Tedavi Amaçlı İkamet İzni: Şartlar ve Başvuru Süreci

Tedavi Amaçlı İkamet İzni Nedir?

Türkiye'de tedavi olmak isteyen yabancı uyruklu kişiler, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde kısa dönem ikamet izni kapsamında tedavi amaçlı ikamet iznine başvurabilir. Bu iznin hukuki dayanağı, kısa dönem ikamet izninin şartlarını düzenleyen 6458 sayılı Kanun'un 32. maddesidir; söz konusu madde uyarınca başvuru sahibinin, 31. maddenin birinci fıkrasında sayılan gerekçelerden en az birini ileri sürerek talepte bulunması ve ilgili bilgi ile belgeleri ibraz etmesi gerekmektedir. 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ise kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımamak koşuluyla tedavi görecek yabancılara kısa dönem ikamet izni verilebileceğini açıkça düzenlemektedir.

Başvuru Şartları

6458 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca kısa dönem ikamet iznine başvuranın: gerekçesini ve talebini bilgi ile belgeyle ortaya koyması, Kanun'un 7. maddesi kapsamına girmemesi, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma imkânına sahip olması ve Türkiye'de kalacağı adres bilgilerini bildirmesi gerekmektedir. Adli sicil belgesi ise idarenin gerekli görmesi hâlinde istenebilmekte; her başvuruda zorunlu tutulmamaktadır.

Tedavi amacına özgü ek koşullar da aranmaktadır: tedavi talebini açıkça ortaya koyan belgeler sunulmalı ve tedavisi görülecek hastalık, kamu sağlığını tehdit eden hastalıklar arasında bulunmamalıdır. 6458 sayılı Kanun'un 7. maddesi, pasaportu, vizesi veya ikamet ya da çalışma izni bulunmayan ya da bu belgeleri hileli yollarla edinen yabancıları kabul edilemeyen yolcu kapsamına almakta; bu madde kapsamına girenlere kısa dönem ikamet izni verilmemektedir. Aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca vize, vize muafiyeti veya ikamet izin süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün süreli pasaportu bulunmayanlar da bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Gerekli Belgeler ve Apostil Zorunluluğu

Yurt dışından temin edilen belgeler apostil şerhini taşımalı ve noter onaylı Türkçe tercümesiyle birlikte sunulmalıdır. Tedavi gerekçesini ve programını belgesiyle ortaya koyamayan başvurularda ret ihtimalinin arttığı belirtilmektedir.

Sağlık Sigortası Şartı

Tedavi masraflarının tamamının başvuru sahibi tarafından ödendiğini kanıtlayan belge sunulması hâlinde ayrıca sağlık sigortası poliçesi aranmayabileceği belirtilmektedir. Refakatçinin kendi ikamet iznine başvururken sağlık sigortası şartına tabi olup olmayacağı konusunda 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 14. maddesi yalnızca belirli giderlerin karşılanmasına ilişkin koşulları düzenlemekte olup ikamet iznine başvuruda sigorta şartının kaldırıldığına dair bu maddede açık bir hüküm yer almamaktadır.

Yabancı Hastalara Yönelik Kamu Desteği

3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 14. maddesi uyarınca, Dışişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından uygun görülen yılda en fazla dört yüz yabancı hastanın belirli giderleri Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu bütçesine bu amaçla konulan ödenek tutarı aşılmamak koşuluyla karşılanabilmektedir. Bu kapsama yalnızca Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurumlarında ya da devlete ait üniversite hastanelerinde gerçekleştirilen tedaviler girmekte olup 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinin birinci fıkrasının (b), (c), (d) ve (f) bentleri kapsamındaki sağlık giderleri ile gerektiğinde hastanın kendisi ve en fazla iki refakatçisi için konaklama ve gidiş-dönüş yol masrafları bu destek kapsamında sayılmıştır. Bu imkân, her başvuruya tanınan genel bir hak değildir; yıllık kota, iki Bakanlığın onayı ve ödenek sınırı şartlarına bağlıdır.

İznin Süresi ve Uzatılması

6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kısa dönem ikamet izni, (j) ve (k) bentleri hariç olmak üzere, her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilmektedir. Tedavi amaçlı ikamet izninin süresi hiçbir koşulda belgelenen tedavi süresini aşamamaktadır.

Başvuru Süreci

Başvuru, e-ikamet sistemi üzerinden kısa dönem ikamet izni ve tedavi görecekler seçeneğiyle ön başvuru yapılması, ardından randevu gününde belgelerin ilgili il göç idaresine bizzat teslim edilmesiyle tamamlanmaktadır.

Ret Hâlinde Başvurulabilecek Yollar

6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi ya da iznin iptali kararlarına karşı mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılmaktadır. Bu fıkra, 21/11/2024 tarih ve 7533 sayılı Kanun ile eklenmiştir. Aynı fıkra uyarınca duruşma yapılması mahkemenin takdirine bırakılmış; davacının bildirdiği adrese tebligat yapılamaması hâlinde ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen süre bu davalar için iki ay olarak uygulanmaktadır. Geri çevrilen yabancılara yapılan işlemler tebliğ edilmekte; tebligatta itiraz hakkının nasıl kullanılacağı ve yasal hak ile yükümlülükler de yer almaktadır.

Refakatçinin Durumu

Yürürlükteki düzenlemede refakatçi ikamet izni adıyla ayrı bir izin türü bulunmamaktadır. Şartlarını taşıyan refakatçi, aile ikamet izni veya kısa dönem ikamet izni kapsamında ayrıca başvuru yapabilmektedir. Türkiye ile ilgili ülke arasında sağlık işbirliği anlaşması bulunması ve bu anlaşmada muafiyet öngörülmesi hâlinde ise refakatçiden ikamet izni aranmayabileceği belirtilmektedir. Refakatçinin ikamet iznine başvururken sağlık sigortası şartına tabi olup olmayacağı 3359 sayılı Kanun'un ek 14. maddesinin metninden doğrudan netleştirilememiştir; bu madde belirli koşulları sağlayan yabancı hastaların giderlerinin karşılanmasına ilişkin düzenleme içermekte olup ikamet iznine başvuruda sigorta şartını açıkça kaldıran bir hüküm taşımamaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy