Kısa Dönem İkamet İzni Nedir? Başvuru ve Şartları

Kısa Dönem İkamet İzninin Tanımı ve Kapsamı

Kısa dönem ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde Türkiye'de kalmak isteyen yabancılara kamusal düzenin tesisi ve korunması gayesiyle verilen resmi izin belgesidir. Türkiye'de vizenin ya da vize muafiyetinin tanıdığı yasal süreden veya doksan günden daha uzun süre ikamet etmeyi amaçlayan yabancıların, aranan koşulları sağladıkları izin türü için e-ikamet sistemi üzerinden başvuru yapmaları yasal bir zorunluluktur. İlgili bilgi ve belgelerin sunulmasıyla idari inceleme aşamasına geçilir.

Yetkili makamlara iletilen kısa dönem ikamet izni başvuruları kural olarak en geç doksan günlük süre içinde sonuçlandırılır. Bununla birlikte müracaat evrakında herhangi bir eksiklik ya da yanlışlığın bulunması durumunda inceleme süreci uzayabilmektedir.

Kısa Dönem İkamet İzninin Gerekçeleri ve İstenen Şartlar

Kısa dönem ikamet izni talebinde bulunabilmek için 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin birinci fıkrasında tahdidi olarak sayılan gerekçelerden bir veya birkaçının ileri sürülmesi gerekmektedir. Bu gerekçeler arasında bilimsel araştırma amacıyla ülkeye gelinmesi, Türkiye'de taşınmaz bulunması, ticari bağlantı kurulması veya iş tesis edilmesi, hizmet içi eğitim programlarına katılım, ikili anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde bulunulması, turizm amaçlı kalış, kamu sağlığına tehdit oluşturmayan hastalıkların tedavisi ile adli veya idari makamların talep ya da kararlarına istinaden Türkiye'de kalınması yer alır.

6458 sayılı Kanun'un 32. maddesi gereğince, başvuru sahiplerinin Kanun'un 31. maddesinde belirtilen gerekçelerden birini sunarak tevsik edici belgeleri ibraz etmesi, Türkiye'ye girişlerine izin verilmeyecek yabancıları düzenleyen 7. madde kapsamına girmemesi, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma koşullarını haiz olması, talep edildiği takdirde vatandaşı olunan veya ikamet edilen ülkenin makamlarınca verilmiş adli sicil kaydını sunması ve Türkiye'de kalacağı adres bilgilerini beyan etmesi şarttır.

Taşınmaz Edinimi Yoluyla İkamet İzni

Türkiye'de taşınmaz mal bulunması sebebiyle kısa dönem ikamet izni verilebilmesi için taşınmazın konut niteliğinde olması ve başvuru sahibi yabancı tarafından bu amaçla kullanılması gerekmektedir; bu konutun kira veya benzeri gelir getirici amaçlarla kullanılması mümkün değildir. 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca kısa dönem ikamet izni verilmesine esas olacak taşınmazın niteliği ve değeri Bakanlıkça belirlenir; taşınmaz ediniminde konutun yabancıya ait olduğunu gösterir resmi tapu senedinin sunulması ve edinim tarihi itibarıyla değerinin en az 200 bin ABD Doları karşılığı Türk Lirası olması aranmaktadır.

İkamet İzninin Süresi ve Yasal Süre Sınırları

6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kısa dönem ikamet izni, yatırımcı yabancılar ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları hariç olmak üzere, her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir. Kanun'un 31. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ise Türkiye'de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılar, bunların yabancı eşleri, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları için ikamet izinleri her defasında en fazla beşer yıllık sürelerle düzenlenebilir.

Kanunda bazı özel haller için süre ve düzenleme sayısı bakımından ayrıca sınırlamalar öngörülmüştür. 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Türkçe öğrenme kurslarına katılacak yabancılara ikamet izni en fazla iki defa verilebilir. Kanun'un 31. maddesinin dördüncü fıkrasına göre ise Türkiye'de yükseköğrenimini tamamlayan yabancıların mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde başvuruda bulunması halinde, ikamet izni bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreli düzenlenir.

Çalışma İzninin İkamet İzni Bakımından Niteliği

Geçerli bir çalışma izni ile mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlenen Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi ikamet izni sayılmaktadır. Buna karşılık uluslararası koruma başvuru sahibi, şartlı mülteci ve geçici koruma statüsü sağlanan yabancılara verilen çalışma izinleri ikamet izni yerine geçmemektedir.

İkamet İzninin Uzatılması ve Geçici Belge Rejimi

İkamet iznini uzatma talebinin kural olarak mevcut iznin sona ermesinden önceki altmış gün içinde yapılması gerekmektedir. Zamanında başvuru yapılmaması halinde ülkede yasal kalış hakkını korumak için yeniden izin başvurusunda bulunulması zorunlu hale gelir. Başvurunun süresinde yapılmasına engel bir durum meydana gelmişse, ikamet izni süresinin bitiminden itibaren on beş gün sonrasına kadar gecikme gerekçesi izah edilerek uzatma başvurusu yapılabilmektedir.

Uzatma amacıyla idari makamlara başvuran yabancılara, herhangi bir harca tabi tutulmayan geçici bir belge verilir. Yabancı, uzatma talebi hakkında nihai bir karar tesis edilene kadar bu geçici belge vasıtasıyla Türkiye'de yasal olarak ikamet etmeyi sürdürür.

Ret, İptal ve Uzatmama Kararlarına Karşı Yargı Yolu ve Usul

Kısa dönem ikamet izni talebinin reddi, mevcut iznin iptali ya da uzatılmaması işlemlerine karşı, ret kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren altmış gün içerisinde doğrudan yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açmadan evvel idareye başvuru yapılması zorunlu bir usul kuralı olmamakla birlikte, ilgililer 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca dava açma süresi içinde işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem tesisini işlemi yapan makamdan ya da üst makamdan isteyebilir; bu başvuru işlemekte olan idari dava açma süresini durdurur.

2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca idareye yapılan itiraza yetkili makamca otuz gün içinde cevap verilmezse talep zımnen reddedilmiş sayılır. İtirazın idarece açıkça reddedilmesi ya da zımni ret durumunda, durmuş olan dava açma süresi, başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılmak suretiyle kaldığı yerden işlemeye başlar.

6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi ya da kısa dönem ikamet izninin iptali kararlarına karşı mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen süre iki ay olarak uygulanır; duruşma yapılması ise mahkemenin takdirine bağlıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy