Yabancı uyruklu kişiler, parasal tutarı en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz olan kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulu ya da üzerinde yapı bulunan arsa niteliğindeki taşınmazları, tapuya üç yıl devredilmeyeceği şerhini koydurarak edindiklerinde istisnai yoldan Türk vatandaşlığına başvurabilmektedir. Bu taşınmaz ediniminin aranan yasal şartları sağladığı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilir. Satın alma işleminin ardından taşınmazın başvuru koşullarına uygunluğunu teyit eden belge Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden alınır. Yatırım gerekçesiyle vatandaşlık başvurusunda bulunabilmek adına 6458 sayılı Kanun m. 31/1-j bendi kapsamında kısa dönem ikamet izni sağlanmış olmalıdır. 5901 sayılı Kanun m. 12 çerçevesinde milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engeli bulunmayan yabancılar hakkında vatandaşlığa kabul kararı Cumhurbaşkanınca verilir.
2010139 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK m. 20Kaynağı aç
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 12Kaynağı aç
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 31Kaynağı aç
Yatırım Tutarının Kapsamı ve Taşınmaz Sayısı
Vatandaşlık başvurusunda 400.000 Amerikan Doları asgari tutarın tek bir taşınmazla karşılanması zorunlu olmayıp toplam değer bu tutarı bulduğu sürece birden fazla gayrimenkul de edinilebilir. Taşınmaz ediniminde ödenen tapu harcı, noter masrafları ve diğer vergiler 400.000 dolarlık asgari yatırım tutarının hesabına dahil edilmez. Belirtilen parasal değerlerin belirlenmesinde, tespit tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının efektif satış kuru veya çapraz döviz kuru esas alınır. Yatırım yoluyla vatandaşlık kazanımında öngörülen döviz tutarları, işlem öncesinde Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankaya ve bu bankaca da Merkez Bankasına satılmak zorundadır. Ayrıca vatandaşlık kazanımında şart koşulan süreyi tamamlamak amacıyla farklı yatırım türleri arasında geçişkenlik yapılması mümkündür.
Satış Vaadi Sözleşmesi ile Başvuru Usulü
Üzerinde kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş taşınmazlar için en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarının peşin ödenmesi, tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkini yapılmayacağı taahhüdünün şerh edilmesi şartıyla noterde satış vaadi sözleşmesi yapılarak da başvuru gerçekleştirilebilir. Sözleşmeye konu taşınmazın mevzuatta aranan nitelikleri taşıdığı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilmelidir. Taşınmaz yatırımı şartlarının mevzuata uygun biçimde sağlanıp sağlanmadığının tespitinde uygulanacak usul ve esaslar da anılan bakanlıkça belirlenir.
Edinilebilecek Taşınmaz Türü ve Değer Tespiti
Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20/2-b hükmü uyarınca vatandaşlık edinimine konu taşınmazın kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasfında olması gerekmektedir. Taşınmazın değer tespiti Web-Tapu sistemi üzerinden temin edilen gayrimenkul değerleme raporu ile yapılmakta olup bu rapor düzenleme tarihinden itibaren 3 ay boyunca geçerlidir. Süre aşımı durumunda veya ek belge talep edildiğinde güncel bir rapor temin edilir. İşlem öncesinde yabancı alıcının dövizini Merkez Bankasına satılmak üzere yetkili Türk bankasına bozdurduğunu kanıtlayan Döviz Alım Belgesinin tapu idaresine ibrazı zorunludur.
Taşınmazın Mülkiyet Geçmişine İlişkin İstisnalar
Vatandaşlık kazanımına konu taşınmaz tapuda yabancı gerçek kişiler, bu kişilerin eşi veya çocukları adına kayıtlı olmamalıdır. Taşınmazın, edinecek yabancı gerçek kişi, eşi veya çocukları tarafından 12 Ocak 2017 tarihinden sonra devredilmemiş olması aranır. Bununla birlikte 12 Ocak 2017 tarihinden sonra yabancı gerçek kişi adına kayıtlı olan taşınmaz Türk vatandaşına veya şirketine devredilmişse, bu devir sonrasında başka bir yabancı gerçek kişinin vatandaşlık kazanmak amacıyla aynı taşınmazı edinmesi mümkündür. Ayrıca edinilecek yerin, edinecek yabancı gerçek kişinin ortağı ya da yöneticisi olduğu şirket tüzel kişiliği adına tapuda kayıtlı bulunmaması şarttır. 1062 sayılı Mukabele-i Bilmisil Kanunu hükümleri uyarınca Suriye vatandaşlarının Türkiye'de gayrimenkul edinme hakkı bulunmadığından gayrimenkul yatırımı ile Türk vatandaşlığı kazanmaları hukuken mümkün değildir.
Aile Bireylerinin Kapsamı ve Taahhüdün Sonuçları
Gayrimenkul yatırımı ile Türk vatandaşlığı kazanan yabancının eşi ile kendisinin veya eşinin ergin olmayan çocuğu da bu hakka bağlı olarak vatandaşlık kazanabilmektedir. Yatırımcının ve eşinin bağımlı yabancı çocuklarının da başvuru kapsamına dahil edilebileceği belirtilmektedir. İstisnai vatandaşlık sürecinde millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunan yabancıların talepleri 5901 sayılı Kanun m. 12/2 uyarınca Bakanlıkça reddedilir. Vatandaşlık kazanımı amacıyla tapuya konulan 3 yıllık satılmama taahhüdüne aykırı biçimde taşınmaz devredilirse durum tapu müdürlüğünce bildirilerek ilgili kişinin vatandaşlığını kaybetmesi gündeme gelebilir. Öte yandan, üç yıllık satılmama taahhüdü altındaki taşınmazın kiraya verilmesini engelleyen yasal bir kısıtlama bulunmamaktadır.
Başvuru Belgeleri ve Ret Kararına Karşı Süreç
İl nüfus müdürlüğüne posta yoluyla yapılan başvurular kabul edilmez; başvuru evrakının bizzat teslimi aranır. Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20/3 uyarınca istisnai vatandaşlık başvurusu için isteği belirten form dilekçe, uyruğu gösteren pasaport veya temini halinde vatansızlık belgesi, medeni hal ve nüfus kayıtlarının yanı sıra hizmet bedelinin Maliye veznesine yatırıldığını gösteren makbuz gibi evrakı içeren dosya hazırlanarak karar alınmak üzere İçişleri Bakanlığına iletilir. Yurt dışı kaynaklı pasaport ve nüfus kayıt örneği gibi belgelerin noter tasdikli olması ve noter onaylı Türkçe tercümesi ile sunulması gerekmektedir. Süreci takip etmek amacıyla İçişleri Bakanlığı bünyesinde ilgili bakanlıkların temsilcilerinden oluşan ortak bir komisyon kurulabilir. Başvurunun reddi halinde tanınan yasal sürelere ilişkin iki farklı yaklaşım yer almaktadır. Bir yaklaşıma göre ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde idareye itiraz edilebilmekte, idarenin 30 gün içinde cevap vermemesi veya itirazı reddetmesi halinde ret tebliğinden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilmektedir. Diğer yaklaşıma göre ise ret kararının tebliğinden itibaren yetkili makama itiraz ve idari yargıda dava açılması için 60 günlük sürenin öngörüldüğü belirtilmektedir.
Satın alınan taşınmaz 3 yıllık süre dolmadan kiraya verilebilir mi?
Evet, tapu kayıtlarına üç yıl satılmama şerhi konulan evin kiraya verilmesine yasal bir engel bulunmamaktadır.
Vatandaşlık başvurusu posta yoluyla yapılabilir mi?
Hayır, vatandaşlık başvuru evrakı il nüfus müdürlüğüne bizzat sunulmalı olup posta yoluyla yapılan başvurular idarece kabul edilmez.
Taşınmaz değerleme raporunun geçerlilik süresi ne kadardır?
Web-Tapu sistemi üzerinden temin edilen gayrimenkul değerleme raporu düzenlendiği tarihten itibaren 3 ay boyunca geçerlidir.
Tapu harcı ve vergiler asgari yatırım tutarına sayılır mı?
Hayır, gayrimenkul alımında ödenen tapu harcı, noter masrafları ve diğer vergiler 400.000 Amerikan Doları tutarındaki asgari yatırıma dahil edilmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

