Sosyal Medyada Müstehcenlik Suçunun Kapsamı ve Unsurları
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 226. maddesi kapsamında düzenlenen müstehcenlik fiilleri, sosyal ağlar ve internet dahil olmak üzere kitle iletişim kanalları üzerinden cinsel içeriklerin dolaşıma sokulmasını cezai yaptırıma bağlamaktadır. Bireyin münhasıran kendi özel yaşam alanında kalan ve başkalarının erişimine açılmayan eylemleri suç teşkil etmez; buna karşın içeriğin aleni biçimde veya basın-yayın vasıtasıyla aktarılması sorumluluk doğurur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 226Kaynağı aç
Müstehcen nitelikteki görüntü, yazı veya ses kayıtlarını basın ve yayın araçları vasıtasıyla ileten ya da bunların yayılmasına aracılıkta bulunan kişiler, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
Çocuklara Yönelik Müstehcenlik Eylemleri ve Yaptırımları
Çocukların korunması amacıyla kanun koyucu, müstehcen ürünlerin çocuklara verilmesini, gösterilmesini, dinletilmesini veya onların görebileceği açık alanlarda sergilenmesini yaptırıma bağlamıştır. Bu tür içeriklerin niteliği anlaşılacak biçimde satışa sunulması, izinli satış yerleri haricinde dağıtılması, başka mal veya hizmetlerin yanında karşılıksız verilmesi yahut reklamının yapılması durumunda fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasına hükmedilir.
Müstehcen ürünlerin imal sürecinde çocukların, temsili çocuk görüntülerinin yahut çocuk izlenimi veren kişilerin kullanılması halinde beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası uygulanır. Bu ürünleri ülkeye getiren, çoğaltan, satışa sunan, satan, nakleden, depolayan, ihraç eden, bulunduran veya başkalarının kullanımına sunan kişiler ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Nitelikli Haller ve İçeriklerin Depolanması
Cinsel davranışların şiddet uygulanarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde ya da doğal olmayan yöntemlerle gerçekleştirilmesine dair görsel, işitsel veya yazılı ürünleri üreten, ülkeye sokan, nakleden, depolayan, satışa arz eden veya bulunduran failler bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile karşılaşır.
Çocukların kullanıldığı ya da şiddet, hayvanlar, ölmüş bedenler ve doğal olmayan cinsel fiilleri içeren ürünlerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması, yayımına aracılık edilmesi veya çocukların erişimine sunulması halinde altı yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası yaptırımı devreye girer.
Fiilin vasıflandırılmasında eylemin icra ediliş biçimi belirleyicidir. Çocukların yer aldığı cinsel içerikli materyallerin yalnızca depolanması fiili 5237 sayılı Kanun'un 226. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesi kapsamındaki suçu oluşturur. Failin fiilinde kitle iletişim araçlarıyla yayma veya çocuklara ulaştırma unsurları gerçekleşmediği sürece eylemin beşinci fıkra kapsamında değerlendirilmesi hukuka aykırılık teşkil eder.
Tüzel Kişiler Hakkında Tedbirler ve Hukuka Uygunluk Halleri
Müstehcenlik suçlarının bir tüzel kişinin faaliyeti kapsamında işlenmesi halinde, ilgili tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır.
Bilimsel eserler müstehcenlik hükümleri kapsamı dışında tutulmuştur. Bunun yanı sıra çocukların kullanıldığı ürünlere ilişkin düzenleme saklı kalmak ve çocukların ulaşması engellenmek şartıyla, sanatsal veya edebi niteliğe sahip yapıtlar hakkında da ceza hükümleri tatbik edilmez.
Soruşturma Usulü, Dava Zamanaşımı ve İnfaz Rejimi
Müstehcenlik suçları takibi şikayete bağlı suçlar arasında yer almadığından, yetkili adli mercilerce resen soruşturma yürütülür. Soruşturmanın başlatılması yönünden belirli bir şikayet süresi aranmadığı gibi, ilgililerin şikayetten vazgeçmesi kamu davasının yürütülmesini engellemez.
Dava zamanaşımı süresinin hesaplanmasında 5237 sayılı Kanun'un 66. maddesi uyarınca suçun kanuni cezasının üst sınırı ve daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halleri esas alınır. Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis cezasını gerektiren hallerde kamu davası sekiz yıllık sürenin geçmesiyle düşer; ceza üst sınırının daha yüksek belirlendiği nitelikli hallerde ise süre farklılaşır. Zamanaşımı tamamlanmış suçlarda eylemin yapıldığı tarihten, kesintisiz suçlarda kesintiden ve zincirleme eylemlerde son suçun işlendiği günden itibaren işlemeye başlar. Fiili işlediği tarihte on iki yaşını doldurmuş olup on beş yaşını doldurmamış faillerde bu sürelerin yarısı, on beş ile on sekiz yaş arasındaki kişilerde ise üçte ikisi dikkate alınır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 66Kaynağı aç
Yargılama neticesinde hükmolunan hapis cezasının iki yılı aşması durumunda, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilemeyeceği gibi cezanın ertelenmesi müessesesinin uygulanması da kanunen mümkün değildir.
Sosyal medyada müstehcen içerik paylaşımı şikayete tabi midir?
Müstehcenlik suçları şikayete bağlı değildir; savcılık makamı resen soruşturma yürütür ve vazgeçme kamu davasını sona erdirmez.
Sosyal ağlarda müstehcen paylaşım yapmanın cezası nedir?
Müstehcen içerikleri basın ve yayın araçlarıyla yayımlayan ya da yayılmasına aracılık eden kişiye altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir.
Kişisel özel alanda kalan müstehcen eylemler suç oluşturur mu?
Bireyin münhasıran kendi özel alanında kalan ve başkalarının erişimine açılmayan müstehcen eylemleri kanunen suç kabul edilmez.
Sanat ve bilim eserlerine müstehcenlik cezası uygulanır mı?
Bilimsel eserler ile çocukların kullanılmadığı ve çocukların erişimi engellenmiş sanatsal ve edebi eserler müstehcenlik suçu kapsamında cezalandırılmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy