Trafik Kazalarında Tazminat Hakları ve Cezai Sorumluluk

Trafik Kazası Sonrası Tutanak Düzenleme Esasları

Yalnızca maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında araç sürücülerinin kendi aralarında kaza tespit tutanağı düzenlemesi yeterlidir. Ancak kazaya resmî araçların karışması, sürücülerde alkol veya ehliyetsizlik bulunması, kamu malının zarar görmesi ya da tarafların kaza tespitinde uzlaşamaması hallerinde polis veya jandarma tutanağı düzenlenmesi gerekir.

Zorunlu Trafik Sigortasının Kapsamı ve Araç Değer Kaybı

Zorunlu trafik sigortası, poliçenin düzenlendiği aracın maddi hasarını karşılamaz. Sigorta teminatı kusur durumu dikkate alınarak işletilir; ölüm halinde poliçenin yapıldığı aracın sürücüsünün yakınlarının, araçtaki yolcuların ölüm ve sakatlanma dahil bedensel zararları ile zarar verilen diğer aracın maddi hasarı, ölüm ve sakatlanma zararları sigorta kapsamındadır.

Araç değer kaybı tazminatı, bir aracın trafik kazası nedeniyle gördüğü hasar neticesinde onarılmasından sonra değerinin düşmesi durumunda ödenmesi gereken tazminattır. Söz konusu tazminat kalemi, aracın kaza sonrasındaki piyasa değerinin kaza öncesindeki piyasa değerine göre düşmesi esasına dayanır.

Bedensel Zararlar ve Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Trafik kazası mağdurunun geçici ve kalıcı iş göremezlik ile sakatlık durumuna göre maddi tazminat belirlenir. Sakatlık oranı arttıkça tazminat miktarı da yükselir; yüksek sakatlık oranlarında, yani kişinin başkasının bakımına muhtaç kaldığı hallerde iş göremezlik sakatlık tazminatı dışında yardımcı kişi tazminatı olarak bakıcı tazminatı da alınabilir ve bu bedelden sigorta şirketleri sorumludur.

Ölümle sonuçlanan trafik kazalarında geride kalanların talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatı; vefat eden kişinin yaşı, aile ekonomisine katkısı ve geride kalan destekten yoksun kalan kişi sayısı gibi kriterler göz önünde bulundurularak hesaplanır.

Ölümlü trafik kazalarında mağdur yakınlarına sigortaca ödenecek maddi tazminat tutarı sigorta poliçelerinde belirtilen üst sınırla sınırlıdır. Alınacak tazminatın poliçede yer alan üst sınırı aşması durumunda, aşan kısım bakımından kusurlu aracın sahibi veya uzun süreli kiralayanı gibi işleteni ile sürücüsünün sorumluluğu devam eder.

Manevi Tazminat Talepleri ve Sorumlu Kişiler

Manevi tazminat, vefat durumunda geride kalanların, sakatlık durumunda ise mağdurların duyduğu elem ve ızdırabın karşılığı olup hâkim tarafından takdir edilir. Hâkim hiçbir şekilde mağdurun talebinden fazlasına hükmedemez.

Manevi tazminat taleplerinden zorunlu trafik sigortacısı sorumlu tutulamaz. Trafik kazalarından doğan manevi tazminat taleplerinde sorumluluk, kusurlu araç sürücüsü ile aracın sahibi veya uzun süreli kiralayanı sıfatını taşıyan işletenine aittir.

Trafik Kazalarında Zamanaşımı Süreleri

Trafik kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi, ölümle sonuçlanan kazalarda kaza tarihinden itibaren 15 yıl, yaralanma ve sakat kalma durumlarında ise olay tarihinden itibaren 8 yıldır. Bu zamanaşımı sürelerinin dışında, aracın kaporta ve motor hasarları ile değer kaybı gibi maddi zararları için zamanaşımı süresi 2 yıldır.

Taksirle Öldürme ve Taksirle Yaralama Suçlarında Cezai Sorumluluk

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, taksirle bir insanın hayatını kaybetmesine sebebiyet veren fail hakkında 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezasına hükmedilir. Eylemin birden çok kişinin ölümüyle veya en az bir kişinin vefatı yanında başkalarının yaralanmasıyla sonuçlanması durumunda ise aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince verilecek ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapistir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 89. maddesinin birinci fıkrasına göre taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına yol açan kişi 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Aynı maddenin dördüncü fıkrası gereğince fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde 9 aydan 5 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 89. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca taksirle yaralama fiilinin mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, vücudunda kemik kırılmasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma veya gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına yol açması hallerinde verilecek ceza yarısı oranında artırılır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 89. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır. Ancak basit yaralama hali hariç tutulmak üzere, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikâyet şartı aranmaz.

Ceza Yargılamasında Uzlaşma ve Tazminat Talepleri

Trafik kazası ve iş kazası sonucu meydana gelen taksirle yaralama eylemleri, ceza yargılamasında uzlaştırmaya tabi suçlar arasında yer almaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy