Turizm Amaçlı Kısa Dönem İkamet İzni ve Kapsamı
Türkiye'de turizm amacıyla vize süresinden daha uzun süre ikamet etmek isteyen yabancılara 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında kısa dönem ikamet izni düzenlenebilir. Kanunun 31. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde turizm amaçlı kalacak yabancılara kısa dönem ikamet izni verilebileceği düzenlenmiştir. Kısa dönem ikamet izninin genel koşullarına tabi olan bu izin türünde yabancının ülkeye turizm amacıyla geleceğini ve bu gaye doğrultusunda ikamet edeceğini ispatlaması gerekmektedir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 31Kaynağı aç
Başvuru Usulü ve Gerekli Belgeler
Turizm amaçlı ikamet izni başvuruları yurt içinden gerçekleştirilir. Süreç, e-ikamet sistemi üzerinden yapılan çevrim içi başvuru ile başlar ve ardından hazırlanan evrakın il göç idaresine ibraz edilmesiyle tamamlanır. Yabancılar, vize ile Türkiye'de yasal olarak kalınabilen doksan günlük süre içerisinde il göç idaresine başvuruda bulunabilirler.
Başvuru sahibinin on sekiz yaşından küçük olması halinde randevuya velileri, yasal temsilcileri veya bu kişilerin verdiği yazılı muvafakatname ile katılmaları gerekir. Bununla birlikte yabancının vatandaşı olduğu ülkeden temin edeceği resmi belgelerin apostil şerhli olması ve noter onaylı yeminli tercümelerinin sunulması şarttır.
Başvuruda sunulacak yabancı sağlık sigortası bir yıldan uzun süreli ikamet izinlerinde zorunludur ve süresinin en az ikamet izni süresini kapsaması gerekir. İkamet izninin bir yıldan az süreli talep edildiği durumlarda ise yabancı sağlık sigortası zorunlu tutulmamaktadır.
İl göç idaresine bizzat yapılan başvurunun ardından yabancı adına bir müracaat belgesi düzenlenir. Bu belge, ilgilisine on beş günü aşmamak üzere Türkiye'ye çoklu giriş yapma hakkı tanır. Başvuru belgelerinde bir eksiklik bulunması halinde idare eksikliğin giderilmesi için ek süre tanır; verilen sürede eksikliğin tamamlanmaması halinde başvuru reddedilir.
İkamet İzninin Süresi ve İptal Sebepleri
6458 sayılı Kanun uyarınca turizm amaçlı ikamet iznini de içeren kısa dönem ikamet izinleri, Türkiye'de çalışmayıp belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları hariç olmak üzere, her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir. Bu iki yıllık sınır azami olup idarenin takdiri ve ilgilinin talebi doğrultusunda daha kısa süreli izin verilmesi de mümkündür. İkamet izni düzenlendikten sonra altı ay içinde Türkiye'ye giriş yapılmaması halinde verilen ikamet izni iptal edilir.
Başvurunun Reddi Sebepleri ve Karara Bağlanması
Yabancı hakkında Türkiye'ye giriş yasağının bulunması, sınır dışı etme kararının mevcudiyeti, kamu sağlığını tehdit eden bulaşıcı hastalık taşınması veya başvurunun vize süresi dolduktan sonra yapılmış olması ret sebepleri arasında yer alır.
Başvurunun yapıldığı yetkili idari makam talebi en geç doksan gün içinde karara bağlamakla yükümlüdür. Göç idaresinin bu doksan günlük süre boyunca başvuruya cevap vermemesi hali hukuken zımni ret sayılır.
Ret Kararına Karşı İtiraz ve Yargı Yolu
Turizm amaçlı ikamet izni başvurusunun reddine karşı başvurunun yapıldığı il göç idaresinin bağlı olduğu valiliğe itiraz edilebilir veya idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Hem valiliğe itiraz hem de dava açma süresi altmış gündür. Bu süre; açık ret kararlarında kararın tebliğini izleyen gün, idarenin sessiz kaldığı zımni rette ise doksanıncı günü takip eden gün işlemeye başlar. Ret kararına karşı valiliğe itiraz edilmesi halinde altmış günlük idari dava açma süresi durur ve itirazın reddedilmesi durumunda iptal davası açılabilir.
Kısa dönem ikamet izninin reddi veya iptali işlemlerine karşı açılan davalarda yargılama usulü özel olarak düzenlenmiştir. Yabancı, yasal temsilcisi ya da vekili tarafından açılan bu davalarda idarenin savunma sunması veya bu savunma için tanınan sürenin dolması ile birlikte dava dosyası tekemmül etmiş kabul edilir. Tebligatın davacının bildirdiği adrese ulaştırılamaması durumunda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin üçüncü fıkrasındaki yasal süre iki ay olarak tatbik edilir ve duruşma açılıp açılmaması mahkemenin değerlendirmesine bırakılmıştır.
Başvurusu reddedilen yabancı, vize süresi dolduktan sonra kural olarak on gün içinde ülkeyi terk etmekle yükümlüdür; aksi halde sınır dışı kararı düzenlenir. Buna karşın ret kararına karşı itiraz eden veya iptal davası açan yabancı süreç sonuçlanana kadar Türkiye'de kalabilir. Reddedilen başvurunun ardından yabancının aynı gerekçeye dayanarak yeniden turistik ikamet izni talebinde bulunabilmesi için ret kararının tebliğinden itibaren altı ay beklemesi şarttır.
İznin Uzatılması ve Geçiş Başvurusu
Turizm amaçlı ikamet izni uzatma başvurusu, mevcut ikamet izni süresinin bitmesine altmış gün kala başlar ve izin süresi bitince sona erer. Geçerli bir mazeret nedeniyle süresi içinde başvuru yapılamamışsa ikamet izninin bitmesinden sonraki on beş gün içinde de başvuru gerçekleştirilebilir.
İkamet izin belgesinde yer alan kişisel bilgilerin değişmesi durumunda bu değişikliğin yirmi gün içinde il göç idaresine bildirilmesi zorunludur. Kişisel bilgilerin değişmesi halinde uzatma başvurusu posta yoluyla yapılamayacağından yabancının gerekli evrakla birlikte bizzat il göç idaresine gitmesi gerekir.
Mevcut ikamet izninin verilmesine dayanak teşkil eden gerekçenin ortadan kalkması halinde bu durumun meydana gelmesinden itibaren on gün içinde e-ikamet sistemi üzerinden geçiş başvurusu yapılmalıdır. Farklı bir ikamet iznine geçişi sağlayacak yeni bir gerekçenin ortaya çıkması halinde ise süre şartı aranmaksızın mevcut ikamet izni süresince geçiş talebinde bulunulabilir.
Turizm amaçlı ikamet izni azami ne kadar süre için verilebilir?
Turizm amaçlı ikamet izni her defasında en fazla iki yıllık süreyle verilebilir; idarenin takdiri ve ilgilinin talebine bağlı olarak daha kısa süreyle de düzenlenebilir.
İkamet izni başvurusu idarece ne kadar sürede sonuçlandırılır?
Başvurunun yapıldığı makam en geç doksan gün içinde geri dönüş yapmak zorundadır; doksan gün boyunca cevap verilmemesi zımni ret sayılır.
Ret kararına karşı dava açma süresi ne kadardır?
Ret kararına karşı itiraz ve iptal davası açma süresi altmış gündür; bu süre açık rette kararın tebliğini izleyen gün, zımni rette ise doksan günlük süreyi takip eden gün başlar ve valiliğe itiraz edilmesi durumunda altmış günlük süre durur.
İkamet izni başvurusu reddedilen yabancı hemen sınır dışı edilir mi?
Vize süresi dolan yabancı kural olarak on gün içinde ülkeyi terk etmekle yükümlü olmakla birlikte, ret kararına karşı itiraz eden veya iptal davası açan yabancı süreç sonuçlanana kadar Türkiye'de kalabilir.
İkamet izni uzatma başvurusu hangi sürede yapılmalıdır?
Uzatma başvurusu mevcut iznin bitmesine altmış gün kala yapılabilir; geçerli bir mazeret bulunması halinde iznin bitimini izleyen on beş gün içinde de başvuru imkanı tanınmıştır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy