Nitelikli Dolandırıcılık Suçunun Cezası ve Temel Yaptırım
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, nitelikli dolandırıcılık suçunun işlenmesi halinde fail hakkında üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Kanunda öngörülen dört yıllık hapis cezası alt sınırı ile adli para cezasının suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamayacağına ilişkin özel kural ise yalnızca maddede sayılan belirli bentler için geçerlidir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
Özel Alt Sınır ve Ağırlaştırılmış Para Cezası Uygulanan Haller
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi uyarınca; suçun kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak, bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç kılınması suretiyle, tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak amacıyla, sigorta bedelini almak maksadıyla ya da failin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı veya bu kurumlarla ilişkili kişi olarak tanıtması suretiyle işlenmesi halinde yaptırım ağırlaştırılmaktadır. Bu bentlerde sayılan hallerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
Kamu Görevlileri Nezdinde Hatır Sayıldığı Bahsiyle Menfaat Temini
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin ikinci fıkrasına göre; kamu görevlileri nezdinde hatırı bulunduğu ve ilişkisi vasıtasıyla somut bir işi gördürebileceği telkiniyle muhatabını yanıltıp haksız kazanç sağlayan fail hakkında nitelikli dolandırıcılık yaptırımı uygulanır. Kanun, kamu görevlileri üzerindeki nüfuz iddiası üzerinden sergilenen aldatıcı eylemleri birinci fıkradaki ceza çerçevesinde değerlendirmektedir.
Kredi Kurumları ve Sigorta Bedelini Almaya Yönelik Nitelikli Haller
Tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak amacıyla dolandırıcılık eyleminde kredi kurumu kavramı, banka olmasa dahi kanunen faiz karşılığında olsun veya olmasın borç para vermeye yetkili kılınan kurumları ifade eder. Mevzuat uyarınca borç para verme yetkisi bulunmayan kişi veya kuruluşlara karşı bu neviden bir eylemin gerçekleştirilmesi durumunda ise koşulları mevcutsa basit dolandırıcılık suçu söz konusu olur.
Sigorta bedelini almak maksadıyla dolandırıcılık bakımından failin bizzat sigortalı sıfatını taşıması veya tazminatı tahsil edecek kişi konumunda bulunması aranmaz. Sözleşmeye konu sigortanın veya teminat altına alınan riskin türü de önem arz etmemekte olup eylem konusu ilişki mal, hayat ya da mali sorumluluk sigortası niteliğinde olabilir.
Eylemin Birlikte veya Örgüt Faaliyeti Kapsamında İşlenmesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarının üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bahse konu suçların suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise faile verilecek ceza bir kat artırılarak uygulanır.
Nitelikli dolandırıcılık suçunun temel cezası ne kadardır?
5237 sayılı TCK m. 158/1 uyarınca nitelikli dolandırıcılık suçunun temel yaptırımı üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
Hangi nitelikli dolandırıcılık hallerinde hapis cezası en az dört yıldır?
5237 sayılı TCK m. 158/1 son cümlesi gereğince kamu kurumlarının zararına, bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç kılınmasıyla, kredi temini veya sigorta bedeli alma amacıyla ya da unvan takınma suretiyle işlenen hallerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise menfaatin iki katından az olamaz.
Hatır vaadiyle kamu görevlisi üzerinden menfaat temininin yaptırımı nedir?
5237 sayılı TCK m. 158/2 uyarınca kamu görevlileriyle ilişkisi olduğunu ve hatırı sayıldığını belirterek iş yaptırma vaadiyle kişileri aldatıp menfaat sağlayan failler nitelikli dolandırıcılık cezası ile cezalandırılır.
Dolandırıcılık suçunun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesinin cezası nedir?
5237 sayılı TCK m. 158/3 uyarınca suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti kapsamında işlenmesi halinde ise bir kat artırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy