Kaçmaya İmkan Sağlama Suçunun Temel Şekli
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 294. maddesinin ilk fıkrası uyarınca, gözaltına alınan veya tutuklu bulunan bir kimsenin kaçmasını sağlayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Failin suçluya yol göstermesi, talimat vermesi ya da kılık ve kıyafet değiştirmesini temin etmesi gibi kaçmayı kolaylaştırıcı eylemler bu suç kapsamındadır; ancak suçun tamamlanabilmesi için kişinin fiilen kaçmış olması zorunludur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 294Kaynağı aç
sağlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Hükümlünün kaçmasını sağlayan kişi, çekilecek olan hapis cezasının
süresine göre iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak,
hükümlünün cezası;
a) Müebbet hapis cezası ise, beş yıldan sekiz yıla,
b) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ise, sekiz yıldan oniki yıla,
Kadar hapis cezasına hükmolunur.
(3) Bu suçların, cebir veya tehdit kullanılarak işlenmesi halinde,
verilecek ceza üçte biri oranında artırılır.
(4) Kaçması sağlanan kişi sayısının birden fazla olması halinde, bu sayı
göz önünde bulundurularak, verilecek ceza üçte birden bir katına kadar
artırılır.
(5) Bu suçların gözaltına alınan, tutuklu veya hükümlünün muhafaza veya
nakli ile görevli kişiler tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza, üçte
biri oranında artırılır.
(6) Bu suçların üstsoy, altsoy, eş veya kardeş tarafından işlenmesi
halinde, verilecek ceza üçte biri oranında indirilir.
(7) Bu suçların işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi
sebebiyle ağırlaşmış hallerinin veya kasten öldürme suçunun gerçekleşmesi ya da
eşyaya zarar verilmesi durumunda, ayrıca bu suçlara ilişkin hükümlere göre
cezaya hükmolunur.
(8) Gözaltına alınan, tutuklu veya hükümlünün, muhafaza veya nakli ile
görevli kişinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmasından yararlanarak
kaçması halinde, altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Muhafızın görevini kötüye kullanması
Hükümlünün Kaçmasını Sağlama Halinde Ceza
Kaçması sağlanan kişinin hükümlü olması durumunda yaptırım, ilgilinin çekmesi gereken hapis cezasının süresine göre iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıdır. Hükümlünün cezası müebbet hapis cezası ise kaçmasını sağlayan fail beş yıldan sekiz yıla kadar, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ise sekiz yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Cezayı Artıran Nitelikli Haller
Kaçmaya imkan sağlama eylemlerinin cebir veya tehdit kullanılarak icra edilmesi halinde verilecek ceza üçte biri oranında artırılır. Kaçması temin edilen kişi sayısının birden fazla olması durumunda ise mahkemece kişi sayısı dikkate alınarak tayin edilecek ceza üçte birden bir katına kadar artırılmaktadır.
Bu suçların gözaltına alınan, tutuklu ya da hükümlünün muhafazası veya nakli ile bizzat görevlendirilmiş kişiler tarafından işlenmesi halinde de faile verilecek ceza üçte biri oranında artırılır.
Akrabalık İndirimi ve Gerçek İçtima Hükümleri
Kaçmaya imkan sağlama suçlarının failin üstsoyu, altsoyu, eşi veya kardeşi tarafından işlenmesi durumunda kanun indirimi öngörmüş olup ceza üçte biri oranında indirilir. Suçun icrası esnasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin meydana gelmesi, kasten öldürme suçunun işlenmesi veya eşyaya zarar verilmesi halinde ise fail hakkında bu suçlara dair müstakil ceza hükümleri uygulanır.
Muhafaza Görevlisinin Dikkat ve Özen Yükümlülüğüne Aykırılığı
Gözaltına alınan, tutuklu veya hükümlü kişinin, kendisinin muhafaza veya nakli ile görevli bulunan kamu görevlisinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmasından yararlanarak kaçması halinde, kusurlu görevli hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Kaçmaya imkan sağlama suçu ne zaman tamamlanmış sayılır?
Suçun tamamlanabilmesi için failin kaçmayı kolaylaştırıcı talimat vermesi veya yol göstermesi yeterli olmayıp kaçma fiilinin fiilen gerçekleşmesi gerekmektedir.
Akrabanın kaçmasına yardım edilmesinde ceza indirimi var mıdır?
Kaçmaya imkan sağlama fiilinin üstsoy, altsoy, eş veya kardeş tarafından işlenmesi halinde tayin edilecek cezada üçte biri oranında indirim yapılır.
Birden fazla kişinin kaçırılması cezayı nasıl etkiler?
Kaçması sağlanan kişi sayısının birden çok olması halinde kaçan şahıs sayısı gözetilerek verilecek ceza üçte birden bir katına kadar artırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy