7574 sayılı Kanun ile Karayolları Trafik Kanunu kapsamında trafik güvenliğini ilgilendiren idari para cezaları, ehliyet geri alma süreleri ve araçtan men yaptırımları yeniden belirlenmiştir. Kanun ile getirilen düzenlemelerin büyük bir kısmı 27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe girmiş olup motorsuz taşıtlar ile elektrikli skuter kullanıcılarının hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümler 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlük kazanacaktır.
Yeni Hız Toleransları ve Kademeli Yaptırım Sistemi
Hız sınırlarının aşılmasına yönelik denetimlerde daha önce uygulanan yüzde 10 oranındaki esneklik sistemi kaldırılmıştır. Yeni uygulamada yerleşim yeri içinde 5 km/s, yerleşim yeri dışında ise 10 km/s sabit tolerans esası getirilmiş olup bu eşiklerin üzerindeki ihlaller için aşım miktarına bağlı kademeli ceza modeli öngörülmüştür.
Yerleşim yeri sınırları içerisinde hız sınırının 6 ila 10 km/s aşılması halinde 2.000 TL idari para cezası verilir ve bu kademede ehliyet geri alma yaptırımı uygulanmaz. Aşımın 46 ila 55 km/s aralığında olması halinde 20.000 TL idari para cezası ile 30 gün ehliyet geri alma; 56 ila 65 km/s aralığında 25.000 TL ceza ile 60 gün ehliyet geri alma; 66 km/s ve üzerinde aşılması durumunda ise 30.000 TL idari para cezası ile 90 gün ehliyet geri alma cezası tatbik edilir.
Yerleşim yeri dışındaki yollarda hız sınırının 51 ila 60 km/s aşılması halinde 20.000 TL idari para cezası ve 30 gün ehliyet geri alma işlemi tesis edilir. İhlalin 61 ila 70 km/s aralığında gerçekleşmesi durumunda 25.000 TL idari para cezası ve 60 gün ehliyet geri alma; 71 km/s ve üzerinde aşılması halinde ise 30.000 TL idari para cezası ve 90 gün ehliyet geri alma yaptırımı tatbik olunur.
Hız ihlalleri sebebiyle ehliyeti geçici olarak geri alınan sürücülerin belgelerini yeniden alabilmeleri için tüm idari para cezalarını ödemiş olmaları zorunludur. Ayrıca 1 yıl içerisinde 5. kez ehliyeti geri alınan sürücüler, psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçtikten sonra sürücü belgelerini geri alabilirler.
Radar tespit cihazlarının imalatı, ithalatı ve araçlarda bulundurulması yasaklanmıştır. Bu tür cihazları imal veya ithal edenlere 370.000 TL, araçta bulunduranlara ise 185.000 TL idari para cezası uygulanır.
Saldırgan Sürüş, Yol Kapatma ve Trafik Güvenliğini İhlal Yaptırımları
Trafikte saldırı amaçlı ısrarlı takip yapılması veya araçtan inilmesi fiilleri 180.000 TL idari para cezası, 60 gün ehliyet geri alma ve 30 gün trafikten men yaptırımına bağlanmıştır.
Trafiği engelleme, keyfi durma veya konvoy halinde yol kapatma eylemlerinde bulunan sürücülere 90.000 TL idari para cezası verilir, sürücü belgeleri 60 gün geri alınır ve araçları 30 gün trafikten menedilir. Kanunda öngörülen usule uygun şekilde düzenlenen toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında araçların durdurulması ise bu kabahat kapsamında değerlendirilmez.
Otoyol veya bölünmüş yollarda ters istikamette araç sürenlere 90.000 TL idari para cezası, 60 gün ehliyet geri alma ve 30 gün trafikten men yaptırımı uygulanır. Dur ikazına uymayarak kaçan sürücülere ise 200.000 TL idari para cezası verilmekte, ehliyetleri 60 gün süreyle geri alınmakta ve araçları 60 gün süreyle trafikten menedilmektedir.
El freniyle aracı döndürme veya ani yön değiştirme suretiyle drift atan sürücülere 140.000 TL idari para cezası verilir. Motosikletle tek teker veya sele üzerinde ayağa kalkma gibi akrobatik hareketler yapanlara 46.000 TL ceza kesilir; ayrıca sürücü belgeleri 60 gün geri alınarak araçları 60 gün trafikten menedilir. Trafiği aksatacak şekilde ardı ardına şerit değiştiren (makas atan) sürücülere ise 90.000 TL idari para cezası, 60 gün ehliyet geri alma ve 30 gün trafikten men cezası tatbik edilir.
Yasadışı yarış düzenleyenlere 16.000 TL idari para cezası uygulanır. Yasadışı yarış yapan sürücülere ise 46.000 TL idari para cezası verilir, sürücü belgeleri 2 yıl süreyle geri alınır ve araçları 60 gün süreyle trafikten menedilir. 5 yıl içinde ikinci kez ehliyeti geri alınan sürücülerin belgeleri iptal edilir ve bu kişilerin tekrar ehliyet alabilmeleri için sürücü kursuna baştan devam etmeleri gerekir. Trafik ihlallerini sosyal medyada paylaşarak özendirenlere ise 25.000 TL idari para cezası uygulanır.
Alkol ve Uyuşturucu Etkisi Altında Araç Kullanımı
0,50 promil üzerinde alkollü olarak araç kullanan sürücülere ilk ihlalde 25.000 TL, ikinci tekrarda 50.000 TL, üçüncü ve sonraki tekrarlarda 150.000 TL idari para cezası uygulanır ve her seferinde ehliyet geri alma tedbiri tesis edilir. Alkolmetre cihazına üflemeyi reddeden sürücülere 150.000 TL ceza tatbik edilir ve sürücü belgeleri 5 yıl süreyle geri alınır.
Uyuşturucu etkisi altında araç kullananlara 150.000 TL idari para cezası uygulanır ve ehliyetleri iptal edilir. İptal edilen belgenin yeniden alınabilmesi için iptal tarihinden itibaren en az 5 yılın geçmiş olması, tüm cezaların ödenmesi, psikoteknik değerlendirmeden geçilmesi ve resmi sağlık kurumundan sağlık kurulu raporu temin edilmesi yasal koşuldur.
Kırmızı Işık, Seyir Halinde Cep Telefonu ve Koruyucu Tertibatlar
Kırmızı ışık ihlallerinde 1 yıl içinde kademeli yaptırım uygulanır. Üçüncü ihlalde 15.000 TL ceza ve 30 gün ehliyet geri alma, dördüncü ihlalde 20.000 TL ceza ve 60 gün ehliyet geri alma, beşinci ihlalde 30.000 TL ceza ve 90 gün ehliyet geri alma, altıncı ihlalde ise 80.000 TL para cezası ile ehliyet iptali tatbik edilir. Kırmızı ışık ihlaliyle trafik kazasına sebebiyet verilmesi halinde sürücü belgeleri ilaveten 60 gün süreyle geri alınır.
Seyir halindeyken cep telefonu kullanan sürücülere ilk ihlalde 5.000 TL, 1 yıl içindeki ikinci ihlalde 10.000 TL, üçüncü ve müteakip ihlallerde 20.000 TL ceza uygulanır ve üçüncü ihlalden itibaren her seferinde ehliyet 30 gün süreyle geri alınır.
Emniyet kemerini usulüne uygun kullanmayan sürücü ve yolculara 2.500 TL idari para cezası verilir. Fiilin 1 yıl içinde 4 kez ihlal edilmesi durumunda sürücü belgesi 30 gün geri alınır. 15 yaşından küçük çocukların koruyucu sistem kullanmadan seyahatine izin veren sürücülere ise 5.000 TL ceza uygulanır.
Plaka Kuralları, Öncelikli Araçlar ve Tescil Yükümlülükleri
Sahte plaka takanlara 140.000 TL, fiilin 1 yıl içinde tekrarlanması halinde 280.000 TL idari para cezası kesilir. Plakasız veya tescilsiz araç kullananlara 46.000 TL idari para cezası uygulanır. Araç sahibinin vefatı halinde mirasçılar 90 gün içinde tescil yaptırmakla yükümlü olup tescil ettirilmeden yola çıkarılan araçların sürücülerine 3.000 TL para cezası tatbik edilir.
Ambulans, itfaiye ve cankurtaran araçlarına yol vermeyen sürücülere 46.000 TL para cezası tatbik edilerek ehliyetleri 30 gün geri alınır. Bu ihlalin 5 yıl içinde ikinci kez gerçekleşmesi durumunda sürücü belgesi iptal edilir.
Kaza Mahalli Sorumluluğu, Yabancı Plakalar ve İtiraz Usulü
Ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında olay yerinden izinsiz ayrılan sürücüler hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanır ve ehliyetleri 2 yıl süreyle geri alınır. Trafik cezası borcu bulunan yabancı uyruklu kişilerin cezalarını ödemeden Türkiye sınırlarından çıkışına ve borç ödenmedikçe yeniden ülkeye girişine izin verilmez.
Trafik idari yaptırım karar tutanaklarına karşı yapılacak itirazlar, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliği'ne sunulmalıdır. Kanunda belirlenen bu 15 günlük başvuru süresi hak düşürücü nitelikte olup yasal süresi içinde itiraz yoluna gidilmemesi halinde idari para cezası kesinleşir.
Hız ihlali nedeniyle geri alınan ehliyet nasıl teslim alınır?
Hız ihlali sebebiyle geri alınan ehliyetin iade edilebilmesi için tahakkuk eden tüm idari para cezalarının ödenmiş olması zorunludur; 1 yıl içinde 5. kez belgesi geri alınan sürücülerin ise psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmesi gerekir.
Ambulans, itfaiye veya cankurtarana yol vermemenin cezası nedir?
Ambulans, itfaiye ve cankurtaran araçlarına yol vermeyen sürücülere 46.000 TL idari para cezası verilir ve ehliyetleri 30 gün geri alınır; bu eylemin 5 yıl içinde tekrarlanması halinde sürücü belgesi iptal edilir.
Trafik cezasına itiraz süresi kaç gündür ve nereye başvurulur?
Trafik idari para cezası karar tutanağının tebliğinden itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliği'ne itiraz edilmelidir; bu süre hak düşürücüdür.
Seyir halindeyken cep telefonu kullanan sürücünün ehliyeti geri alınır mı?
İlk iki ihlalde yalnızca idari para cezası kesilir; 1 yıl içinde 3. ve sonraki ihlallerde 20.000 TL ceza ile birlikte ehliyet 30 gün süreyle geri alınır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy