Türk İşçisinin Yurtdışında İş Kazası Geçirmesi ve Hukuki Hakları

Yurtdışında Meydana Gelen İş Kazalarında Hukuki Çerçeve

Türk işçisinin yurtdışında geçirdiği iş kazası, hukuki sonuçları bakımından sosyal güvenlik boyutu ile işverenin maddi ve manevi tazminat sorumluluğu boyutu olmak üzere iki temel alana ayrılır.

Sosyal Güvenlik Mevzuatı Kapsamındaki Haklar

Yurtdışında meydana gelen iş kazasının 5510 sayılı Kanun kapsamında kabul edilmesi halinde sigortalıya geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Kazanın neticesinde işçinin beden veya ruh sağlığında kalıcı zarar oluşması ve bu durumun sürekli iş göremezlik olarak raporlanması halinde, iş göremezlik oranına göre sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilir.

İşverenin Maddi ve Manevi Tazminat Sorumluluğu

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlanan sosyal güvenlik hak ve yardımları, işverenin kusuruna ve iş sağlığı güvenliği yükümlülüklerine dayalı maddi ve manevi tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşçi veya hak sahipleri sosyal güvenlik ödenek ve gelirlerini talep ederken aynı zamanda işverenin sorumluluğuna dayanarak tazminat davası açabilir.

Uluslararası Yetki ve İş Sözleşmesine Uygulanacak Hukuk

İşverenin merkezinin Türkiye'de bulunması, sözleşmenin Türkiye'de kurulması veya ödemelerin buradan yapılması Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini kurabilir. Bununla birlikte davanın Türkiye'de açılması, uyuşmazlığa otomatik olarak Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez.

Yurtdışındaki iş kazalarında uygulanacak hukuk tespit edilirken olayın iş sözleşmesinden doğan sorumluluk ve haksız fiil niteliği birlikte gözetilerek 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümleri değerlendirilir.

5718 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca iş sözleşmeleri, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgari koruma saklı kalmak kaydıyla, tarafların sözleşmeyle belirledikleri hukuka tabidir. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları durumunda iş sözleşmesine kural olarak işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku tatbik edilir; işçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması halinde ise burası mutad işyeri sayılmaz.

İşçinin işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede icra etmesi halinde iş sözleşmesi, 5718 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 3. fıkrası gereğince işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tabidir. Bununla birlikte halin bütün şartlarına göre işin yapıldığı yer hukukunun işin icrası esnasında uygulanmak zorunda olan hükümleri hariç tutulmak üzere, sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun varlığı halinde sözleşmeye bu hukuk uygulanabilir.

Haksız Fiil Sorumluluğu ve Sigortacıya Başvuru İmkânı

Haksız fiilden doğan borç ilişkisinin başka bir ülke ile daha sıkı ilişkili olması halinde 5718 sayılı Kanun'un 34. maddesinin 3. fıkrası gereğince o ülkenin hukuku uygulanır. Ayrıca taraflar, haksız fiilin meydana gelmesinden sonra aralarındaki uyuşmazlığa uygulanacak hukuku açık bir irade beyanıyla seçebilirler.

Haksız fiile veya sigorta sözleşmesine uygulanan hukukun imkan vermesi şartıyla, zarar gören kimse tazminat talebini doğrudan doğruya sorumlunun sigortacısına karşı da ileri sürebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy