Spor müsabakalarında kamu güvenliğini tehlikeye sokan davranışlar; seyir alanlarına yasak madde sokulması, tehdit veya hakaret içeren tezahürat, yetkisiz alanlara girme, spor tesislerine zarar verme ve biletsiz seyir gibi başlıklar altında 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun ile düzenlenmiştir. Kanun; hapis ve adli para cezaları, spor kulüplerine yönelik idari para cezaları ve seyirden yasaklama güvenlik tedbiri olmak üzere çok katmanlı bir yaptırım sistemi öngörmektedir.
Kanunun Uygulandığı Alan ve Kişiler
6222 sayılı Kanun'un uygulama alanı yalnızca stadyum içiyle sınırlı değildir. Kanun; spor alanları ve bunların çevresinde, taraftarların sürekli ya da geçici olarak gruplar hâlinde bulundukları yerlerde, müsabakanın yapılacağı yere gidiş ve geliş güzergâhlarında ve takımların kamp yaptığı yerlerde gerçekleştirilen fiilleri de kapsar. Bu geniş coğrafi kapsam, müsabaka anının ötesinde müsabakayla bağlantılı sürecin tamamında güvenlik yükümlülüklerinin ve yaptırım hükümlerinin devrede olduğunu ortaya koymaktadır.
Spor Alanlarına Sokulması Yasak Maddeler
6222 sayılı Kanun'un 12. maddesi, müsabaka, seyir, özel seyir ve antrenman alanları ile takım veya taraftarların toplu seyahat ettikleri araçlara belirli madde ve aletlerin sokulmasını yasaklamaktadır. Bu yasak üç ayrı kategori hâlinde düzenlenmiştir: ruhsatlı dahi olsa ateşli silahlar ile esasen bulundurulması yasak olan diğer silahlar; esasen bulundurulması yasak olmamakla birlikte kesici, ezici, bereleyici veya delici aletler ile patlayıcı, parlayıcı, yanıcı veya yakıcı maddeler; ve uyuşturucu veya uyarıcı maddeler. Alkollü içeceklerin spor alanına sokulması, kullanılması ve satılmasına ilişkin usul ve esaslar ise ilgili federasyonlar tarafından belirlenir.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 12Kaynağı aç
Müsabaka güvenliğinin sağlanması amacıyla genel kolluk görevlileri, mülki amirin yazılı emrine istinaden spor alanına girişte izleyicilerin üstünü ve eşyasını teknik cihazlarla ve gerektiğinde el ile kontrol edebilir ve arayabilir; özel güvenlik görevlileri bu aramayı yalnızca genel kolluk gözetiminde yapabilir. Spor müsabakası öncesinde, esnasında ve sonrasında taraftarların üzeri ve eşyası ayrıca 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun önleme aramasına ilişkin hükümlerine göre de aranabilir. 6222 sayılı Kanun'un 12. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun adli aramaya ilişkin hükümleri saklı tutulmaktadır; adli arama koşulları CMK çerçevesinde ayrıca belirlenir. Genel kolluk görevlileri ve belediye zabıtası, yasak kapsamındaki alet veya maddeleri spor alanında seyyar olarak satan, satışa arz eden, dağıtan ya da dağıtmak için bulunduran kişileri o alandan uzaklaştırmakla yükümlüdür.
Yasak Madde Sokulması ve Düzeni Bozma Fiillerinin Cezai Yaptırımları
6222 sayılı Kanun'un 13. maddesi, yasak kapsamındaki madde ve aletlerin spor alanına sokulmasını ve kullanılmasını farklı ağırlıklarda cezalandırmaktadır. Esasen bulundurulması suç oluşturmayan, ancak 12. madde kapsamına giren alet veya maddeleri spor alanına sokan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşır. Aynı maddeleri seyircilere temin etmek amacıyla alana sokan ya da orada seyircilere temin eden kişi için bu ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis olarak belirlenmiştir.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 13Kaynağı aç
Yasak kapsamındaki maddeler müsabaka veya antrenman düzenini bozacak biçimde kullanılırsa ceza bir yıldan beş yıla kadar hapse çıkmaktadır. Yasak olmayan maddelerle düzen bozulduğunda ise yüz gün adli para cezası uygulanır.
Tehdit, Hakaret ve Ayrımcı Tezahürat
6222 sayılı Kanun'un 14. maddesi, spor alanlarında taraftarların grup hâlinde veya tek başına, belirli bir kişiyi hedef alıp almadığına bakılmaksızın, duyan ya da gören kişiler tarafından tehdit veya hakaret olarak algılanacak tarzda aleni söz ve davranışlarda bulunmalarını suç olarak tanımlamıştır. Bu fiil daha ağır başka bir suç oluşturmadığı takdirde failler, şikâyet aranmaksızın elli günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 14Kaynağı aç
Toplum kesimlerini din, dil, ırk, etnik köken, cinsiyet veya mezhep farkı gözetilerek hakaret oluşturan söz ve davranışlar ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına bağlanmıştır. Söz konusu fiillerin yazılı pankart taşınması veya asılması ya da duvarlara yazı yazılması yoluyla; ayrıca yazılı, görsel, işitsel veya elektronik kitle iletişim araçları aracılığıyla işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Biletsiz ve Yetkisiz Giriş Fiilleri
6222 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca kanuna göre temin edilmiş bileti olmaksızın müsabaka veya seyir alanlarına giren kişi elli günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiilin spor müsabakalarını seyirden yasaklanmış bir kişi tarafından işlenmesi hâlinde ise adli para cezasının alt sınırı iki yüz günden az olamaz. Seyir alanlarına kanuna aykırı olarak seyirci kabul eden ya da kabul edilmesini sağlayan kişi bir yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşır; bu fiilin yasaklı kişi lehine işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 15Kaynağı aç
Seyir alanında kendisine tahsis edilenden farklı bir yere oturmakta ısrar eden seyirci zor kullanılarak alandan çıkarılır. Seyircilerin kabulüne başlanmasından tamamen tahliyeye kadar geçen sürede yetkisiz olarak müsabaka alanına, soyunma odalarına, koridorlara veya sporcu çıkış tünellerine giren kişi ise üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Bu yetkisiz girişin müsabakanın seyrini ya da güvenliğini bozması hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis olarak uygulanır.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 21Kaynağı aç
Spor Alanlarına Verilen Zararın Hukuki Sonuçları
6222 sayılı Kanun'un 17. maddesi, spor alanlarını ve bu alanlardaki eşyayı mala zarar verme suçu bakımından kamu malı hükmünde saymaktadır; bu nitelendirme yalnızca mala zarar verme suçu bakımından geçerlidir. Spor alanlarında kasten yaralama veya mala zarar verme suçu işlenmesi hâlinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddelerine göre verilecek ceza, şikâyet şartı aranmaksızın yarı oranında artırılır. Müsabaka, antrenman veya seyir alanlarına ve buradaki eşyalara zarar verilmesi durumunda zarar veren kişilerle birlikte bu kişilerin taraftarı olduğu spor kulübü de meydana gelen zarardan müteselsilen sorumlu tutulur; bu müteselsil sorumluluk, m. 17/1 kapsamına giren suçların işlenmesi koşuluna bağlıdır. Zararı gideren spor kulübünün sorumlu taraftara rücu hakkı saklıdır.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 17Kaynağı aç
Spor Müsabakalarını Seyirden Yasaklama
Seyirden yasaklama, kişinin müsabakaları ve antrenmanları izlemek amacıyla müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına girişinin yasaklanması anlamına gelir. 6222 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca bu yaptırım; kanunda tanımlanan veya yollamada bulunulan suçlardan mahkûmiyet hâlinde güvenlik tedbiri olarak hükmedilir. Kararın kesinleşmesiyle infazına başlanan yasaklama, cezanın infazı tamamlandıktan itibaren bir yıl geçmesiyle sona erer. Cezaya yer olmadığı kararıyla birlikte güvenlik tedbiri olarak hükmedilmişse, hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl geçmesiyle bu güvenlik tedbirinin uygulanmasına son verilir. Bu bir yıllık süre; ikinci kez yasaklanmada üç yıla, üçüncü kez yasaklanmada ise beş yıla çıkmaktadır.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 18Kaynağı aç
Kanun kapsamındaki suçlardan soruşturma başlatılması hâlinde şüpheli hakkında seyirden yasaklama tedbiri derhal uygulamaya konulur. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından tedbirin kaldırılmasına karar verilmediği takdirde yasak koruma tedbiri olarak sürer. Seyirden yasaklama hükümleri; kanunun öngördüğü suçlara ek olarak taraftar gruplarınca spor alanları dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içeren tezahürat ve mala zarar verme suçları bakımından da uygulanır.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezası yerine seçenek yaptırım veya hapis cezasının ertelenmesi hâllerinde seyirden yasaklama, kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl süreyle devam eder. Önödeme hâlinde ise bu süre önödemede bulunulan tarihten itibaren işler.
Alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde olduğu açıkça anlaşılan kişi müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına alınmaz. Bu kişi alana girer ve dışarı çıkmamakta ısrar ederse zor kullanılarak çıkarılır ve 6222 sayılı Kanun'un 18. maddesi hükümleri uyarınca bir yıl süreyle seyirden yasaklanır.
Koruma tedbiri olarak uygulanan seyirden yasaklama; Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından kaldırılmasına karar verilmesi, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi ya da sanık hakkında beraat veya düşme kararı verilmesi hâllerinde derhal kaldırılır. Bu kararlar Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerce işlemi yapan kolluk birimine derhal bildirilir ve kollukça elektronik bilgi bankasına işlenir.
Seyirden Yasaklananların Yükümlülükleri ve Ek Kısıtlamalar
6222 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca seyirden yasaklanan kişi; yasaklama kararının sebebini oluşturan fiilin işlendiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı olduğu takımın katıldığı müsabakaların yapılacağı gün, yurt içinde bulunması hâlinde müsabakanın başlangıç saatinde ve bundan bir saat sonra bulunduğu yere en yakın genel kolluk birimine başvurmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün takibinde biyometrik yöntemler de kullanılabilir. Yükümlülüğe aykırı hareket eden kişi her bir müsabaka için yirmibeş günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.
Güvenlik tedbiri olarak seyirden yasaklanan kişi, yasak süresince spor kulüplerinde, federasyonlarda ve taraftar derneklerinde yönetici olamaz; spor müsabakalarında hakem, temsilci veya gözlemci olarak görev yapamaz. Bu kısıtlama, kanun hükümleri uyarınca güvenlik tedbiri niteliğindeki kararlar için öngörülmüştür. Güvenlik tedbiri olarak verilen seyirden yasaklama kararı ayrıca 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerine göre adli sicile kaydedilir.
Seyirden yasaklamaya ilişkin bilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde tutulan elektronik bilgi bankasına derhal kaydedilir; spor kulüpleri ve federasyonlar bu bilgi bankasına erişebilir. Yasaklanan kişilere ilişkin bilgiler ayrıca ilgili spor kulüplerine ve yurt dışında yapılacak müsabaka öncesinde müsabakanın yapılacağı ülkenin yetkili mercilerine de bildirilir.
Spor Kulüplerine Yönelik İdari Yaptırımlar
6222 sayılı Kanun'un 21. maddesi, spor kulüplerine çeşitli idari para cezaları öngörmektedir. Müsabakalarda özel güvenlik görevlisi bulundurma yükümlülüğüne aykırı davranan kulüplere eksik olan her bir özel güvenlik görevlisi başına idari para cezası verilir. Elektronik bilet uygulamasına geçilmemiş seyir alanlarına biletsiz veya kapasiteden fazla seyirci kabul eden kulüplere de ayrıca idari para cezası uygulanır; bu hüküm yalnızca profesyonel futbol kulüplerinin müsabakalarına özgüdür.
Basın-Yayın Yoluyla Şiddet Teşvikinin Yaptırımları
6222 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca sporda şiddeti teşvik edecek biçimde basın ve yayın yoluyla açıklamada bulunan kişiye, bu fiil ayrıca bir suç oluşturmuyorsa, idari para cezası uygulanır. Aynı fiilin spor kulübü veya federasyon yöneticilerince işlenmesi hâlinde idari para cezası beş katına kadar artırılabilir. Birinci fıkra kapsamına giren fiilleri işleyen kişiler, idari para cezasının yanı sıra idari tedbir olarak kararın verildiği tarihten itibaren bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklanır; bu yasak yalnızca yöneticilere değil, birinci fıkra kapsamındaki tüm kişilere uygulanır. Şiddeti teşvik eden fiillerin tekrar tekrar yayımlanması hâlinde haber verme hakkının sınırları aşılmış kabul edilir; bu durumda ilgili basın ve yayın organının işleticisi olan gerçek veya tüzel kişiye ayrıca idari para cezası verilir.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 22Kaynağı aç
Ev Sahibi Kulübün Sorumluluğu ve Organizasyon Yükümlülükleri
TFF Süper Lig Statüsü'ne göre ev sahibi kulüp, müsabaka öncesinde, esnasında ve sonrasında stadyumlarda sağlık, güvenlik, tribün düzenlemesi, organizasyon, şiddet ve düzensizliğin önlenmesine ilişkin tüm düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür. Müsabaka günü stadyum denetimi yapılır; organizasyon, güvenlik ve eşgüdüm toplantısı TFF temsilcisi ile müsabaka güvenlik amirinin koordinasyonunda yürütülür.
TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın 52. maddesi, elektronik bilet uygulamasının yapıldığı Süper Lig ve 1. Lig müsabakalarında saha olaylarına karışan taraftarların bulunduğu blok veya bloklara giriş yapan seyircilerin kartlarının bloke edilmesi yoluyla müsabakaya girişlerinin engellenebileceğini düzenlemektedir. Saha olayları nedeniyle oluşan maddi zarar sorumlulara tazmin ettirilir.
Spor alanına ateşli silah, kesici alet veya patlayıcı madde sokmak ne tür ceza gerektirir?
6222 sayılı Kanun'un 12. maddesi, müsabaka ve seyir alanlarına ruhsatlı dahi olsa ateşli silahlar ile esasen bulundurulması yasak diğer silahların; kesici, ezici, bereleyici veya delici aletler ile patlayıcı, parlayıcı, yanıcı veya yakıcı maddelerin ve uyuşturucu ya da uyarıcı maddelerin sokulmasını yasaklamaktadır. 13. madde uyarınca esasen bulundurulması suç oluşturmayan ancak bu kapsamdaki alet veya maddeleri alana sokan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşır. Bu maddeleri seyircilere temin etmek amacıyla alana sokan ya da orada temin eden kişi için ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis olarak belirlenmiştir.
Seyirden yasaklama soruşturma aşamasında da uygulanır mı?
Evet. 6222 sayılı Kanun'un 18. maddesi, kanun kapsamındaki suçlarda soruşturma başlatılmasıyla birlikte şüpheli hakkında seyirden yasaklama tedbirinin derhal uygulamaya konulacağını öngörmektedir. Cumhuriyet savcısı soruşturma evresinde, mahkeme ise kovuşturma evresinde bu tedbiri kaldırabilir; aksi hâlde yasak koruma tedbiri olarak sürer. Dolayısıyla mahkûmiyet kararı beklenmeksizin yasak hemen işlemeye başlar.
Seyirden yasaklama ne zaman ve nasıl sona erer?
Güvenlik tedbiri olarak hükmedilen seyirden yasaklamanın süresi, cezanın infazı tamamlandıktan itibaren bir yıl geçmesiyle sona erer; cezaya yer olmadığı kararıyla birlikte hükmedilmişse süre hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl olarak uygulanır. İkinci kez yasaklanmada bu süre üç yıla, üçüncü kez yasaklanmada ise beş yıla uzar. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, seçenek yaptırım veya erteleme hâllerinde yasak kararın kesinleştiği tarihten, önödeme hâlinde ise önödemede bulunulan tarihten itibaren bir yıl süreyle devam eder. Koruma tedbiri olarak uygulanan yasak ise kovuşturmaya yer olmadığı kararı, beraat ya da düşme kararı verilmesi hâlinde derhal kaldırılır.
Seyirden yasaklanan kişi müsabaka günü ne yapmak zorundadır?
6222 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca seyirden yasaklanan kişi, yasaklama kararının sebebini oluşturan fiilin işlendiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı olduğu takımın katıldığı müsabakaların yapılacağı gün yurt içinde bulunuyorsa müsabakanın başlangıç saatinde ve bundan bir saat sonra bulunduğu yere en yakın genel kolluk birimine başvurmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen kişi her bir müsabaka için yirmibeş günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.
Taraftarın spor alanı dışında işlediği fiiller de seyirden yasaklamayı getirir mi?
6222 sayılı Kanun'un 18. maddesinin ikinci fıkrası, taraftar gruplarınca spor alanları dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içeren tezahürat ve mala zarar verme suçlarında da seyirden yasaklama hükümlerinin uygulanacağını açıkça belirtmektedir. Fiilin yalnızca seyir alanında gerçekleşmiş olması şartı aranmamaktadır.
Kulüp yöneticisinin şiddet teşvik eden açıklaması ne tür yaptırım doğurur?
6222 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca sporda şiddeti teşvik eden açıklamanın spor kulübü veya federasyon yöneticilerince yapılması hâlinde idari para cezası beş katına kadar artırılabilir. Bunun yanı sıra birinci fıkra kapsamına giren fiilleri işleyen kişiler, kararın verildiği tarihten itibaren bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklanır.
Seyirden yasaklama kararı adli sicile işlenir mi?
Güvenlik tedbiri olarak verilen seyirden yasaklama kararı 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerine göre adli sicile kaydedilir. Ayrıca tedbire ilişkin bilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki elektronik bilgi bankasına aktarılır; spor kulüpleri ve federasyonlar bu bilgi bankasına erişebilir.
Biletsiz girişte seyircinin yanı sıra kulübe de yaptırım uygulanır mı?
Evet, iki farklı yaptırım söz konusudur. 6222 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca biletsiz olarak alana giren seyirci adli para cezasıyla karşılaşır. 21. madde uyarınca ise elektronik bilet uygulamasına geçilmemiş alanlara biletsiz veya kapasiteden fazla seyirci kabul eden spor kulübüne idari para cezası verilir; bu hüküm profesyonel futbol kulüpleri için uygulanır.
Güvenlik tedbiriyle yasaklanan kişinin spor kulübünde göreve devam etmesi mümkün müdür?
Hayır. 6222 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca güvenlik tedbiri olarak seyirden yasaklanma kararı verilen kişi, yasak süresince spor kulüplerinde, federasyonlarda ve taraftar derneklerinde yönetici olamaz; spor müsabakalarında hakem, temsilci veya gözlemci olarak da görev yapamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy