Türk Ceza Kanunu m. 60, özel hukuk tüzel kişileri hakkında güvenlik tedbiri öngörür. Tedbirler, kamu kurumunun verdiği iznin iptali ve müsadere hükümlerinin uygulanmasıdır. Bu hükümler ancak kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanır; iznin iptali de metindeki katılım, yetkinin kötüye kullanılması, tüzel kişi yararı, kasıt ve mahkûmiyet şartlarına bağlıdır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 60Kaynağı aç
faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin
iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel
kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet halinde, iznin iptaline
karar verilir.
(2) Müsadere hükümleri, yararına işlenen suçlarda özel hukuk tüzel
kişileri hakkında da uygulanır.
(3) Yukarıdaki fıkralar hükümlerinin uygulanmasının işlenen fiile nazaran
daha ağır sonuçlar ortaya çıkarabileceği durumlarda, hakim bu tedbirlere
hükmetmeyebilir.
(4) Bu madde hükümleri kanunun ayrıca belirttiği hallerde uygulanır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Cezanın
Belirlenmesi ve Bireyselleştirilmesi
Cezanın belirlenmesi
Maddenin kanundaki yeri
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 60. maddesi, Genel Hükümler kitabının Yaptırımlar kısmındaki Güvenlik Tedbirleri bölümünde yer alır. Madde başlığı, tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleridir.
İznin iptali
Türk Ceza Kanunu m. 60/1, bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisini kapsar. Bu tüzel kişinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle, tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet hâlinde iznin iptaline karar verilir.
İptal kararı, fıkrada birlikte aranan unsurlara bağlıdır. Faaliyetin kamu kurumunun iznine dayanması, suça organ veya temsilcilerin katılması, izinden doğan yetkinin kötüye kullanılması, suçun tüzel kişi yararına ve kasıtlı işlenmesi ile bu suçtan mahkûmiyet bulunması gerekir. Hangi suçlarda hükmün uygulanacağı bu fıkrada ayrıca sayılmaz.
Müsadere tedbiri
Türk Ceza Kanunu m. 60/2'ye göre müsadere hükümleri, yararına suç işlenen özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanır. Müsaderenin kendi şartları ve kapsamı bu fıkrada ayrıca düzenlenmez; fıkra, müsadere hükümlerinin bu tüzel kişilere de uygulanacağını belirtir.
Daha ağır sonuç doğurma ihtimali
Türk Ceza Kanunu m. 60/3, önceki fıkra hükümlerinin uygulanmasının işlenen fiile nazaran daha ağır sonuçlar ortaya çıkarabileceği durumlarda hâkimin bu tedbirlere hükmetmeyebileceğini düzenler. Metin, tedbirlerin uygulanmamasını zorunlu kılmaz; hâkime hükmetmeme imkânı tanır. Ağır sonucun somut içeriği bu fıkrada gösterilmez.
Kanunun ayrıca belirttiği hâller
Türk Ceza Kanunu m. 60/4, madde hükümlerinin kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanacağını söyler. Ayrıca belirtilen hâllerin tamamı m. 60'ın kendi metninde sıralanmaz. Bu nedenle izin iptali ve müsadere, m. 60'ın ilk iki fıkrasındaki çerçeveye ek olarak kanunda ayrıca belirtilmiş olma şartına bağlıdır.
Müstehcenlik suçlarındaki hüküm
Türk Ceza Kanunu m. 226/6, bu maddede düzenlenen suçlardan dolayı tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağını belirtir. Hüküm, 60. maddeyi adıyla anmaz. 60. maddenin uygulama alanını ise m. 60/4, kanunun ayrıca belirttiği hâllere bağlar.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 226Kaynağı aç
içeren ürünleri veren ya da bunların içeriğini gösteren, okuyan, okutan veya
dinleten,
b) Bunların içeriklerini çocukların girebileceği veya görebileceği
yerlerde ya da alenen gösteren, görülebilecek şekilde sergileyen, okuyan,
okutan, söyleyen, söyleten,
c) Bu ürünleri, içeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa veya kiraya
arz eden,
d) Bu ürünleri, bunların satışına mahsus alışveriş yerleri dışında,
satışa arz eden, satan veya kiraya veren,
e) Bu ürünleri, sair mal veya hizmet satışları yanında veya dolayısıyla bedelsiz
olarak veren veya dağıtan,
f) Bu ürünlerin reklamını yapan,
Kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(2) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yolu ile
yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar
hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(3) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi
görünen kişileri kullanan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin
güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu ürünleri ülkeye sokan,
çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden,
depolayan, ihraç eden, bulunduran ya da başkalarının kullanımına sunan kişi,
iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.[93]
(4) Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya
doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya
görüntüleri içeren ürünleri üreten, ülkeye sokan, satışa arz eden, satan, nakleden,
depolayan, başkalarının kullanımına sunan veya bulunduran kişi, bir yıldan dört
yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(5) Üç ve dördüncü fıkralardaki
ürünlerin içeriğini basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına
aracılık eden ya da çocukların görmesini, dinlemesini veya okumasını sağlayan
kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(6) Bu suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik
tedbirlerine hükmolunur.
(7) Bu madde hükümleri, bilimsel eserlerle; üçüncü fıkra hariç olmak ve
çocuklara ulaşması engellenmek koşuluyla, sanatsal ve edebi değeri olan eserler
hakkında uygulanmaz.
Fuhuş
Sık sorulan sorular
İzin hangi tüzel kişi hakkında iptal edilebilir?
İptal, kamu kurumunun iznine dayalı faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisi hakkındadır. Ayrıca organ veya temsilcilerin iştiraki, izinden doğan yetkinin kötüye kullanılması, suçun tüzel kişi yararına ve kasıtlı işlenmesi ile mahkûmiyet gerekir.
Müsadere özel hukuk tüzel kişisine uygulanır mı?
Müsadere hükümleri, yararına suç işlenen özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanır. Müsaderenin şartları ve kapsamı m. 60/2'de ayrıca düzenlenmez.
Hâkim tedbire her durumda hükmetmek zorunda mıdır?
Hayır. İşlenen fiile göre daha ağır sonuçlar ortaya çıkabilecekse hâkim önceki fıkralardaki tedbirlere hükmetmeyebilir. Bu, uygulanmamanın zorunlu olduğu anlamına gelmez.
Madde her suçta kendiliğinden uygulanır mı?
Hayır. Türk Ceza Kanunu m. 60 hükümleri, kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanır. Bu hâllerin tam listesi maddenin kendi metninde yer almaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy