Tebligatın muhatap kişiye ulaştırılamayıp teslim edilememesi durumuna uygulamada tebligatın bila iadesi denilmektedir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 10/1 uyarınca tebligat, öncelikle tebliğ yapılacak şahsın bilinen en son adresine yapılır; muhatabın müracaatı veya kabulü şartıyla her yerde tebligat yapılması da caizdir. Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya bu adrese tebligat yapılamaması hâlinde ise aynı kanunun 10/2. maddesi gereğince muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi bilinen en son adresi kabul edilir ve tebligat buraya yapılır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2013/21372, K. 2013/29142Kaynağı aç
Muhatabın Adreste Bulunmaması ve Geçici Ayrılma Durumu
Kendisine tebliğ yapılacak şahıs adresinde bulunmazsa, Tebligat Kanunu m. 16 gereğince tebliğ, kendisi ile aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır. Muhatabın geçici olarak başka bir yere gittiğinin belirtilmesi hâlinde ise Tebligat Kanunu m. 20 hükmü uygulanır. Bu durumda keyfiyet ile beyanda bulunanın adı ve soyadı tebliğ mazbatasına yazılarak altı beyan yapan tarafından imzalanır ve evrak bu kişilere verilir. Beyanda bulunanın imzadan imtina etmesi veya evrakı kabulden çekinmesi hâlinde işlemler 21. maddeye göre yapılır. Bu usulde tebliğ, evrakın kanunda sayılan kişilere verildiği tarihte veya ihbarname kapıya yapıştırılmışsa bu tarihten itibaren on beş gün sonra yapılmış sayılır.
Tebligat Kanunu Madde 21 ve Açık Mavi Zarf Usulü
Muhatap veya adına tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz ya da tebellüğden imtina ederse, Tebligat Kanunu m. 21/1 uyarınca tebliğ memuru evrakı o yerin muhtarına, ihtiyar heyeti azasından birine veya zabıta amir ya da memurlarına imza karşılığı teslim eder; teslim alanın adresini ihtiva eden ihbarnameyi binanın kapısına yapıştırır ve durumu mümkün oldukça en yakın komşulardan birine, varsa yönetici veya kapıcıya bildirir. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi kabul edilir.
Bildirilen adrese çıkarılan tebligatın bila tebliğ iade edilmesi hâlinde tebligat, muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine Tebligat Kanunu m. 21/2 uyarınca çıkarılır; bu aşamayı Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2013/21372 Esas ve 2013/29142 Karar sayılı ilamında da vurgulamıştır. Tebligat Kanunu m. 21/2 gereğince gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup muhatap o adreste hiç oturmamış veya adresten sürekli ayrılmış olsa dahi evrak muhtara, heyet azasına veya zabıtaya teslim edilerek kapıya ihbarname yapıştırılır ve yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır. Tebligat Kanunu'nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m. 79 uyarınca m. 21/2'ye göre çıkarılacak tebligatlar açık mavi renkli zarflarla yapılmalıdır ve bu usul hemen başvurulacak bir yol olmayıp belirli şartlara bağlı istisnai bir nitelik taşır.
Adres Kayıt Sisteminde Kayıt Bulunmaması ve Madde 35
Tebligat Kanunu m. 35 hükmüne dayanılarak tebligat yapılabilmesi için belirli yasal şartların varlığı aranır. Nitekim Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 2016/8118 Esas ve 2019/6513 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, Tebligat Kanunu m. 35'e göre işlem yürütülebilmesi için öncelikle aynı adrese usulüne uygun olarak en az bir defa tebliğ yapılmış olması ve muhatabın adres kayıt sisteminde herhangi bir adresinin de bulunmaması şarttır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/8118, K. 2019/6513Kaynağı aç
Muhatabın Yurt Dışında Bulunması Halinde Tebligat
Muhatabın yurt dışında ikamet ettiğinin anlaşıldığı durumlarda açık adresi araştırılmaksızın doğrudan Tebligat Kanunu m. 21 uyarınca tebligat yapılması hukuka aykırılık teşkil eder; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2019/54 Esas ve 2020/1499 Karar sayılı ilamında öncelikle yabancı memlekette tebligat usulünün işletilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2019/54, K. 2020/1499Kaynağı aç
Tebligat Kanunu m. 25 uyarınca yabancı memlekette bulunan kimselere tebliğ olunacak evrak, tebligatı çıkaran merciin bağlı bulunduğu vekalet vasıtasıyla Dışişleri Bakanlığına, oradan da Türkiye elçiliğine veya konsolosluğuna gönderilir; lüzum görülmeyen hâllerde doğrudan da gönderilebilir. Yabancı ülkedeki muhatabın Türk vatandaşı olması durumunda Tebligat Kanunu m. 25/a gereğince bildirimin tebliğ edildiği belgelendiğinde, otuz gün içinde büyükelçilik veya konsolosluğa başvurulmazsa tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır; muhatap temsilciliğe başvurup evrakı almaktan kaçınırsa düzenlenen tutanak tarihinde tebliğ tamamlanmış kabul edilir.
Usulsüz İade ve Tebligatın Hükümleri
Posta memurunun yasal prosedürleri atlayarak veya eksik bırakarak yaptığı iade işlemi usulsüzdür ve bu usulsüz işlem sonrasında gerçekleştirilen diğer tebligat işlemleri de geçersiz kılınabilir. Buna karşılık Tebligat Kanunu m. 32 uyarınca, tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatabı tebliğe muttali olmuşsa geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi addolunur.
Tebligatın bila iadesi ne anlama gelir?
Tebligatın muhatap kişiye ulaştırılamayıp teslim edilememesi durumuna tebligatın bila iadesi denilmektedir.
Bilinen adrese tebligat yapılamazsa ne yapılır?
Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmaması veya buraya tebligat yapılamaması hâlinde muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilinen en son adresi kabul edilerek tebligat buraya yapılır; bildirilen adrese çıkarılan tebligatın bila tebliğ iade edilmesi durumunda ise adres kayıt sistemindeki adrese Tebligat Kanunu m. 21/2 uyarınca açık mavi zarfla tebligat çıkarılır.
Usulsüz yapılan tebligat hangi tarihte yapılmış sayılır?
Tebligat usulüne aykırı olsa dahi muhatap tebliğe muttali olmuşsa tebligat geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi addolunur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

