Tapu Haciz Kaldırma Yolları ve Hukuki Süreçler

Tapu Haczi, Şerhin Niteliği ve Sorgulama Yolları

Cebri icra takibi kapsamında borçlunun taşınmaz malları üzerine konulan haciz işlemi, taşınmazlarda tescil esasının geçerli olması nedeniyle tapu siciline şerh edilir. Tapu haciz kaldırma işlemi, icra dairesi vasıtasıyla konulan bu haczin sicilden kaldırılması suretiyle borçlunun kısıtlanan tasarruf yetkisini eski hâline getirmeyi hedefler. Taşınmaz üzerine haciz şerhi işlenmesi mülkün üçüncü kişilere devrini hukuken mutlak surette engellememekle birlikte, taşınmazı devralan kişi bu iktisabı haciz yükümlülüğü ile birlikte gerçekleştirir. Taşınmaz maliki, mülkü üzerinde haciz bulunup bulunmadığını e-Devlet veya Vatandaş Portal üzerinden ya da Tapu Müdürlüğüne başvurarak öğrenebilir.

Satış İsteme Süresi ve Gider Avansı Yatırma Yükümlülüğü

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 106. maddesi uyarınca borçlu veya alacaklı, haczin tatbik edilmesinden itibaren bir yıllık süre zarfında taşınmazın satışını talep edebilir; borçlunun üçüncü kişilerdeki alacakları da bu yasal süre kuralına tabidir. Satış başvurusu yapılırken kıymet takdiri ve paraya çevirme giderlerinin peşinen vezneye depo edilmesi zorunlu olup bu masraflar peşin karşılanmadığı takdirde talep vaki olmamış sayılır. Alacaklının bir yıl içinde satış başvurusunda bulunmaması veya gerekli satış avansını yatırmaması taşınmaz haczinin hukuken düşmesi sonucunu doğurur. Yatırılan avans tutarının işlemler sürerken yetersiz kaldığının tespiti hâlinde icra müdürü satış isteyene eksikliği gidermesi için on beş günlük süre tanır; bu mehil zarfında eksik kalan meblağ tamamlanmazsa satış talebi yapılmamış kabul edilir. İlk bir yıllık süre içinde satışı talep edilmesine karşın artırma aşamasında satışı yapılamayan mahcuz hakkında satış isteme süresi, talepte bulunan alacaklı yönünden ilk sürenin hitamından itibaren bir yıl daha uzar.

Haczin Kalkması, Sicile Bildirim ve Gider Sorumluluğu

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 110. maddesinin birinci fıkrası uyarınca mahcuz malın satışı kanuni süre içinde istenmez veya talep geri alındıktan sonra kanuni süre içinde yenilenmezse taşınmaz üzerindeki haciz kalkar; hacizli malın satışına ilişkin talep kanunen yalnızca bir defa geri alınabilir. Kanuni süresinde satış talep etmeyerek haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o taşınmaza yönelik haciz konulması ve muhafazası dahil tüm giderlerden sorumlu tutulur. Satış isteme süresinin geçmesiyle haczin hukuken kalkması tapu siciline kendiliğinden yansımaz; borçlunun icra müdürlüğüne başvurarak tapuya fek müzekkeresi yazılmasını talep etmesi gerekir. Resmi sicile kayıtlı taşınmazların hacizlerinin kalktığının icra dairesiyle yapılan yazışmalar sonucunda belirlenmesi hâlinde ise sicili tutan idare haciz şerhini terkin eder ve yapılan işlemi ilgili icra dairesine bildirir.

İcra Mahkemesine Şikâyet Yolu ve Başvuru Süreleri

İcra ve iflas dairelerinin gerçekleştirdiği muamelelerin kanuna aykırı bulunması veya hadiseye uygun düşmemesi sebebiyle, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 16. maddesinin birinci fıkrası gereğince ilgililer muameleyi öğrendikleri tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet başvurusunda bulunabilir. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı ise herhangi bir hak düşürücü süre şartına tabi olmaksızın her zaman icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir.

Dava Yoluyla Tapudaki Haczin Kaldırılması

Cebri icra takibi karşısında borçlu olunmadığının tespiti amacıyla menfi tespit davası açılabilir; bu dava sonucunda borçlunun borçlu olmadığı ispat edilirse takip sona erer ve taşınmaz mal üzerindeki haciz kaldırılır. Borç tamamen ödenmiş olmasına rağmen takibe devam edilmesi veya haczin kaldırılmaması durumunda borçlu, ödemek durumunda kaldığı parayı geri almak ve haczi kaldırmak amacıyla istirdat davası açabilir. İsim benzerliği ya da maddi hata gibi sebeplerle taşınmazına yanlışlıkla haciz konulan kişi ise icra dairesine başvurarak itiraz edebileceği gibi istihkak davası açarak haczin kaldırılmasını talep edebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy