Türkiye’de elektronik sözleşmeler, dijitalleşen ticari hayatın gereksinimlerine yanıt vermek ve Avrupa Birliği mevzuatına uyum sağlamak amacıyla yürürlüğe konulan 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve genel hüküm niteliğindeki Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde düzenlenmektedir.
Sözleşmenin Kurulması ve Genel Hükümlerle İlişkisi
Türk Borçlar Kanunu uyarınca bir sözleşmenin meydana gelebilmesi, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarının uyuşmasına bağlıdır. 6563 sayılı Kanun ise sözleşmenin kurulma anını ya da internet üzerinden yapılan bir teklifin hukuki mahiyetini ayrıca ve özel olarak düzenlememektedir. Bu nedenle elektronik ortamda icap ve kabul süreçlerinin nitelendirilmesinde genel borçlar hukuku kuralları uygulama alanı bulmaktadır.
Sözleşme Öncesi Bilgi Verme Yükümlülüğü
6563 sayılı Kanun uyarınca hizmet sağlayıcılar, elektronik iletişim araçlarıyla sözleşme kurulmasından önce alıcılara belirli hususlarda açık ve güncel bilgi sunmak zorundadır. Bu kapsamda hizmet sağlayıcının alıcıların kolayca ulaşabileceği tanıtıcı bilgileri, sözleşmenin kurulması için takip edilecek teknik adımları, sözleşme metninin işlem sonrasında saklanıp saklanmayacağı ile alıcının bu metne ne kadar süreyle erişebileceğine dair bilgileri paylaşması gerekmektedir.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 3Kaynağı aç
Hizmet sağlayıcı ayrıca sipariş verilmeden önce veri girişindeki hataların açık ve anlaşılır şekilde belirlenmesine ve düzeltilmesine imkân tanıyan teknik araçlara ilişkin bilgileri sağlamakla yükümlüdür. Bununla birlikte işletmenin uyguladığı gizlilik kuralları ile varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmaları hakkında alıcının aydınlatılması zorunludur.
Hizmet sağlayıcının herhangi bir meslek odasına mensup olması durumunda, üyesi olduğu meslek odası ile meslekle ilgili davranış kurallarını ve söz konusu kurallara elektronik ortamda ne şekilde erişilebileceğini alıcıya bildirmesi kanuni bir yükümlülüktür.
Sözleşme Şartlarının Saklanması İmkânı
Elektronik ortamda kurulan sözleşmelerde alıcının sonradan metne ulaşabilmesi ve haklarını koruyabilmesi amacıyla, hizmet sağlayıcı sözleşme hükümlerinin ve genel işlem şartlarının alıcı tarafından saklanmasına teknik olarak imkân sağlamak zorundadır.
Sipariş Süreci, Toplam Bedel ve Teyit Mekanizması
6563 sayılı Kanun m. 4 uyarınca hizmet sağlayıcı, siparişin onaylanması aşamasında ve ödeme bilgilerinin girilmesinden önce, alıcının ödeyeceği toplam bedel de dâhil olmak üzere sözleşme şartlarının açıkça görülmesini temin etmekle yükümlüdür.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 4Kaynağı aç
Sipariş aşamasında hizmet sağlayıcı, alıcının veri giriş hatalarını belirleyebilmesi ve düzeltebilmesi için uygun, etkili ve erişilebilir teknik araçları hazır bulundurmak zorundadır. Alıcı tarafından sipariş verildikten sonra ise hizmet sağlayıcı bu siparişin alındığını elektronik iletişim araçlarıyla gecikmeksizin teyit etmelidir.
Elektronik ortamda iletilen sipariş ve siparişin alındığına dair teyit bildirimi, tarafların bu beyanlara erişiminin mümkün olduğu anda gerçekleşmiş sayılmaktadır.
Ticari Sözleşmeler ve Tüketici Olmayan Taraflar İçin İstisnalar
6563 sayılı Kanun m. 3 ve m. 4 kapsamında getirilen sözleşme öncesi bilgi verme, sipariş şartlarının gösterilmesi, sipariş teyidi ve veri giriş hatalarını düzeltme araçları sunma yükümlülükleri mutlak nitelikte değildir. Sözleşmenin taraflarının tüketici olmadığı ticari işlemlerde taraflar, bu kuralların aksini serbestçe kararlaştırabilirler.
Bireysel İletişim Araçlarıyla Kurulan Sözleşmelerin Durumu
Münhasıran elektronik posta yoluyla veya benzeri bireysel iletişim araçlarıyla akdedilen sözleşmeler, 6563 sayılı Kanun’un getirdiği genel sözleşme öncesi bilgi verme yükümlülüklerinden istisna tutulmuştur. Benzer şekilde bu yöntemle yapılan sözleşmelerde sipariş şartlarının açıkça gösterilmesi, siparişin teyidi ve teknik hata düzeltme araçlarının sunulması zorunluluğu uygulanmamaktadır.
Elektronik ortamda verilen bir sipariş ve teyit ne zaman geçerlilik kazanır?
Elektronik ortamda verilen sipariş ve bu siparişin alındığına ilişkin teyit bildirimi, tarafların söz konusu beyanlara erişiminin teknik olarak mümkün olduğu anda hüküm ifade eder ve gerçekleşmiş sayılır.
Elektronik sözleşmelerde bilgi verme yükümlülüğünün aksi kararlaştırılabilir mi?
Tarafların her ikisinin de tüketici olmadığı sözleşmelerde, 6563 sayılı Kanun’da öngörülen sözleşme öncesi bilgi verme ve sipariş süreçlerine ilişkin yükümlülüklerin aksinin kararlaştırılması mümkündür.
E-posta yoluyla kurulan sözleşmelerde sipariş teyidi zorunlu mudur?
Münhasıran elektronik posta veya benzeri bireysel iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmelerde, sipariş teyidi gönderme ve sözleşme şartlarını ödeme öncesi gösterme yükümlülüğü uygulanmamaktadır.
Sipariş verilmeden önce ödenecek toplam bedelin gösterilmesi gerekir mi?
Hizmet sağlayıcı, siparişin onaylanması aşamasında ve ödeme bilgileri girilmeden önce ödenecek toplam bedel de dâhil olmak üzere sözleşme şartlarının alıcı tarafından açıkça görülmesini sağlamak zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy