HMK Madde 102 Kapsamında Adli Tatil Süresi ve Etkileri

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 102 hükmüne göre adli tatil her yıl yirmi temmuzda başlar ve otuz bir ağustosta sona erer. Yeni adli yıl ise bir eylülde açılır. Kanunun gerekçesinde açıklandığı üzere, adli tatilin hem başlangıç günü olan yirmi temmuz hem de bitiş günü olan otuz bir ağustos adli tatil süresinin içine dahildir.

Adli Tatilde Görülecek Dava ve İşler

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 103/1 uyarınca adli tatil süresince adli tatile tabi olmayan belirli dava ve işler istisnai olarak görülmeye devam eder. Bu kapsamda ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri, deniz raporlarının alınması ve dispeçci atanması talepleri ile bunlara karşı yöneltilen itirazlar incelenir. Ayrıca her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ya da işler, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları, hizmet sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtığı davalar, ticari defterlerin zıyaı ve kıymetli evrakın iptali davaları, iflas, konkordato ve yeniden yapılandırma işleri, icrasına karar verilen keşifler, tahkim hükümlerine göre mahkemenin görevine giren işler, çekişmesiz yargı işleri ile kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler tatil boyunca incelenir.

Adli tatilde bakılabileceği kanunda düzenlenen dava ve işlerin incelenmesi mutlak bir zorunluluk teşkil etmez. Tarafların anlaşması durumunda ya da davanın taraflardan birinin yokluğunda görülmesi hâlinde duruşmada hazır bulunan tarafın talebi üzerine işin adli tatilden sonraya bırakılması mümkündür. HMK m. 103/4 gereğince tatilde görülecek işlere dair bu usul kuralları, ilk derece mahkemelerinin yanı sıra bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay incelemelerinde de aynen uygulanır.

Adli Tatilde Yapılabilecek Usul İşlemleri

Adli tatilde bakılması kanunen mümkün olmayan dava ve işlerde yargılama faaliyetleri duraklasa da mahkeme kalemleri ve adli merciler belirli usuli işlemleri sürdürür. HMK m. 103/3 uyarınca tatilde bakılmayan uyuşmazlıklara ilişkin dava ve karşı dava dilekçeleri, istinaf ve temyiz başvuruları, bu başvurulara sunulacak cevap dilekçeleri ve işlemden kaldırılmış dosyaların yenileme dilekçeleri tatil süresince kabul edilir. Bununla birlikte mahkemelerce ilam verilmesi, taraflara tebligat yapılması ve dosyaların görevli veya kanun yolu mercilerine gönderilmesi işlemleri de adli tatil içinde icra edilir.

Sürelerin Adli Tatil Nedeniyle Uzaması

HMK m. 104/1 hükmü çerçevesinde, adli tatile tabi dava ve işlerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu tarafından tayin edilen sürelerin son gününün adli tatile rastlaması durumunda, söz konusu süreler kendiliğinden ve başkaca bir mahkeme kararına lüzum kalmaksızın adli tatilin sona erdiği günden itibaren bir hafta uzatılmış kabul edilir. Kanun gerekçesinde bu uzama kuralının zamanaşımı gibi maddi hukuka ait süreleri değil, usul hukukunun tayin ettiği süreleri kapsadığı açıklanmıştır. Tatilin bitimini takip eden 1 Eylül tarihinde işlemeye başlayan bu bir haftalık süre, HMK m. 92/2 uyarınca haftalık sürenin başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günün çalışma saati bitiminde tamamlanır.

Adli tatile tabi işlerde kanun yolu başvuru süresinin adli tatil içine rastlaması sebebiyle 1 Eylül tarihinden itibaren uzayan bir haftalık ek sürenin son günü hafta sonuna denk geldiğinde, HMK m. 93 gereğince süre tatili takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar uzar. Adli tatil içinde gerekçeli hükmün tebliğ edildiği adli tatile tabi bir davada da temyiz süresinin 31 Ağustos tarihinden itibaren uzayan bir haftalık süre içinde kullanılması hâlinde başvuru süresinde kabul edilir.

Yenileme, Karşı Dava ve İş Mahkemelerinde Süreler

Duruşmaya gelinmemesi gibi sebeplerle dosyası işlemden kaldırılan bir dava, HMK m. 150/4 hükmü gereğince işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde yenilenebilir; aksi takdirde HMK m. 150/5 uyarınca sürenin dolduğu gün itibarıyla dava açılmamış sayılır. Bu üç aylık yasal sürenin son gününün adli tatilin başlangıcı olan 20 Temmuz tarihine rastlaması durumunda, başlangıç günü de tatile dahil olduğundan yenileme süresi HMK m. 104 uyarınca adli tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzar ve adli tatili izleyen haftanın karşılık gelen gününde mesai bitimine kadar devam eder.

Adli tatile tabi olmayan karşı boşanma davasında cevap ve karşı dava açma süresinin bitimi adli tatil içine rastladığında, süre HMK m. 104 uyarınca uzar ve dava süresinde açılmış sayılır. Karşı davanın süresinde açılmadığı kabul edilse dahi mahkemece davanın reddine karar verilmeyip HMK m. 133/2 uyarınca davaların ayrılmasına karar verilmesi gerekir.

İş mahkemesinde görülen bir uyuşmazlık basit yargılama usulüne tabi olsa dahi, işçiler tarafından açılmamış ve mahkemece ivedi görülmesine karar verilmemiş ise adli tatile tabi sayılır. Adli tatile tabi olan bu davalarda kanunun belirlediği sürelerin sonunun tatile rastlaması hâlinde, HMK m. 104 uyarınca süreler adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy