Taşınmaz Edinimi ile Kısa Dönem İkamet İzninin Esasları
Taşınmaz edinimi üzerinden kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunulabilmesi için satın alınan taşınmazın tapu kaydında mesken vasfıyla tescil edilmiş bulunması ve fiilen yaşamaya elverişli bir konut niteliği taşıması şarttır. Arsa, tarla, bağ veya bahçe gibi taşınmazlar bu ikamet türü için genel olarak uygun kabul edilmezken iş yeri, depo veya ofis niteliğindeki gayrimenkuller de başvurunun idarece reddedilmesine sebebiyet verebilmektedir.
Konut üzerinden kısa dönem ikamet izni temini ile yatırım yoluyla vatandaşlık kazanımı programları birbirinden farklı hukuki nitelik taşımaktadır. Vatandaşlık kazanımında öngörülen asgari yatırım tutarı ile ikamet izninde aranan asgari konut değeri farklı düzeylerde bulunduğu gibi bu iki sürecin dayandığı yasal zeminler de birbirinden tamamen ayrıdır.
Taşınmaz Alım Usulü ve Değerleme Şartı
Konut alım sürecinde resmî satış sözleşmesinin tapu müdürlüğünde akdedilmesi ve satış bedelinin bankacılık kanalıyla ödenerek banka dekontlarının muhafaza edilmesi zorunludur. Başvuru dosyasına eklenmek üzere Sermaye Piyasası Kurulu lisanslı bir değerleme şirketinden ekspertiz raporu alınmalı; tapuda beyan edilen resmî satış bedeli ile değerleme raporunda yer alan bedelin mevzuatta öngörülen belirli bir seviyeyi karşılaması beklenmektedir.
Satın alınan taşınmazın tapu mülkiyeti yalnızca eşlerden birinin adına tescilli olsa dahi, evlilik ve hısımlık bağının evlilik cüzdanı veya doğum belgesi gibi resmî belgelerle tevsik edilmesi ve aile bireylerinin aynı adreste ikamet edeceğinin belgelenmesi koşuluyla diğer eş ve çocuklar da konut üzerinden ikamet hakkı elde edebilmektedir.
Başvuru Süreci ve Tanınan İkamet Süresi
Kısa dönem ikamet başvurularının, yabancının Türkiye'ye giriş yapmasını sağlayan vize veya vize muafiyet süresi dolmadan önce e-ikamet sistemi üzerinden taşınmaz edinimi sebebi seçilerek yapılması gerekmektedir. Taşınmaz edinimine dayalı olarak tanınan kısa dönem ikamet izni kanunen en fazla iki yıla kadar düzenlenebilmekte olup ilk başvuruda tanınacak sürenin belirlenmesi idarenin takdir yetkisi kapsamındadır.
Yabancı ikametine tamamen kapatılmış mahalle ve ilçelerde konut satın alınmış olması hâlinde, edinilen taşınmazın değerine bakılmaksızın başvuru sırf bölgenin yabancı ikametine kapalı olması sebebiyle idare tarafından reddedilebilir.
Tanınan Haklar, Çalışma Sınırı ve Uzatma Koşulları
Taşınmaz edinimi yoluyla kısa dönem ikamet izni alan yabancılar, Türkiye'de kendi adlarına şirket kurma, ticari ortaklık kurma, serbest meslek faaliyeti yürütmek amacıyla gerekli izinlere başvurma, bankacılık işlemlerini gerçekleştirme, vergi mükellefi olma ve çocuklarının eğitim görmesi haklarından faydalanabilir. Buna karşılık konut edinimiyle verilen ikamet izni tek başına ücretli çalışma hakkı sağlamaz; Türkiye'de ücretli çalışmak isteyen yabancıların ayrıca çalışma izni alması şarttır.
Mevcut ikamet izninin süresinin uzatılabilmesi için taşınmaz mülkiyetinin başvuru sahibi üzerinde devam etmesi, taşınmaz değerinin güncel mevzuat eşiğini karşılaması ve geçmiş döneme ilişkin herhangi bir ikamet ihlalinin bulunmaması koşulları birlikte aranır.
İkamet İzninin İptali ve İdari Yargı Yolu
Satın alınan konutun satılması veya üçüncü kişilere devredilmesi, taşınmazın başvuru sahibi tarafından fiilen kullanılmadığının tespit edilmesi, satın almanın muvazaalı olması, kamu düzeni açısından sakınca doğması ya da adres bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumlarında verilen kısa dönem ikamet izni idarece iptal edilebilir.
Taşınmaz edinimi gerekçesiyle yapılan kısa dönem ikamet izni talebinin reddedilmesi veya verilmiş olan iznin iptali işlemlerine karşı, idari başvuru ve itiraz mekanizmalarının işletilmesi ya da yetkili idari yargı mercilerinde dava açılması mümkündür.
Tapuda iş yeri veya arsa olarak kayıtlı taşınmazla ikamet izni alınabilir mi?
Tapuda mesken vasfıyla kayıtlı bulunmayan arsa ve tarla gibi araziler ikamet izni için genel olarak uygun kabul edilmezken iş yeri, depo veya ofis niteliğindeki taşınmazlar da başvurunun idarece reddine sebebiyet verebilmektedir.
Tapusu tek eş adına olan konutla diğer aile üyeleri ikamet alabilir mi?
Resmî evlilik ve hısımlık bağının belgelerle tevsik edilmesi ve konutta birlikte yaşanacağının gösterilmesi şartıyla mülkiyet tek eşe ait olsa bile diğer eş ve çocuklar da konut üzerinden ikamet hakkı alabilir.
Taşınmaz edinimi üzerinden kısa dönem ikamet izni kaç yıl verilir?
Taşınmaz edinimine dayalı kısa dönem ikamet izni kanunen en fazla iki yıla kadar verilebilmekte olup ilk başvuruda tanınacak sürenin belirlenmesi idarenin takdirindedir.
Konut üzerinden alınan kısa dönem ikamet izni çalışma hakkı verir mi?
Konut üzerinden verilen kısa dönem ikamet izni tek başına ücretli çalışma hakkı sağlamaz; Türkiye'de ücretli çalışabilmek için ayrıca çalışma izni alınması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy