik sistemi üzerinden doğrudan yapması esas olmakla birlikte, ilgili teknik altyapı tamamlanıncaya kadar başvurular e-Devlet kapısındaki Yabancıların Çalışma İzinleri Otomasyonu vasıtasıyla iletilir. Yurt dışında ikamet eden yabancılar ise vatandaşı oldukları veya hukuken bulundukları ülkelerdeki Türkiye Cumhuriyeti dış temsilcilikleri kanalıyla müracaatta bulunur.
6735 sayılı Kanun m. 11/2 uyarınca Turkuaz Kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Bu süreçte iptal edilmeyen karttaki geçiş süresi kaydının kaldırılması ve kartın süresiz hale gelmesi yabancının başvurusuna bağlıdır. Başvurunun geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren ve her durumda geçiş süresi dolmadan yapılması gerekir. Belirlenen süre dolduktan sonra yapılan geçiş süresi kaydının kaldırılması talepleri reddedilir ve Turkuaz Kart geçersiz hale gelir.
Kart sahibi geçiş süresi kaydının kaldırılması yönünde talepte bulunduğunda görevli uzman otuz gün içerisinde bir nihai rapor hazırlar. Uzman raporunun olumlu olması halinde Genel Müdürlük tarafından geçiş süresi kaydı kaldırılarak yabancıya süresiz Turkuaz Kart verilir. Raporun olumsuz sonuçlanması durumunda ise kartın iptaline veya geçiş süresinin uzatılmasına karar verilebilir.
Turkuaz Kart Sahibi Yakını Kartı ve Aile Bireylerinin Hakları
Turkuaz Kart sahibinin eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına Turkuaz Kart Yönetmeliği m. 20 uyarınca Turkuaz Kart Sahibi Yakını Kartı verilir. Bu kart yalnızca ikamet izni yerine geçmekte olup aile bireylerine çalışma izni hakkı tanımaz. Asıl Turkuaz Kartın iptal edilmesi veya geçerliliğini yitirmesi durumunda ise kart sahibi yakını kartı Genel Müdürlük tarafından iptal edilir.
Turkuaz Kart ile Türk Vatandaşlığının Kazanılması
Üç yıllık geçiş sürecini sorunsuz tamamlayan Turkuaz Kart sahibi ile eşi ve ergin olmayan veya bakıma muhtaç çocuklarının Türk vatandaşlığına geçebilmesi mümkündür. İlgililerin vatandaşlık kazanabilmesi için milli güvenlik ve kamu düzeni açısından herhangi bir sakıncalarının bulunmaması gerekir. Bu şartların sağlanması durumunda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teklifi ve Cumhurbaşkanı kararıyla kart sahibi yabancı ile belirtilen aile bireyleri Türk vatandaşlığı kazanabilir.
Turkuaz Kart sahibinin eşi ve çocukları bu kartla çalışabilir mi?
Hayır, Turkuaz Kart sahibinin eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına verilen yakını kartı yalnızca ikamet izni yerine geçer ve çalışma izni sağlamaz.
Geçici koruma altındaki Suriye vatandaşları Turkuaz Kart alabilir mi?
Hayır, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 11/6 gereğince geçici koruma kapsamındaki yabancılara Turkuaz Kart hükümleri uygulanmaz.
Geçiş süresi kaydının kaldırılması başvurusu ne zaman yapılmalıdır?
Geçiş süresi kaydının kaldırılması başvurusu, üç yıllık sürenin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren ve süre dolmadan önce yapılmalıdır; süre bittikten sonra yapılan başvurular reddedilir ve kart geçersiz kalır.
Turkuaz Kart ile Türk vatandaşlığı nasıl kazanılır?
Üç yıllık geçiş sürecini sorunsuz tamamlayan ve milli güvenlik ile kamu düzeni yönünden engeli bulunmayan kart sahibi yabancı, eşi ve ergin olmayan veya bakıma muhtaç çocukları, Bakanlığın teklifi ve Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığı kazanabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy