Öğrenci İkamet İzni Nasıl Alınır ve Şartları Nelerdir?

Öğrenci İkamet İzninin Kapsamı ve Yararlanabilecek Kişiler

Öğrenci ikamet izni, Türkiye'de bir eğitim kurumunda öğrenim görecek yabancılara yasal kalış hakkı tanıyan izin türüdür. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 38. maddesi kapsamında, Türkiye'deki bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora düzeyinde tahsil görecek yabancılara bu izin düzenlenir. Tıpta Uzmanlık (TUS) ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık (DUS) programlarına katılanlar, kayıtlı oldukları üniversite tarafından Türkçe dil kursuna yönlendirilenler ile Erasmus ve benzeri uluslararası öğrenci değişim programlarıyla gelen yabancılar da öğrenci ikamet izninden yararlanabilir. Aile ikamet izni sahibi olan yabancılar on sekiz yaşına kadar ayrıca öğrenci izni almaksızın ilk ve orta öğretim kurumlarında eğitimlerini sürdürebilir; aile izni bulunmayan ilk ve orta öğretim öğrencileri için ise öğrenci ikamet izni verilebilir. Giderleri ve bakımı gerçek veya tüzel kişilerce karşılanan ilk ve orta dereceli okul öğrencilerinin veli ya da yasal temsilcilerinin muvafakati bulunması durumunda, öğrenimleri süresince birer yıllık dönemler halinde ikamet izni almaları ve bunu uzatmaları mümkündür. Kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla tahsil amacıyla Türkiye'ye gelen yabancılara ise öğrenim süreleri boyunca ikamet izni verilebilir. Uluslararası koruma başvuru sahipleri ve statü sahipleri ise kendi statü belgeleriyle öğrenim görebildiklerinden ayrıca bu izni alma zorunluluğu taşımazlar.

Öğrenci İkamet İzni Başvuru Şartları ve Gerekli Belgeler

6458 sayılı Kanun'un 39. maddesi gereğince öğrenci ikamet izni verilebilmesi için üç temel şart aranır: Kanun'un 38. maddesi kapsamındaki bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi, Kanun'un 7. maddesinde düzenlenen Türkiye'ye girişlerine izin verilmeyecek yabancılar kapsamına girilmemesi ve Türkiye'de kalınacak adres bilgilerinin yetkili idareye verilmesi şarttır. Başvuru yapabilmek için ibraz edilen pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin süresinin, talep edilen ikamet izni süresinden en az 60 gün daha uzun olması gerekir. Yükseköğrenim görecek öğrencinin on sekiz yaşından küçük olması halinde, veli veya yasal temsilcisinin muvafakatnamesi ile apostil şerhli veya konsolosluk onaylı, noter tasdikli Türkçe tercümeli doğum belgesi sunulur. Ayrıca üniversiteye kayıt tarihinden itibaren üç ay içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na genel sağlık sigortası başvurusunda bulunulmalı veya özel sağlık sigortası temin edilmelidir.

İkamet İzni Süreleri ve Süre Sınırları

Öğrenci ikamet izninin süresi yabancının öğrenim kademesine ve eğitim programının süresine göre düzenlenir. İlk ve orta öğretim seviyesindeki yabancı öğrencilere öğrenimin başladığı tarihten bir sonraki öğretim yılının başlangıcına kadar geçerli olmak üzere en fazla birer yıllık sürelerle ikamet izni verilir ve uzatılır. 6458 sayılı Kanun'un 38. maddesi uyarınca, yabancı öğrencinin öğrenim süresi bir yıldan kısa olduğu takdirde ikamet izin süresi bu öğrenim süresini aşamaz. Yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören yabancılar için izin süresi kural olarak öğrenim programını kapsayacak şekilde düzenlenir; normal süresi içinde mezun olamayan öğrencilerin ikamet izinleri ise azami öğrenim süresini geçmeyecek şekilde en fazla birer yıllık dilimlerle uzatılabilir.

Yabancı Öğrencilerin Çalışma Hakkı ve Aile Bireylerinin Durumu

6458 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca, Türkiye'de örgün öğrenim gören ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri, çalışma izni almak koşuluyla çalışabilirler. Ön lisans ve lisans düzeyindeki öğrenciler bakımından çalışma hakkı öğrenimin ilk yılı tamamlandıktan sonra başlar; bu hak ilgili kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri doğrultusunda düzenlenir ve usul ile esasları Bakanlık ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir. Kanun'un 38. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, öğrenci ikamet izni öğrencinin anne, baba veya diğer yakınlarına ikamet izni alma hakkı tanımaz.

Bildirim Süreleri ve Öğrenimin Sona Ermesi

Öğrenim durumunda veya şahsi bilgilerde meydana gelen değişikliklerin yasal süreler içinde İl Göç İdaresi Müdürlüğüne bildirilmesi gerekir. Öğrenim durumuna ilişkin değişiklik aynı il sınırları içinde olduğunda 20 iş günü, yükseköğrenime farklı bir ilde devam edilmesi durumunda ise 10 iş günü içinde yeni ildeki idareye bildirimde bulunulmalıdır. Pasaport, medeni hal veya ikamet adresi değişikliklerinin bildirim süresi ise 20 gündür. Mezun olan öğrencinin ikamet izni mezuniyet tarihi itibarıyla kesilir; yabancının durumuna ve yeni kalış amacına uygun ikamet izni başvurusunda bulunması gerekir.

İkamet İzninin Verilmeyeceği Haller ve İptal Davası

6458 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca; Kanun'un 39. maddesinde aranan şartların karşılanmaması veya sonradan ortadan kalkması, öğrenimin sürdürülemeyeceğine dair kanıtların ortaya çıkması, öğrenci ikamet izninin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi veya yabancı hakkında geçerli bir sınır dışı etme kararı ya da Türkiye'ye giriş yasağı bulunması hallerinde öğrenci ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir ve süresi uzatılmaz. Öğrenci ikamet izni başvurusunun reddine ilişkin idari işlemlere karşı, ret kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde kararı veren idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy