5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 142. maddesi, nitelikli hırsızlık suçunu oluşturan fiilleri, bu eylemlere uygulanacak ceza aralıklarını ve takip usulüne ilişkin özel kuralları düzenler. Kanun metninde; suça konu malın bulunduğu yer, eşyanın niteliği, fiilin icra ediliş tarzı ve korunma biçimi ayrı fıkralar altında değerlendirilmiştir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 142Kaynağı aç
a) Kime ait olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete
ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya
hakkında,
b) (Mülga: 18/6/2014-6545/62 md.)
c) Halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım aracı içinde veya bunların belli
varış veya kalkış yerlerinde bulunan eşya hakkında,
d) Bir afet veya genel bir felaketin meydana getirebileceği zararları
önlemek veya hafifletmek maksadıyla hazırlanan eşya hakkında,
e) Adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya
hakkında,
f) (Mülga: 2/7/2012-6352/82 md.)
İşlenmesi hâlinde, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Suçun;
a) Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden
yararlanarak,
b) Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel
beceriyle,
c) Doğal bir afetin veya sosyal olayların meydana getirdiği korku veya
kargaşadan yararlanarak,
d) Haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir
aletle kilit açmak veya kilitlenmesini engellemek suretiyle,
e) Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle,
f) Tanınmamak için tedbir alarak veya yetkisi olmadığı halde resmi sıfat
takınarak,
g) (…)64 büyük veya
küçük baş hayvan hakkında,
h) (Ek: 18/6/2014-6545/62 md.) Herkesin girebileceği bir yerde
bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde
muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında,
İşlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla
kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun, bu fıkranın (b) bendinde belirtilen
surette, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye
karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.[65]
(3) Suçun, sıvı veya gaz hâlindeki enerji hakkında ve bunların nakline,
işlenmesine veya depolanmasına ait tesislerde işlenmesi halinde, beş yıldan
oniki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu fiilin bir örgütün faaliyeti
çerçevesinde işlenmesi halinde, ceza yarı oranında artırılır ve onbin güne
kadar adlî para cezasına hükmolunur.[66]
(4) (Ek: 6/12/2006 – 5560/6 md.) Hırsızlık suçunun işlenmesi
amacıyla konut dokunulmazlığının ihlâli veya mala zarar verme suçunun işlenmesi
halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için
şikâyet aranmaz.
(5) (Ek: 18/6/2014-6545/62 md.) Hırsızlık suçunun işlenmesi
sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında
kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde, yukarıdaki fıkralar
hükümlerine göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
Suçun gece vakti işlenmesi
Üç Yıldan Yedi Yıla Kadar Hapis Cezası Gerektiren Haller
Kime ait olursa olsun, kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya hakkında hırsızlık suçunun işlenmesi halinde faile üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası verilir.
Kamusal ulaşıma tahsis edilen taşıtların içinde ya da bu araçların kalkış ve varış noktalarında yer alan eşyaların çalınması durumunda üç yıldan yedi yıla kadar hapis yaptırımı öngörülür. Aynı ceza aralığı; genel bir felaketin veya afetin doğurabileceği zararları önlemek veya hafifletmek maksadıyla hazırlanan eşya ile adet, tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında işlenen fiillerde de geçerlidir.
Beş Yıldan On Yıla Kadar Hapis Cezası Öngörülen Fiiller
5237 sayılı Kanun'un 142. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen temel haller için beş yıldan on yıla kadar hapis cezası tayin edilir. Mağdurun mal varlığını muhafaza edemeyecek durumda bulunmasından veya hayatını kaybetmesinden yararlanılarak suçun işlenmesi bu gruptadır. Benzer şekilde, tabii afetlerin ya da toplumsal hareketlerin oluşturduğu panik ve kargaşa ortamından faydalanılarak gerçekleştirilen eylemler de aynı ceza çerçevesinde cezalandırılır.
Kilidin haksız biçimde elde tutulan yahut sahte anahtarla ya da başka bir vasıtayla açılması, kilitleme mekanizmasının engellenmesi veya eylemin bilişim sistemlerinden faydalanılarak icra edilmesi durumunda beş yıldan on yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Failin kimliğini gizlemek amacıyla tedbir alması, hak sahibi olmadığı halde resmi bir unvan ve sıfat takınması ya da suçun büyükbaş veya küçükbaş hayvanlara yönelmesi hallerinde beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
Kamunun serbestçe girebileceği bir mahalde bırakılmakla birlikte kilit altında tutulan veya bina ve bu yapıların eklentilerinde koruma altına alınmış olan taşınırlar hakkında hırsızlık yapılması durumunda faile beş yıldan on yıla kadar hapis cezası tayin edilir.
Suçun elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle veya özel beceri gösterilerek işlenmesi fıkra kapsamında yer almakla birlikte; bu eylemin fiziksel veya zihinsel yönden kendini koruma imkanı bulunmayan kimselere yönelmesi halinde tayin edilecek hapis cezası üçte biri oranına kadar artırılır.
Enerji Tesisleri ve Kamu Hizmetinin Aksaması
Sıvı veya gaz formundaki enerjiye yönelik olarak, bu maddelerin taşınması, işlenmesi veya muhafazasına özgülenen tesislerde gerçekleştirilen hırsızlık fiillerinde beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Bu fiilin bir suç örgütünün faaliyeti kapsamında yürütülmesi halinde hapis yaptırımı yarı oranında yükseltilir ve onbin güne kadar adli para cezasına hükmedilir.
Hırsızlık suçunun işlenmesi neticesinde haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması halinde, kanunun ilgili fıkralarına göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
Konut Dokunulmazlığı ve Mala Zarar Verme ile İlişki
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 142. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması şikayete tabi tutulmaz.
Bina veya eklentilerindeki eşyanın çalınmasında ceza nedir?
Herkesin serbestçe erişebileceği bir alanda bırakılmakla birlikte kilitlenerek korunan veya bina yahut eklentilerinde muhafaza edilen eşyayı çalan fail hakkında beş yıldan on yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Kamu hizmetini aksatan hırsızlık fiilinde ceza artırımı nasıl yapılır?
Hırsızlık suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması halinde verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
Hırsızlıkla birlikte konut dokunulmazlığı ihlal edilirse şikayet şartı var mıdır?
Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikayet aranmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy