Kısa Dönem İkamet İzni Şartları ve Başvuru Usulü

Kısa Dönem İkamet İzni Nedir ve Hukuki Dayanağı

Türkiye'de vizenin, vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla ikamet etmek isteyen yabancılar, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 19. maddesi gereğince ikamet izni almakla yükümlüdür. Kanunun 31 ve devamı maddelerinde düzenlenen kısa dönem ikamet izni, sahibine çalışma hakkı tanımaz ve doğrudan Türk vatandaşlığı kazanılması sonucunu doğurmaz. YUKK'un 19. maddesi doğrultusunda, temin edilen ikamet izninin altı ay içinde kullanılmaya başlanmaması halinde geçerliliği sona erer.

6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 19Kaynağı aç

MADDE 19 – (1) Türkiye’de, vizenin veya vize
muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların
ikamet izni almaları zorunludur. İkamet izni, altı ay içinde kullanılmaya
başlanmadığında geçerliliğini kaybeder.
İkamet izninden muafiyet

Kısa Dönem İkamet İznine Esas Teşkil Eden Nedenler

6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinde kısa dönem ikamet izni verilebilecek haller ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bilimsel araştırma yapacak yabancılardan araştırmanın izne tabi olması durumunda yetkili kurumdan izin belgesi, izne tabi olmaması halinde ise araştırma konusuna ilişkin beyan istenir; arkeolojik kazı ve yüzey araştırmaları amacıyla geleceklerden amaca yönelik vize şartı aranır. Hizmet içi eğitim programlarına katılacak yabancıların izinleri, eğitimi sunan kurumun sunduğu süre, yer ve içerik belgelerine göre program süresince düzenlenir. Kamu kurumları aracılığıyla eğitim, araştırma, staj veya kursa katılacaklara en fazla bir yıl süreli izin tanınırken, Türkçe öğrenme kurslarına yetkili kurumlarda katılacak yabancılara en fazla iki defa ikamet izni verilebilir ve kurs süresi bir yıldan az ise izin süresi kurs süresini aşamaz.

6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 31Kaynağı aç

MADDE 31 – (1) Aşağıda belirtilen yabancılara kısa
dönem ikamet izni verilebilir:
a) Bilimsel araştırma amacıyla gelecekler
b) Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar
c) Ticari bağlantı veya iş kuracaklar
ç) Hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar
d) Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu
anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla
gelecekler
e) Turizm amaçlı kalacaklar
f) Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan
birini taşımamak kaydıyla tedavi görecekler
g) Adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı
olarak Türkiye’de kalması gerekenler
ğ) Aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçenler
h) Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar
ı) Kamu kurumları aracılığıyla
Türkiye’de eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacaklar
i) Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet
tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenler
j) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca
belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi,
kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu[12]
k) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
vatandaşları
(2)
(Değişik: 28/7/2016-6735/27 md.)  Kısa dönem ikamet
izni, birinci fıkranın (j) ve (k) bentleri hariç olmak üzere, her defasında en
fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir.
(3) Birinci fıkranın (h) bendi kapsamında verilen ikamet
izinleri en fazla iki defa verilebilir.
(4) Birinci fıkranın (i) bendi kapsamında verilen ikamet
izinleri, bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreli verilebilir.
(5) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) Birinci
fıkranın (j) ve (k) bentleri kapsamında verilen ikamet izinleri en fazla beşer yıllık sürelerle
verilebilir.
(6) (Ek:21/11/2024-7533/35 md.) Kısa dönem ikamet izni
verilmesine esas olacak taşınmazın niteliği ve değeri Bakanlıkça belirlenir.
(7) (Ek:21/11/2024-7533/35 md.) Yabancı veya yasal
temsilcisi ya da avukatı tarafından, kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi
ya da kısa dönem ikamet izninin iptali kararlarına karşı, mahkemeye yapılan
başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya
tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, 6/1/1982 tarihli
ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 26 ncı maddesinin
üçüncü fıkrasında öngörülen süre iki ay olarak uygulanır. Duruşma yapılması
mahkemenin takdirine bağlıdır.
Kısa dönem ikamet izninin şartları

Türkiye'de taşınmaz malı bulunan yabancılara ikamet izni verilebilmesi için taşınmazın konut niteliğinde olması, fiilen bu amaçla kullanılması ve yabancı adına tapuda kayıtlı bulunması gerekir. Aile üyeleri konut üzerinde hisseli ortaklığa sahipse başvuru yapabilir; hissesi bulunmayan aile üyeleri için taşınmaz yalnızca maddi imkanın belirlenmesinde dayanak oluşturur. Ayrıca 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca bu izne esas olacak konutun niteliği ve değeri Bakanlıkça belirlenir. Ticari bağlantı veya iş kurma gerekçesiyle üç aydan uzun süreli izin taleplerinde muhatap kişi ya da şirketlerden davet mektubu istenebilir; turizm amaçlı başvurularda ise seyahat planı beyanı incelenerek amaca ilişkin bilgi ve belgeler talep edilebilir.

Kamu sağlığını tehdit eden hastalık taşımayan ve tedavi amacıyla gelen yabancıların kamu veya özel hastanelere kabulleri aranır; tüm tedavi masraflarının ödendiğinin belgelenmesi halinde ayrıca sağlık sigortası aranmaz. Tedavi süresince barınma, iaşe veya sağlığa ilişkin giderleri kamu kurumlarınca karşılanan yabancılar bakımından ise maddi imkanın tespiti ve sağlık sigortası şartı aranmayabilir. Tedavi gören hastanın refakatçileri ise bu bent kapsamında değerlendirilmeyip turizm amaçlı ikamet izni hükümlerine tabi olur. Öğrenci değişim programlarıyla gelen yabancılardan ilk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortası talebinde bulunanlardan ek sağlık sigortası istenmez; bu sürede başvurmayanların özel sağlık sigortası yaptırması gerekir. Türkiye'de yükseköğrenimini tamamlayan yabancılardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenlere bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreli kısa dönem ikamet izni verilebilir.

Aile İkamet İzninden Geçiş Halleri ve Süre Şartları

Destekleyicinin ölümü durumunda, bu kişiye bağlı aile ikamet izniyle kalan yabancılara süre şartı aranmaksızın kısa dönem ikamet izni verilebilir. En az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye'de kalan yabancılar on sekiz yaşını doldurduklarında talep etmeleri durumunda kısa dönem ikamet iznine geçiş yapabilir. Boşanma durumunda ise 6458 sayılı Kanun'un 34. maddesi Türk vatandaşıyla evli olup en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmayı ararken, uygulamaya ilişkin değerlendirmelerde evliliğin en az üç yıl sürmüş olması koşulu da ileri sürülmektedir; yabancı eşin aile içi şiddet gerekçesiyle mağdur olduğu mahkeme kararıyla sabit ise bu üç yıllık süre şartı aranmaz.

6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 34Kaynağı aç

MADDE 34 – (1) Türk vatandaşlarının, 5901
sayılı Kanunun 28 inci maddesi kapsamında olanların veya ikamet izinlerinden
birine sahip olan yabancılar ile mültecilerin ve ikincil koruma statüsü
sahiplerinin;
a) Yabancı eşine,
b) Kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna,
c) Kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğuna,
her defasında üç yılı aşmayacak şekilde aile ikamet izni
verilebilir. Ancak, aile ikamet izninin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin
ikamet izni süresini aşamaz.[13]
(2) Vatandaşı olduğu ülkenin hukukuna göre birden fazla eş
ile evlilik hâlinde, eşlerden yalnızca birine aile ikamet izni verilir. Ancak,
diğer eşlerinden olan çocuklara da aile ikamet izni verilebilir.
(3) Çocukların aile ikamet izninde, Türkiye dışında varsa
ortak velayeti bulunan anne veya babanın muvafakati aranır.
(4) Aile ikamet izinleri, on sekiz yaşına kadar, öğrenci
ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı sağlar.
(5) En az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye’de kalmış
olanlardan on sekiz yaşını tamamlayanlar, talep etmeleri hâlinde bu izinlerini
kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir.
(6) Boşanma hâlinde, Türk vatandaşıyla evli yabancıya, en az
üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak kaydıyla kısa dönem ikamet izni
verilebilir. Ancak yabancı eşin, aile içi şiddet gerekçesiyle mağdur olduğu
ilgili mahkeme kararıyla sabit ise, üç yıllık süre şartı aranmaz.
(7) Destekleyicinin ölümü hâlinde, bu kişiye bağlı aile
ikamet izniyle kalanlara, süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni
verilebilir.
Aile ikamet izninin şartları

Genel Başvuru Şartları ve Başvuru Usulü

Kısa dönem ikamet izni verilebilmesi için 6458 sayılı Kanun'un 32. maddesinde yer alan genel koşulların taşınması şarttır. Başvuru sahibinin 31. maddedeki gerekçelerden birini veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunması ve bunu belgelemesi, 7. madde uyarınca Türkiye'ye girişine izin verilmeyecek yabancılardan olmaması, standartlara uygun barınma şartlarına sahip bulunması, talep edilmesi halinde yetkili makamlarca düzenlenmiş adli sicil kaydını sunması ve Türkiye'deki adres bilgilerini bildirmesi gerekmektedir. İbraz edilen pasaport veya yerine geçen seyahat belgesinin süresi talep edilen ikamet süresinden en az altmış gün daha uzun olmalı; sigortadan muaf tutulan haller saklı kalmak üzere, kural olarak talep edilen süreyi kapsayan geçerli sağlık sigortası yaptırılmalıdır.

6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 32Kaynağı aç

MADDE 32 – (1) Kısa dönem ikamet izinlerinin
verilmesinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 31 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan gerekçelerden
biri veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi
ve belgeleri ibraz etmek
b) 7 nci madde kapsamına girmemek
c) Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma
şartlarına sahip olmak
ç) İstenilmesi hâlinde, vatandaşı olduğu veya yasal olarak
ikamet ettiği ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş adli sicil
kaydını gösteren belgeyi sunmak
d) Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek
Kısa dönem ikamet izninin reddi, iptali veya
uzatılmaması

6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 7Kaynağı aç

MADDE 7 – (1) Aşağıdaki yabancılar, kabul edilemeyen yolcu
kapsamına alınır ve Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyerek geri çevrilir:[5]
a) Pasaportu, pasaport yerine geçen belgesi, vizesi veya
ikamet ya da çalışma izni olmayanlar ile bu belgeleri veya izinleri hileli
yollarla edindiği veya sahte olduğu anlaşılanlar
b) Vize, vize muafiyeti veya ikamet izin süresinin bitiminden
itibaren en az altmış gün süreli pasaport veya pasaport yerine geçen belgesi
olmayanlar
c) 15 inci maddenin ikinci fıkrası saklı kalmak kaydıyla,
vize muafiyeti kapsamında olsalar dahi, 15 inci maddenin birinci fıkrasında
sayılan yabancılar
(2) Bu maddeyle ilgili olarak yapılan işlemler, geri çevrilen
yabancılara tebliğ edilir. Tebligatta, yabancıların karara karşı itiraz
haklarını etkin şekilde nasıl kullanabilecekleri ve bu süreçteki diğer yasal
hak ve yükümlülükleri de yer alır.
(3) (Ek:6/12/2019-7196/70 md.) Bu madde kapsamındaki
yabancılar, işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapılarında kendileri için
belirlenen alanlarda bekletilir.
Uluslararası koruma başvurusuna ilişkin uygulama

İkamet izni başvuruları e-İkamet üzerinden başlatılır ve valilikler bünyesindeki il göç idaresi müdürlüklerince bizzat veya vekil aracılığıyla yürütülür. Bununla birlikte, adli veya idari makamların karar ve taleplerinin varlığı, yabancının ülkeden ayrılmasının makul veya mümkün olmaması, aile ikametinden geçiş, yükseköğrenim mezuniyeti, ikametli ebeveynin Türkiye'de doğan çocuğu ve mevcut iznin dayanağının değişmesi hallerinde evrak il göç idaresi müdürlüklerine teslim edilerek sürecin doğrudan Türkiye'den yürütüleceği; bu kapsam dışındaki ilk başvurularda randevu sonrası konsolosluklara müracaat edileceği yönünde ayrı usuller de öngörülmektedir.

İkamet İzni Süresi, Uzatma Usulü ve Adres Bildirimi

6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kısa dönem ikamet izni kural olarak her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir. Türkiye'de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılar ile bunların yabancı eşi ve ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuklarına ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarına ise kanunun 31. maddesinin beşinci fıkrası gereğince en fazla beşer yıllık sürelerle ikamet izni verilebilir.

Kısa dönem ikamet izni uzatma başvuruları mevcut izin süresinin son altmış günü içinde e-İkamet üzerinden yapılır; bu sürenin öncesinde veya sonrasında uzatma müracaatı yapılamaz. Uzatma başvurusunda bulunanlara inceleme süresince ülkede yasal kalış sağlayan harçsız ikamet izni müracaat belgesi verilir ve başvuru kanunen en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır. Uzatma sürecinde kargo veya posta usulüne 02.05.2019 tarihinde son verilmiş olup işlemler randevu düzeniyle yürütülmektedir.

İkamet izin belgesini teslim alan yabancı, teslim tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde il göç idaresine giderek adres kayıt sistemine kayıt yaptırmakla yükümlüdür; bu tescil işleminin süresinde gerçekleştirilmemesi idari para cezasına tabidir. Bulunduğu şehirde ikamet adresini değiştiren yabancı yirmi iş günü içinde yeni adresini il göç idaresine bildirir ve bu durumda yeni ikamet izni belgesi tanzim edilmez. İkamet izni aldığı ilden başka bir ile taşınan yabancının ise taşındığı şehir için yeni bir ikamet izni almak amacıyla en geç yirmi iş günü içinde ilgili idareye başvurması gerekir.

İkamet İzninin Reddi, İptali ve Yargı Yolu

6458 sayılı Kanun'un 33. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 32. maddede aranan şartlardan birinin yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması, iznin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi ya da hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye'ye giriş yasağı kararı bulunması hallerinde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir ve süresi bitenler uzatılmaz. Kanunun 33. maddesinin ikinci fıkrası ikamet izninin yurt dışında kalış süresi bakımından iptaline ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğini hükme bağlamıştır. Uzatma başvurusu reddedilen yabancıya Türkiye'de on güne kadar kalış imkanı veren harçsız bir belge düzenlenir; yabancı bu on gün içinde ülkeyi terk etmezse sınır dışı kararı alınır, ancak ülkeden çıkış yapmak üzere kendiliğinden sınır kapısına gelenler hakkında sınır dışı etme kararı tesis edilmez.

6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 33Kaynağı aç

MADDE 33 – (1) Aşağıdaki hâllerde kısa dönem ikamet
izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz:
a) 32 nci maddede aranan şartlardan birinin veya birkaçının
yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması
b) İkamet izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının
belirlenmesi
c) (Mülga: 28/7/2016-6735/27 md.)
ç) Hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş
yasağı kararı bulunması
(2) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) İkamet izninin yurt dışında kalış
süresi bakımından iptaline ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Aile ikamet izni

Kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi veya iznin iptali kararlarına karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren altmış gün içinde Göç İdaresi Başkanlığına itiraz edilebilir veya ret kararını veren idari makamın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde doğrudan iptal davası açılabilir. İtiraz edilmesi halinde dava açma süresi durur ve itirazın reddi halinde kalan süre işlemeye devam eder. 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin yedinci fıkrası gereğince bu davalarda savunmanın verilmesi veya süresinin geçmesiyle dosya tekemmül eder; davacının adresine tebligat yapılamaması halinde 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin üçüncü fıkrasındaki süre iki ay olarak uygulanır ve duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır.

Kısa dönem ikamet izni en fazla kaç yıl verilebilir?

Kısa dönem ikamet izni kanunen kural olarak her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir; Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılar, bunların yabancı eşi ve bağımlı çocukları ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları için ise en fazla beşer yıllık sürelerle düzenlenebilir.

Kısa dönem ikamet izni uzatma başvurusu ne zaman yapılır?

Mevcut ikamet izni süresinin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren e-İkamet üzerinden uzatma başvurusu yapılabilir; bu süreden önce veya sonra başvuru yapılamaz.

Kısa dönem ikamet izni sahibine çalışma hakkı verir mi?

Hayır, kısa dönem ikamet izni yabancıya Türkiye'de çalışma hakkı sağlamaz.

İkamet izninin reddine karşı dava açma süresi ne kadardır?

Ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren altmış gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir veya idareye itiraz yoluna başvurulabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

İkamet izni Yabancılar hukuku