Evlilik Yoluyla Aile İkamet İzni Düzenlemesi
Türk vatandaşıyla evli olan yabancıların ikamet izin süreçleri Göç İdaresi koordinesinde yürütülür. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 34. maddesine göre Türk vatandaşlarının yabancı eşleri ile kendilerinin veya eşlerinin erginliğe ulaşmamış yahut bakıma muhtaç yabancı çocukları adına en fazla üçer yıllık sürelerle aile ikamet izni tesis edilebilmektedir. Düzenlenecek bu izin süresinin hiçbir durumda destekleyicinin izin süresini geçemeyeceği kanunda açıkça hükme bağlanmıştır.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 34Kaynağı aç
Yabancının vatandaşı olduğu devletin mevzuatına göre çok eşli evlilik söz konusuysa, aile ikamet izni eşlerden yalnızca biri adına düzenlenebilmekte, buna karşılık diğer eşlerin çocukları da bu izinden yararlandırılabilmektedir. Türkiye haricinde yaşayan ve ortak velayet altında bulunan çocukların başvurusunda velayeti paylaşan anne veya babanın rızasının bulunması zorunludur. Bununla birlikte aile ikamet izni, reşit olmayan yabancı çocukların ayrıca öğrenci izni almalarına gerek kalmaksızın ilk ve ortaöğretim kademelerinde tahsil görmelerine olanak tanır.
İkamet İzninin Dönüştürülmesi, Boşanma ve Destekleyicinin Ölümü
En az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye'de kalan yabancılardan on sekiz yaşını tamamlayanlar, talep etmeleri hâlinde bu izinlerini kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir. Boşanma hâlinde ise Türk vatandaşıyla evli yabancıya en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olması şartıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir. Yabancı eşin aile içi şiddet gerekçesiyle mağdur olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabit ise bu üç yıllık süre şartı aranmaz. Destekleyicinin ölümü durumunda da bu kişiye bağlı aile ikamet izniyle Türkiye'de kalan yabancılara süre şartı aranmaksızın kısa dönem ikamet izni tanınabilir.
Müşterek Çocukların Vatandaşlık Durumu ve Sınır Dışı Korunması
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 7. maddesi gereğince, Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı anne veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır. Türk vatandaşı anne ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk da Türk vatandaşı kabul edilir; Türk vatandaşı baba ve yabancı anneden evlilik birliği dışında doğan çocuk ise soy bağı kurulmasını sağlayan usul ve esasların tamamlanmasıyla Türk vatandaşlığını kazanır.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 7Kaynağı aç
Türk vatandaşıyla evli yabancıların Türkiye'de doğan çocuklarının vatandaşlık statüsü doğrultusunda eğitim, sağlık ve aile birliğinin korunması önem taşır. Bu kapsamda Türk vatandaşı olan kişilerin ve reşit olmayan çocukların sınır dışı edilmemesi ile aile bütünlüğünün korunması esas alınmaktadır.
İkamet Talebinin Reddi ve Sınır Dışı Kararlarına Karşı Başvuru Yolu
Göç İdaresinin aile birleşimini engelleyecek şekilde ikamet izni başvurusunu reddetmesi veya sınır dışı işlemi tesis etmesi idari yargıda dava konusu yapılabilir. Başvurunun reddine gerekçe gösterilen suç isnatları veya bulaşıcı hastalık gibi unsurlar yargı mercileri önünde incelenmekte, idari işlemin hukuka uygunluğu bu çerçevede denetlenmektedir.
6458 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca sınır dışı etme kararı, valiliklerce resen veya Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün talimatı üzerine alınır. Hakkında sınır dışı etme kararı tesis edilen yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran taraf, sınır dışı etme kararını tesis eden idari makama da başvuru bilgisini iletir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 53Kaynağı aç
İdare mahkemesine yapılan başvurular, dosyanın tekemmülünden veya duruşma ya da ara karar yapılması gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde kesin olarak sonuçlandırılır. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, yedi günlük dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulduğunda yargılama tamamlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilemez. Kararın icrasının durdurulması amacıyla süresinde dava açılmaması durumunda sınır dışı işlemi uygulanabilir ve sonrasında konulabilecek Türkiye'ye giriş yasağının kaldırılması için ayrı dava süreçlerinin yürütülmesi gerekir.
Türk vatandaşı ile evli yabancıya aile ikamet izni ne kadar süreyle verilir?
Türk vatandaşının yabancı eşine, 6458 sayılı Kanun'un 34. maddesi gereğince her defasında üç yılı aşmayacak şekilde aile ikamet izni düzenlenebilir.
Boşanma halinde yabancı eşin ikamet durumu ne olur?
Boşanma hâlinde en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olan yabancı eşe kısa dönem ikamet izni verilebilir; aile içi şiddet mağduriyetinin mahkeme kararıyla sabit olması hâlinde üç yıllık süre şartı aranmaz.
Sınır dışı kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulması gerekir.
Sınır dışı etme kararına karşı dava açıldığında sınır dışı işlemi durur mu?
Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy