TCK Madde 144: Hırsızlıkta Daha Az Cezayı Gerektiren Haller

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 141 inci maddesinde hırsızlık suçunun temel şekli, zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malın kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alınması olarak tanımlanmış ve bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Buna karşılık TCK'nın 144 üncü maddesinde, fiilin belirli mülkiyet ilişkileri veya hukuki alacak saikiyle işlenmesi hali daha az cezayı gerektiren nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. Madde uyarınca, eylemin paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal üzerinde ya da bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi durumunda, mağdurun şikayeti üzerine faile iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.

Paydaş veya Elbirliğiyle Mülkiyete Konu Mal Üzerinde Hırsızlık

TCK m. 144/1-a bendinde, müşterek veya iştirak halinde mülkiyete konu olan bir taşınır malın çalınması hali düzenlenmektedir. Müşterek mülkiyette paydaşlık, elbirliği mülkiyetinde ise ortaklık bağı söz konusudur. Bu bent kapsamında daha az cezayı gerektiren halin uygulanabilmesi için, failin eyleme konu malın hukuki durumunu, yani söz konusu eşya üzerinde paydaş ya da elbirliğiyle malik olunduğunu bilerek hareket etmesi şarttır.

Hukuki Bir İlişkiye Dayanan Alacağın Tahsili Amacı

TCK m. 144/1-b bendi uyarınca hırsızlık suçunun taraflar arasındaki bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi indirim nedenidir. Sanığın suça konu malı var olan bir alacağına karşılık aldığını ileri sürmesi durumunda, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için böyle bir alacağın gerçekten bulunup bulunmadığı müşteki beyanları ve tanık anlatımları doğrultusunda yöntemince araştırılmalıdır. Bu husus netleştirilmeden hüküm kurulması eksik inceleme teşkil eder.

Somut olaylarda borcun ödenmemesi üzerine alacaklının borçlunun konutuna anahtarla girerek ev eşyalarını alacağa mahsuben satması eylemi TCK m. 144/1-b kapsamında değerlendirilir. Aynı doğrultuda, ortak mülkiyete ve kira ilişkisine konu bir taşınmazdaki mahsulün diğer hak sahibi tarafından kira alacağına mahsuben toplanması, kira borcunu ödemeyen tarafın konutundan sayaç sökülmesi veya araç devrini sağlamaya zorlamak üzere plaka ve ruhsatın alınması fiillerinde de sanığın suç kastı ile TCK m. 144 hükümlerinin somut olaya temas edip etmediği ayrıntılı biçimde irdelenir.

Şikayet Şartı, Uzlaşma ve Yaptırımın Belirlenmesi

TCK m. 144 kapsamındaki fiillerin takibi şikayete bağlıdır; soruşturma ve kovuşturma yapılması mağdurun şikayet şartının gerçekleşmesine dayanır. Yargılama sırasında müştekinin şikayetinden vazgeçmesi durumunda TCK m. 73/6 gereğince sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmalıdır. Sanığın şikayetten vazgeçmeyi kabul etmesi halinde davanın düşmesine karar verilir.

Sanığın şikayetten vazgeçmeyi kabul etmemesi veya sürecin devam etmesi durumunda, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253 üncü maddesi uyarınca TCK m. 144 uzlaştırma kapsamında yer aldığından öncelikle uzlaştırma usulünün işletilmesi zorunludur. Öte yandan TCK m. 144/1 metninde hapis cezası ile adli para cezası seçimlik yaptırım olarak öngörülmüştür. Mahkemenin seçimlik yaptırımlar arasından hapis cezasını tercih ederken temyiz yolunun kapanmaması gibi yasal dayanağı bulunmayan gerekçelere başvurması hukuka aykırılık oluşturur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy