Turizm amaçlı ikamet izni, Türkiye'ye vize veya vize muafiyeti ile giriş yapan ve turistik gerekçelerle 90 günden fazla kalmayı planlayan yabancı uyruklu kişilerin başvurmakla yükümlü olduğu bir kısa dönem ikamet izni türüdür. Bu izin, turist olarak gelen yabancıların Türkiye'de belirli bir süre yasal statüde bulunmalarına imkan tanır.
Turizm Amaçlı İkamet İzninin Hukuki Dayanağı ve Süresi
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 31/1-(e) uyarınca Türkiye'de turizm amaçlı kalacak yabancılara kısa dönem ikamet izni düzenlenebilir. Anılan Kanunun 31. maddesinin ikinci fıkrası gereğince kısa dönem ikamet izinleri kural olarak her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir. Turizm amaçlı kalışlarda izin çoğunlukla 1 yıl süreyle düzenlenmekle birlikte idarenin değerlendirmesine bağlı olarak azami 2 yıl olarak da belirlenebilmektedir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 31Kaynağı aç
Başvuru Şartları ve Gerekli Belgeler
Turizm amaçlı ikamet izni talebinde bulunan kişinin Türkiye'de kalacağı süreye ilişkin otel rezervasyonu veya uçak bileti gibi somut seyahat planı belgelerini sunması gerekir. Başvuru sahibinin hileli ya da sahte belgelerle ülkeye giriş yapmamış olması, kabul edilmeyen yolcu durumunda bulunmaması ve kalış süresince sağlık ile güvenlik standartlarını karşılayan barınma koşullarına sahip olması şarttır.
Başvuru sırasında sunulacak pasaportun geçerlilik süresinin en az 60 gün olması, aslının ve fotokopisinin ibraz edilmesi zorunludur. Başvuranın kendi ülkesinden temin edeceği resmî nitelikteki belgelerin ise apostil şerhini içermesi ve noter onaylı yeminli tercümesiyle dosyaya eklenmesi gerekmektedir.
Belgelerde eksiklik tespit edilmesi halinde idare tarafından başvuru sahibine bu eksikliklerin tamamlanması amacıyla belirli bir süre verilir. Tanınan süre zarfında eksiklikler giderilmediği takdirde ikamet izni talebi reddedilir.
Başvuru Usulü ve Değerlendirme Süreci
İkamet izni başvurusu Türkiye içinden e-ikamet sistemi üzerinden çevrim içi olarak başlatılır. Başvurunun ardından il göç idaresi müdürlüğü tarafından bir randevu tarihi verilir. İlgilinin randevu gününde belgelerle birlikte il göç idaresine bizzat gitmesi gerekir. 18 yaşından küçük bireylerin başvuruları ise velileri ya da yasal temsilcileri vasıtasıyla yürütülür.
Haklarında yetkili makamlarca sınır dışı edilme kararı alınmış olan kişilerin ikamet izni talepleri değerlendirmeye alınmaz.
Başvurulan idari makamın en geç 90 gün içinde karar vermesi esastır. Başvurunun 90 günlük süre içinde değerlendirilmemesi zımni ret hükmündedir.
İznin Kapsamı, Çalışma Yasağı ve Vatandaşlık Durumu
Turizm amaçlı ikamet izni yalnızca geçici turistik ikamet olanağı tanır; sahibine çalışma hakkı sağlamaz ve çalışma izni yerine geçmez. Bu izinle Türkiye'de ticari faaliyette bulunulamaz. Ülkede çalışmak isteyen yabancıların mevzuata uygun ayrı bir çalışma izni temin etmesi zorunludur.
Turizm amaçlı ikamet izni, vatandaşlık başvurusunda aranan kalıcı ikamet veya çalışma izinleriyle ilişkilendirilmemiştir. Dolayısıyla bu izin türüne dayanılarak Türk vatandaşlığının kazanılması mümkün değildir.
İkamet İzninin Uzatılması ve Bildirim Zorunluluğu
Mevcut ikamet iznini uzatmak isteyen yabancılar, izin süresinin dolmasına 60 gün kala başlayan süreçte ve en geç mevcut izin bitene kadar uzatma başvurusunda bulunabilir. Geçerli bir mazeretin varlığı halinde iznin sona ermesinden itibaren 15 gün içinde de müracaat yapılabilir.
Uzatma müracaatlarının bizzat yapılması zorunlu olup posta yoluyla iletilen başvurular işleme konulmaz. Bununla birlikte ikamet izni belgesinde yer alan kişisel bilgilerde değişiklik meydana gelmesi halinde yabancının bu durumu 20 gün içinde yetkili il göç idaresine bildirmesi gerekir.
İkamet İzninin İptaline Yol Açan Haller
Verilen iznin süresi bittiğinde uzatılmaması, başvuru sürecinde yanıltıcı bilgi veya sahte evrak sunulması, kamu düzeni ve genel güvenliğe tehdit oluşturulması, bulaşıcı hastalık taşınması, ikametin turistik gaye dışında kullanılması, sınır dışı edilme kararı alınması veya Türkiye'ye giriş yasağı getirilmesi yaygın iptal sebepleri arasında yer alır.
Ret ve İptal Kararlarına Karşı İtiraz ile İdari Yargı Yolu
İdarenin ikamet izni başvurularını değerlendirirken sahip olduğu takdir yetkisi sınırsız değildir. Yasal şartları sağladığı halde talebi reddedilen yabancılar hukuki yollara başvurabilirler.
Turizm amaçlı ikamet izni talebinin reddi veya iznin iptali işlemlerine karşı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinde öngörülen 60 günlük genel süre içinde doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yargı yoluna başvurulmadan önce, anılan Kanunun 11. maddesi kapsamında dava açma süresi içinde idareye başvurularak kararın kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem tesisi talep edilebilir; bu idari başvuru dava açma süresini durdurur.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 11Kaynağı aç
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
2577 sayılı Kanunun 11. maddesi gereğince idareye yapılan itiraza otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin açıkça reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması durumunda dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlar ve idareye başvuru tarihine kadar geçmiş olan süre hesaba katılır.
6458 sayılı Kanunun 31. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi ya da iznin iptali kararlarına karşı mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır; duruşma yapılması ise mahkemenin takdirindedir. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde 2577 sayılı Kanunun 26. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen süre iki ay olarak tatbik edilir.
İkamet izni başvurusu reddedilen yabancı farklı bir ikamet gerekçesine dayanarak yeniden başvurabilir. Ancak aynı gerekçe ileri sürülerek yeni bir ikamet izni talebinde bulunulabilmesi için ret kararının tebliğinden itibaren 6 ay beklemesi gerekir.
Turizm amaçlı ikamet izni sahibine çalışma hakkı verir mi?
Hayır, turizm amaçlı ikamet izni çalışma hakkı vermez ve çalışma izni yerine geçmez; Türkiye'de çalışmak isteyenlerin ayrı bir çalışma izni alması şarttır.
Turizm amaçlı ikamet izni ile Türk vatandaşlığı alınabilir mi?
Hayır, turistik ikamet izni vatandaşlık başvurusunda aranan kalıcı ikamet izinleriyle ilişkilendirilmediğinden bu izin türüyle Türk vatandaşlığı kazanılamaz.
İkamet izni başvurusu ne kadar sürede sonuçlandırılır?
Başvurulan idari makamın en geç 90 gün içinde karar vermesi gerekir; bu süre içinde değerlendirilmeyen başvurular zımni ret kabul edilir.
Başvurusu reddedilen kişi aynı gerekçeyle ne zaman yeniden başvurabilir?
Ret kararının tebliğinden itibaren 6 ay geçtikten sonra aynı gerekçeye dayanılarak yeniden ikamet izni başvurusu yapılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy