İcra ve İflas Hukukunun Kapsamı ve Alacağın Tahsili
İcra ve iflas hukuku, borçlu tarafın borcunu ödememesi halinde alacağın ne şekilde tahsil edileceğini düzenler. Alacaklının talebi üzerine borçlu aleyhine icra takibi yapılabileceği gibi, kanuni koşulların oluşması halinde iflas yoluyla da takip yapılması mümkündür.
İcra hukuku mekanizmasında borcunu ifa etmeyen borçlunun borcunu ödemesi amacıyla alacaklının talebi doğrultusunda devlet zoru devreye girer. Bu yolla borçlunun ve ilgili üçüncü kişilerin taşınır ile taşınmaz mallarına el konularak borcun tahsil edilmesi sağlanır.
İcra Takipleri ve Takip Hukukundan Doğan İşlemler
İcra hukuku kapsamında alacakların tahsili ve hakların yerine getirilmesi amacıyla ilamlı ve ilamsız icra takipleri yürütülür. Bunun yanında ipoteğin paraya çevrilmesi, taşınmazdan tahliye ve çocuk teslimi gibi işlemler de icra süreçleri dahilinde gerçekleştirilir.
İflas Yoluyla Takip ve Takip Yolunun Değiştirilmesi
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 43 f. 1 uyarınca iflas yolu ile takip, ancak Ticaret Kanunu gereğince tacir sayılan veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi bulunanlar ile özel kanunlarına göre tacir olmadıkları halde iflasa tabi bulundukları bildirilen gerçek veya tüzel kişiler aleyhine yapılabilir. Alacaklı bu nitelikteki kişiler hakkında haciz yolu ile de takip yapma hakkına sahiptir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 43Kaynağı aç
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 43 f. 2 hükmü uyarınca, haciz veya iflas yollarından birini seçmiş olan alacaklı, bir defaya mahsus olmak üzere seçtiği yolu bırakarak yeni bir harç ödemeksizin diğer takip yoluna baştan başvurabilir.
İcra ve İflas Dairelerinin İşlemlerine Karşı Şikayet Yolu
İcra müdürlüğünün işlemlerine karşı görevli icra mahkemesinde şikayet yoluna başvurulabilir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 16 f. 1 uyarınca, kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar hariç olmak üzere, icra ve iflas dairelerinin yaptığı işlemlerin kanuna aykırı olması veya olaya uygun bulunmaması sebebiyle ilgililer işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunabilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 16Kaynağı aç
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 16 f. 2 uyarınca, bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz yere sürüncemede bırakılmasından dolayı herhangi bir hak düşürücü süreye bağlı kalınmaksızın her zaman icra mahkemesine şikayet yoluna başvurulabilir.
Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu ve İtiraz Usulü
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 168 uyarınca kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda icra memuru, senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini tespit ederse borçluya senet sureti ile birlikte derhal bir ödeme emri gönderir. Ödeme emrine, borcun ve takip giderlerinin on gün içinde icra dairesine ait banka hesabına ödenmesi ihtarı yazılır.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 168Kaynağı aç
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 168 b. 3 uyarınca takibe dayanak yapılan senet kambiyo senedi vasfını taşımıyorsa, borçlunun beş gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunması gerekir. Takip dayanağı kambiyo senedindeki imzanın kendisine ait olmadığı iddiasında bulunan borçlu, aynı maddenin dördüncü bendi gereğince bu durumu beş gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirmelidir; aksi takdirde kambiyo senedindeki imza icra takibinde borçludan sadır sayılır ve imzanın haksız inkarı halinde alacağın yüzde onu oranında para cezası uygulanacağı ihtar edilir. Borçlu olunmadığı, borcun ödendiği, mehil verildiği, alacağın zamanaşımına uğradığı veya yetkisizlik iddiaları ise m. 168 b. 5 uyarınca sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine bir dilekçeyle bildirilip mahkemeden kabul kararı getirilmediği takdirde cebri icraya devam olunur.
Kambiyo takibinde ödeme emrine itiraz edilmediği ve borç ödenmediği takdirde on gün içinde, itiraz edilip reddedildiği takdirde ise üç gün içinde mal beyanında bulunulması borçluya ihtar edilir. Mal beyanında bulunulmaması hapisle tazyik yaptırımına tabi tutulmuş olup beyanda bulunmama veya gerçeğe aykırı beyanda bulunma halleri ayrıca hapis cezası yaptırımına bağlanmıştır.
İcra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı şikayet süresi ne kadardır?
Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı durumlar saklı kalmak üzere, işlemlerin kanuna aykırı olması veya olaya uygun bulunmaması hallerinde öğrenilme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunulmalıdır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması halinde ise her zaman şikayet mümkündür.
Kimler aleyhine iflas yoluyla takip yapılabilir?
İflas yolu ile takip yalnızca Ticaret Kanunu gereğince tacir sayılan veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi olanlar ile özel kanunlarına göre iflasa tabi olduğu belirtilen gerçek veya tüzel kişiler aleyhine yapılabilir.
Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz ve şikayet süresi kaç gündür?
Borçlunun takibe dayanak belgenin kambiyo senedi niteliğinde olmadığına yönelik şikayetini, senetteki imzaya itirazını veya borcun bulunmadığı, ödendiği, zamanaşımına uğradığı ya da yetkisizlik gibi sebeplerle yapacağı itirazlarını beş gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine bildirmesi gerekir.
Alacaklı haciz yolundan iflas yoluna dönebilir mi?
Haciz veya iflas yollarından birini seçmiş olan alacaklı, bir defaya mahsus olmak üzere seçtiği takip yolunu bırakıp yeni bir harç ödemeksizin diğer yola baştan başvurabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy