5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesinde düzenlenen hapis cezasının ertelenmesi, işlediği suçtan ötürü mahkûm edilen failin cezasının infaz kurumunda çektirilmesinden belirli kanuni koşullarla vazgeçilmesini sağlayan bir infaz kurumudur. Bu kurum bir koşullu af niteliği taşımamakta olup yalnızca hapis cezaları bakımından tatbik edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 51Kaynağı aç
Hapis Cezasının Ertelenmesinin Yasal Koşulları
İşlediği suç nedeniyle iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunan failler yönünden bu sürenin üst sınırı üç yıldır.
Cezanın ertelenebilmesi için ayrıca failin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık vesilesiyle tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması zorunludur.
Zararın Giderilmesi Koşulu ve İnfaz Rejimi
Mahkeme erteleme kararını, mağdurun veya kamunun maruz kaldığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme ya da tazmin suretiyle bütünüyle karşılanması şartına bağlayabilir. Bu tür bir belirleme yapıldığında aranan şart gerçekleşene kadar hükümlünün infaz kurumundaki cezası çektirilmeye devam eder; koşul yerine getirildiğinde ise infaz hâkimi kararıyla hükümlü infaz kurumundan derhal salıverilir.
Denetim Süresi ve Yükümlülükler
Cezası ertelenen hükümlü hakkında bir yıldan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere bir denetim süresi belirlenir. Bu denetim süresinin alt sınırı, mahkûm olunan hapis cezası süresinden az olamaz.
Denetim süresi içerisinde meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün bu amaçla bir eğitim programına devam etmesine; meslek veya sanat sahibi hükümlünün ise bir kamu kurumunda ya da aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına mahkemece karar verilebilir. Onsekiz yaşından küçük hükümlülerin bir meslek veya sanat edinmelerini temin amacıyla gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesi kararlaştırılabilir.
Mahkeme, denetim süresinde hükümlüye rehberlik etmesi amacıyla bir uzman kişiyi görevlendirebilir. Görevlendirilen uzman kişi; hükümlünün kötü alışkanlıklardan kurtulması ve sorumluluk bilinciyle iyi bir hayat sürmesi hususunda öğütte bulunur, ilgililerle görüşür ve hükümlünün sosyal uyumu ile gelişimine ilişkin üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek infaz hâkimine verir.
Mahkeme, hükümlünün kişiliğini ve sosyal durumunu göz önünde bulundurarak denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlenmeden veya uzman kişi görevlendirilmeden geçirilmesine de hükmedebilir.
Denetim Süresinin İhlali ve İnfazın Tamamlanması
Denetim süresi zarfında hükümlünün kasıtla yeni bir suç işlemesi yahut kendisine yüklenmiş ödevlere infaz hâkimince ihtarda bulunulmasına karşın uymamakta ısrarcı olması durumunda, ertelenen cezanın kısmen ya da tamamen infaz kurumunda çektirilmesine infaz hâkimliği tarafından karar verilir.
Denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak geçirildiği takdirde ceza infaz edilmiş sayılır.
TCK 51 kapsamında hapis cezasının ertelenmesinde ceza süresi sınırı nedir?
TCK m. 51/1 uyarınca kural olarak iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilenlerin cezası ertelenebilir; fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş kişiler için bu sürenin üst sınırı üç yıldır.
Adli para cezaları TCK madde 51 uyarınca ertelenebilir mi?
Erteleme kurumu bir koşullu af niteliğinde olmayıp sadece hapis cezaları bakımından öngörülmüş bir ceza infaz kurumudur; adli para cezalarını kapsamaz.
Daha önce mahkûmiyeti bulunan bir kişinin cezası ertelenebilir mi?
Mahkûm olunan hapis cezasının yasal süre sınırları içinde kalması kaydıyla, failin daha önce kasıtlı bir suçtan ötürü üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve yargılama sürecindeki pişmanlığı nedeniyle tekrar suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması halinde cezasının ertelenmesi mümkündür.
Zararın giderilmesi koşuluna bağlanan ertelemede tahliye ne zaman gerçekleşir?
Zararın giderilmesi koşulu yerine getirilene kadar hükümlünün infaz kurumunda çektirilmesine devam olunur; koşul sağlandığında infaz hâkimi kararıyla hükümlü infaz kurumundan derhal salıverilir.
Denetim süresi başarıyla tamamlandığında cezanın hukuki akıbeti ne olur?
Denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak geçirildiği takdirde mahkûm olunan hapis cezası infaz edilmiş sayılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy