Turkuaz Kart Nedir? Şartları, Kapsamı ve Başvuru Usulü |

Turkuaz Kartın Tanımı ve Hukuki Mahiyeti

Turkuaz kart; yabancıya Türkiye'de süresiz çalışma ve ikamet hakkı, eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ise Turkuaz kart sahibi yakını olduğunu gösteren ve ikamet izni yerine geçen belge sağlayan hukuki statüdür. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'nun 11. maddesi ile Turkuaz Kart Yönetmeliği'nin 19. maddesi gereğince kart sahibi yabancı, süresiz çalışma izninin tanıdığı haklardan yararlanır. Bu belgeyle birlikte kart sahibinin yakınlarına ikamet izni yerine geçen belge düzenlenmektedir.

6735 sayılı ULUSLARARASI İŞGÜCÜ KANUNU m. 11Kaynağı aç

MADDE 11- (1) Uluslararası işgücü politikası doğrultusunda;
eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin
veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ile Uluslararası İşgücü Politikası
Danışma Kurulu önerileri ve Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre başvurusu
uygun görülen yabancılara Turkuaz Kart verilir.
(2) Turkuaz Kart, ilk üç yılı
geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Bakanlık, geçiş süresi içinde işveren veya
yabancıdan yürütülen faaliyetlere ilişkin bilgi ve belge talep edebilir. Geçiş süresi
içinde 15 inci madde uyarınca iptal edilmeyen Turkuaz Kartta yer alan geçiş süresi
kaydı, yabancının başvurusu hâlinde kaldırılır ve süresiz Turkuaz Kart verilir.
Bu başvuru, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren, her durumda
geçiş süresi dolmadan yapılır. Bu süre dolduktan sonra geçiş süresi kaydının kaldırılmasına
ilişkin yapılan başvuru reddedilir ve Turkuaz Kart geçersiz hale gelir.
(3) Turkuaz Kart sahibi yabancının,
mevzuat hükümlerine göre eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına Turkuaz Kart
sahibi yakını olduğunu gösteren ve ikamet izni yerine geçen belge verilir.
(4) Turkuaz Kart sahibi yabancı
bu Kanunda düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır.
(5) Turkuaz Kart uygulamasında;
akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar ile bilim, sanayi
ve teknolojide ülkemiz bakımından stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkmış olanlar
ya da ihracat, istihdam veya yatırım kapasitesi olarak ulusal ekonomiye önemli katkı
sağlayan ya da sağlaması öngörülenler nitelikli yabancı olarak değerlendirilir.
(6) Geçici koruma sağlanan
yabancılara bu madde hükümleri uygulanmaz.
Çalışma izninin mahiyeti

23413 sayılı TURKUAZ KART YÖNETMELİĞİ m. 19Kaynağı aç

MADDE 19 – (1)
Turkuaz Kart sahibi süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır.
Turkuaz Kart sahibi olan yabancılar;
a) Türkiye’de askerlik yapma
yükümlülüğünden muaftırlar.
b) Seçme ve seçilme, kamu
görevlerine girme haklarından yararlanamazlar.
c) Sosyal güvenliğe ilişkin
kazanılmış hakları saklı olup, bu hakların kullanımında ilgili mevzuattaki
hükümlere tabidirler.
ç) Bu kişilerin, Türkiye’deki
ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz
iktisabı ile ferağı gibi konulara yönelik işlemleri, ilgili kurum ve kuruluşlar
tarafından Türk vatandaşlarına uygulanmakta olan mevzuata göre yürütülür.
(2) Bu hak ve yükümlülüklerin
kullanılmasında özel kanunlarda Türk vatandaşı olma koşulu aranmışsa, Turkuaz
Karta sahip olan kişiler bu haklardan yararlanmayı talep edemezler.
(3) 25/9/2009 tarihli ve 5901
sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında Turkuaz Kart sahibi ve yakını, millî güvenlik ve kamu düzeni
bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmaması ve geçiş süresi kaydının
kaldırılması şartıyla Bakanlıkça teklif edilmesi halinde Türk vatandaşlığını
kazanabilir.
Turkuaz Kart sahibi yakını
kartı

Turkuaz Kart Verilebilecek Yabancılar ve Şartları

6735 sayılı Kanun m. 11/1 uyarınca Turkuaz kart; uluslararası işgücü politikası doğrultusunda eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı ile Türkiye'deki faaliyet veya yatırımının istihdama ve ulusal ekonomiye etkisi dikkate alınarak verilir. Bu süreçte Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri ve Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar esas alınır. Kanunun 11. maddesinin beşinci fıkrası gereğince akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar, bilim, sanayi ve teknolojide stratejik bir alanda öne çıkanlar ya da ihracat, yatırım veya istihdam kapasitesiyle milli ekonomiye önemli katkı sağlayan yahut sağlaması beklenen yabancılar nitelikli yabancı kapsamında değerlendirilir.

Turkuaz Kart Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca bu belge; eğitim düzeyi, ücreti, mesleki bilgisi ve tecrübesiyle yüksek nitelikli işgücü sayılanlara; yatırım veya ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdam ve teknolojik gelişmeye katkısıyla yüksek nitelikli yatırımcı niteliğindeki kişilere; bilimsel ve teknolojik gelişmeye katkı sunan veya stratejik alanlarda araştırma yürüten bilim insanlarına; kültürel, sanatsal veya sportif faaliyetlerde uluslararası düzeyde başarı gösterenlere ve Türkiye'nin tanıtımına ya da milli menfaatlerine katkı sağlayan yabancılara verilebilir. 6735 sayılı Kanun m. 11/6 uyarınca geçici koruma sağlanan yabancılar ise Turkuaz kart düzenlemelerinden yararlanamaz.

23413 sayılı TURKUAZ KART YÖNETMELİĞİ m. 5Kaynağı aç

MADDE 5 – (1) Turkuaz
Kart;
a) Eğitim düzeyi, ücreti, mesleki
bilgisi ve deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı ve benzeri nitelikleri
itibarıyla yüksek nitelikli işgücü olarak değerlendirilen,
b) Yatırım veya ihracat düzeyi,
sağlayacağı istihdamın büyüklüğü, bilimsel ve teknolojik gelişmeye yaptığı
katkı ve benzeri özellikleri itibarıyla yüksek nitelikli yatırımcı olarak
değerlendirilen,
c) Bilimsel ve teknolojik
gelişmeye katkı sağlayan veya bilim, sanayi ve teknoloji alanlarında
uluslararası düzeyde ülke menfaatleri açısından stratejik kabul edilen
çalışmalar ve araştırmalar yapan bilim insanı veya araştırmacı,
ç) Kültürel, sanatsal veya
sportif faaliyetler açısından uluslararası düzeyde başarılı olan,
d) Türkiye’nin veya Türk
kültürünün uluslararası tanınırlığına veya tanıtımına katkı sağlayan,
Türkiye’nin milli menfaatlerine ilişkin hususlarda uluslararası düzeyde
faaliyette bulunan,
yabancılara verilebilir.
Turkuaz Kart başvurusu

Başvuru Usulü ve Belge Düzenlemeleri

Turkuaz kart başvurusu yurt içinde yabancı kimlik numarası kullanılarak doğrudan elektronik sistem üzerinden, yurt dışında ise yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkedeki Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla yapılır. Dış temsilcilikler vasıtasıyla alınan bilgi ve belgeler elektronik ortamda Bakanlığa iletilir. Yurt içi ve yurt dışı başvurular bizzat yabancı tarafından yapılabileceği gibi yetkili aracı kurumlar aracılığıyla da gerçekleştirilebilir.

Turkuaz Kart Yönetmeliği m. 8/3 uyarınca Türkiye'de yasal olarak bulunan yabancıların yurt içinden yapacakları başvurularda yabancının geçerli bir ikamet iznine sahip olması şartı aranmaz. Yönetmeliğin 8. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında Genel Müdürlük, farklı yabancı grupları için başvuru sırasında istenecek belgeleri belirleme, yeni belge ilave etme veya belgelerde değişiklik yapma yetkisine sahiptir ve bu düzenlemeler resmî internet sayfasında yayımlanır.

23413 sayılı TURKUAZ KART YÖNETMELİĞİ m. 8Kaynağı aç

MADDE 8 – (1) Başvuru
sırasında aşağıda belirtilen belgeler sisteme yüklenir:
a) Başvuru dilekçesi,
b) Yabancıya ait pasaport veya
pasaport yerine geçen belgenin sureti,
c) Varsa ilgili kamu kurum ve
kuruluşundan alınan uygunluk belgesi,
ç) Bu Yönetmeliğin beşinci
maddesinde sayılan yabancılar bakımından;
1) Nitelikli işgücü olarak
değerlendirilen yabancı için diploma, iş sözleşmesi, özgeçmiş, atama veya
görevlendirme yazısı, mesleki tecrübe, anadil dışında bilinen yabancı dilleri
gösteren uluslararası düzeyde kabul edilen belgeler ile benzeri,
2) Nitelikli yatırımcı olarak
değerlendirilen yabancı için yatırım büyüklüğü, istihdam düzeyi, ihracat
tutarı, mali yeterlilik, faaliyet gösterilen bölge, sektör ve işi gösterir
belgeler ile benzeri,
3) Bilim insanı veya araştırmacı
için, diploma, akademik kariyer ve unvanı gösterir belge, sahip olunan akademik
çalışmalar veya lisans, ticari marka veya patent belgeleri ile benzeri,
4) Kültürel, sanatsal veya
sportif faaliyetler açısından ulusal veya uluslararası düzeyde başarılı olmuş
yabancı için başarılı olduğunu gösterir belgeler ile benzeri,
5) Türkiye’nin veya Türk
kültürünün tanınırlığına veya tanıtımına katkı sağlayan yabancılar için:
Turkuaz gönüllüsü olarak uluslararası düzeyde yürütülen faaliyetlere ilişkin
belgeler, fikir ve sanat eserleri, süresi, sürdürülebilirliği, devamlılığı ve
etki alanı gibi bilgileri içeren tanıtım faaliyetlerine ilişkin belgeler ile
benzeri,
belgeler içerisinden Genel
Müdürlükçe belirlenerek Genel Müdürlük resmi internet sayfasında yayımlanan
belgeler.
(2) Genel Müdürlük 5 inci maddede
sayılan yabancılar bakımından her bir yabancı grubu için ayrı ayrı gerekli
belgeleri belirlemeye, yeni belgeler eklemeye veya bu belgeleri değiştirmeye
yetkilidir. Bu kapsamda yapılan düzenlemeler Genel Müdürlük resmi internet
sayfasında yayımlanır.
(3) Türkiye’de yasal olarak
bulunan yabancıların yurtiçinden yapacakları başvurular bakımından yabancının
geçerli ikamet iznine sahip olması şartı aranmaz.
Turkuaz Kart başvurusunun
değerlendirilmesi

Üç Yıllık Geçiş Süresi ve Süresiz Statüye Geçiş

6735 sayılı Kanun m. 11/2 gereğince Turkuaz kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Bu geçiş süresi zarfında kart sahibinin taahhütlerini yerine getirme durumu ile şartları devam ettirip ettirmediği takip edilir; Bakanlık yürütülen faaliyetlere ilişkin olarak işverenden veya yabancıdan bilgi ve belge talep edebilir.

Geçiş süresi içinde iptal edilmeyen karttaki geçiş süresi kaydının kaldırılarak belgenin süresiz hale getirilmesi için başvuru yapılması zorunludur. Bu başvuru, geçiş süresinin dolmasına 180 gün kalmasından itibaren ve her hâlükârda geçiş süresi dolmadan önce yabancı tarafından yapılmalıdır. Kanunda belirlenen sürenin geçirilmesinin ardından yapılan geçiş süresi kaydının kaldırılması başvuruları reddedilir ve Turkuaz kart geçersiz hale gelir.

Kart Sahibinin Hak ve Yükümlülükleri

Turkuaz Kart Yönetmeliği'nin 19. maddesi doğrultusunda kart sahibi süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır ve Türkiye'de askerlik yapma yükümlülüğünden muaftır. Kart hamillerinin sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı olup bu hakların kullanımında mevzuat hükümleri uygulanır. İkamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz iktisabı ile ferağı işlemleri kural olarak Türk vatandaşlarına tatbik edilen mevzuata göre yürütülür; ancak özel kanunlarda Türk vatandaşı olma koşulu aranmışsa Turkuaz kart sahipleri bu haklardan yararlanmayı talep edemezler.

Turkuaz kart hamilleri Türk vatandaşlarına tanınan siyasi ve kamusal yetkilerin tamamına sahip değildir. Yönetmeliğin 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kart sahibi yabancılar seçme ve seçilme haklarından yararlanamaz ve kamu görevlerine girme hakkına sahip olamazlar.

Turkuaz Kartın İptalini Gerektiren Sebepler

Turkuaz kart, mevzuatta öngörülen yükümlülüklerin ihlali durumunda iptal edilebilir. Kartın geçerlilik tarihinden itibaren 6 ay içinde Türkiye'ye gelinmemesi veya kesintisiz 2 yıldan uzun süre yurt dışında bulunulması iptal gerekçeleri arasındadır. Ayrıca yetkili bakanlıkların uygun görüşü bulunmadıkça pasaport ya da yerine geçen belgenin geçerlilik süresinin uzatılmaması, mevzuata aykırı veya kayıt dışı çalışılması yahut en az 1 yıl aralıksız çalışılmadığının belirlenmesi hâllerinde de kart iptal edilebilir.

Kart başvurusunun sahte bilgi ve belgelerle yapıldığının anlaşılması, geçiş süresinde talep edilen belgelerin verilen sürede ibraz edilmemesi veya ilgilinin kart için aranan niteliği kaybetmesi durumunda Turkuaz kart iptal edilebilir. Kart sahibinin ülkeye girişine izin verilmemesi, vize verilmeyecek yabancılardan olması, hakkında sınır dışı etme kararı tesis edilmiş bulunması veya kamu düzeni ve güvenliği açısından Türkiye'de çalışmasında sakınca görülmesi de iptal gerekçeleri arasında yer alır.

İdari İtiraz, İptal Davası ve Türk Vatandaşlığı

Turkuaz kart başvurusunun reddedilmesi hâlinde kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde idareye itiraz edilebilir; ret kararının iptali istemiyle 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılması da mümkündür.

Turkuaz kart sahiplerinin Türk vatandaşlığına geçişinde iki hukuki imkân bulunmaktadır. Turkuaz Kart Yönetmeliği m. 19/3 uyarınca geçiş süresi kaydının kaldırılmış olması ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bir hal bulunmaması şartıyla kart sahibi ve yakını, Bakanlığın teklifi üzerine 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12/1-b maddesi kapsamında Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai yoldan vatandaşlık kazanabilir. Engel hali bulunanların talepleri ise Bakanlıkça reddedilir. Bunun yanı sıra kart hamili yabancı, genel başvuru yoluyla 5 yıllık yasal ikamet ve kanundaki diğer unsurları tamamlayarak da vatandaşlık talebinde bulunabilir; koşulları yerine getirmek vatandaşlığın kendiliğinden kazanılması sonucunu doğurmaz.

5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 12Kaynağı aç

MADDE 12 – (1) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel
teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda
belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler. [1][2]
a) Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik,
sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da
geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte
bulunulan kişiler.
b) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci
fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi
yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya
bağımlı yabancı çocuğu.
c) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.
d) Göçmen olarak kabul edilen kişiler.
(2) (Ek: 19/10/2017-7039/29 md.) Millî güvenlik ve kamu düzeni
bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça
reddedilir.
Türk vatandaşlığının ikamet şartı aranmaksızın yeniden kazanılması

Turkuaz kart sahibinin eşi ve çocukları Türkiye'de ikamet edebilir mi?

Turkuaz kart sahibi yabancının mevzuat hükümlerine göre eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına, Turkuaz kart sahibi yakını olduğunu gösteren ve ikamet izni yerine geçen bir belge verilir.

Geçiş süresinin kaldırılması başvurusu ne zaman yapılmalıdır?

Geçiş süresi kaydının kaldırılması başvurusu, 3 yıllık sürenin dolmasına 180 gün kalmasından itibaren ve her hâlükârda geçiş süresi dolmadan önce yapılmalıdır; süre dolduktan sonra yapılan başvuru reddedilir ve kart geçersiz kalır.

Geçici koruma altındaki yabancılar Turkuaz karta başvurabilir mi?

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'nun 11. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca geçici koruma sağlanan yabancılara Turkuaz karta ilişkin kanun hükümleri uygulanmaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Yabancılar hukuku