Uzlaşma mekanizması, 16 Haziran 2020 tarihinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında yapılan değişiklikle Türk rekabet hukuku mevzuatına dâhil edilmiştir. Rekabet Kurulunun gerekçeli kararlarına yansıyan ilk uzlaşma dosyası, küçük ev aletleri sektöründe yürütülen soruşturmanın tamamlanmasıyla sonuçlanan dosya olmuştur.
Rekabet Hukukunda İhlal Türleri ve Dikey Sınırlamalar
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin, arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil etmekte; ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanarak uyumlu eylemde bulunmadığını ispatlayan taraf ise sorumluluktan kurtulabilmektedir.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 4Kaynağı aç
Dağıtım ilişkilerinde internet satışları kural olarak pasif satış kabul edilmektedir. Sağlayıcı konumundaki teşebbüslerin alıcılarının pasif satışlarını kısıtlaması ise 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyet Tebliği'nin 4. maddesi ile 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti kısıtlayıcı bir dikey sınırlama teşkil eder.
Taahhüt Talebinin Değerlendirilmesi ve Uzlaşma Usulüne Geçiş
Soruşturma kararı sonrasında teşebbüslerin süreci yaptırım uygulanmaksızın sonuçlandırmak amacıyla sundukları taahhüt talepleri, dosya konusu iddiaların açık ve ağır ihlal olarak değerlendirilmesi gerekçesiyle kabul görmemiştir. Buna karşılık somut dosya, yeniden satış fiyatının tespiti gibi açık ve ağır ihlal kabul edilen konularda soruşturulan teşebbüslerin uzlaşma yoluna gitmelerinin mümkün olduğunu ortaya koymuştur.
İlk Uzlaşma Dosyasının Yürütülmesi ve Ara Karar Süreci
Küçük ev aletleri pazarında faaliyet gösteren Türk Philips Ticaret A.Ş., Dünya Dış Ticaret Ltd. Şti., Melisa Elektrikli ve Elektronik Ev Eşyaları A.Ş., Nit-Set Ev Aletleri Ltd. Şti. ve GİPA Dayanıklı Tüketim Mamülleri A.Ş. hakkında yürütülen soruşturmada, ilgili teşebbüslerin tümünün uzlaşma taleplerinin kabul edilmesiyle uzlaşma usulü uygulanmıştır.
Süreçte Rekabet Kurulu, her bir teşebbüs yönünden ayrı uzlaşma ara kararları tesis ederek uzlaşmanın şartlarını belirlemiştir. Bu ara kararların ardından teşebbüsler tarafından sunulan uzlaşma metinleri esas alınarak soruşturma ilgili taraflar bakımından uzlaşma yoluyla sonlandırılmıştır.
Ceza İndirimi Oranı ve Kararın Kapsamı
İlk uzlaşma dosyasında Rekabet Kurulu, soruşturma taraflarına Ceza Yönetmeliği uyarınca belirlenen idari para cezaları üzerinden mevzuatta öngörülen en yüksek indirim oranı olan yüzde 25 oranında idari para cezası indirimi uygulamıştır.
4054 sayılı Kanun'un 52. maddesi uyarınca kararlar; kararı veren üyelerin ad ve soyadlarını, inceleme ve araştırmayı yapanların ad ve soyadlarını, tarafların ad, unvan, ikametgâh ve ayırıcı niteliklerini, iddialarının özetini, incelenen ve tartışılan ekonomik ve hukuki konuların özetini, raportör görüşünü, ileri sürülen bütün delil ve savunmaların değerlendirilmesini, gerekçe ve hukuki dayanağı, sonucu ve varsa karşı oy yazılarını ihtiva etmeli; yüklenen görevler ve tanınan haklar şüphe ve tereddüde yer vermeyecek açıklıkta yazılmalıdır. Uzlaşma nihai kararlarında ise bu unsurların yanı sıra taraf hakkında ileri sürülen iddiaların içeriği, ihlalin niteliği ve kapsamı, ihlal tespitine dayanak deliller, uygulanan indirim oranı ile verilen idari para cezası ve tarafın ihlalin varlığı ile cezayı kabul ettiği hususu yer alır.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 52Kaynağı aç
Uzlaşma Kararının Tazminat Taleplerine Yansıması
Uzlaşmayı kabul eden teşebbüslerin ihlal tespitini ve idari para cezasını yargı yoluna taşıma haklarını kaybettikleri gözetildiğinde, kararda yer alan bulgu ve deliller teşebbüsler aleyhine açılabilecek tazminat talepleri bakımından önem taşır. İhlal sebebiyle zarara uğradığını ileri süren üçüncü taraflar açısından bu tespitler hukuka aykırılık unsurunun ortaya konulmasını kolaylaştırıcı bir zemin oluşturabilmekte; uzlaşmaya varan tarafların itiraz alanı daralabilmektedir.
Açık ve ağır rekabet ihlali iddialarında uzlaşma yoluna gidilebilir mi?
Soruşturma konusu iddiaların açık ve ağır ihlal sayılması durumunda taahhüt talepleri reddedilebilmekte; ancak yeniden satış fiyatının tespiti gibi açık ve ağır ihlal konularında uzlaşma usulünün işletilmesi mümkün olabilmektedir.
İlk rekabet hukuku uzlaşma kararında uygulanan indirim oranı nedir?
İlk uzlaşma dosyasında soruşturulan taraflara, mevzuatta öngörülen en yüksek indirim oranı olan yüzde 25 oranında idari para cezası indirimi tanınmıştır.
Uzlaşma nihai kararında hangi özel hususların yer alması gerekir?
Genel karar unsurlarına ek olarak uzlaşma tarafı hakkındaki iddiaların içeriği, ihlalin niteliği ve kapsamı, ispata dayanak deliller, uygulanan indirim oranı ile idari para cezası ve tarafın ihlali ile cezayı kabul ettiği hususu kararda yer alır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy