Sırbistan'da ticari bir girişim başlatılması; şirket türünün belirlenmesi, sermaye yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve Sırbistan İş Sicili Ajansı nezdinde unvan onayı ile tescil işlemlerinin yapılmasına bağlıdır. Yatırımcılar limited şirket, anonim şirket veya şahıs işletmesi modelleri arasından seçim yapabilmektedir.
Sırbistan Hukukunda Şirket Türleri ve Temel Nitelikleri
Limited şirket (DOO), ortakların sorumluluğunun koydukları sermaye ile sınırlandığı ve asgari 100 Sırp Dinarı sermaye ile kurulabilen bir tüzel kişilik türüdür. Şahıs şirketi (PR / Preduzetnik) yapısında ise işletme tek bir kişinin girişimiyle kurulur ve kurucu, işletmenin tüm borçlarından şahsen sorumlu tutulur.
Büyük ölçekli yatırımlar için düzenlenen anonim şirketlerde (AD) asgari sermaye miktarı 3 milyon Sırp Dinarıdır. Anonim şirketler kapalı (privatno) veya açık (javno) olarak kurulabilmekte, açık anonim şirketlerin hisseleri halka arz edilebilmekte ve borsada işlem görebilmektedir.
Yabancı şirketler faaliyetlerini yürütmek amacıyla şube açabilmekte olup açılan şube ana şirketin tüzel kişiliğine bağlıdır. Temsilcilik yapılanmaları ise ticari faaliyet yürütemez; bu yapılar yalnızca tanıtım ve pazarlama amacıyla faaliyet gösterir.
Kuruluş Belgeleri ve Ticaret Sicili Tescil Aşamaları
Kuruluş işlemlerinde şirket unvanının Sırbistan İş Sicili Ajansı (APR) tarafından onaylanması ve başka bir şirketle karışıklık yaratmayacak nitelikte olması şarttır. Ardından şirketin faaliyet alanını, sermaye yapısını, ortakların sorumluluklarını ve yönetim organlarını içeren kuruluş sözleşmesi hazırlanarak noter onayına sunulmalıdır.
Limited şirketlerde asgari 100 Sırp Dinarı tutarındaki sermayenin bir Sırp bankasına yatırılarak bloke edilmesi ve sermaye yatırımı belgesinin temin edilmesi gerekir. Şirketin yasal yazışmalarını yürütebilmesi için kayıtlı bir adresinin bulunması ve bu adresin Ticaret Sicili'ne bildirilmesi zorunludur.
Ticaret Sicili Ajansı'na (APR) tescil başvurusu fiziki olarak veya çevrim içi yöntemle yapılabilir. Tescil başvurusu sırasında kuruluş sözleşmesi, sermaye yatırımı dekontu, ortakların kimlik belgeleri ve şirket adresini doğrulayan belgenin sunulması aranır.
Vergilendirme Esasları, Muafiyetler ve Sektörel İzinler
Şirket tescili tamamlandıktan sonra Vergi İdaresi'nden vergi kimlik numarası (PIB) alınması zorunludur. Sırbistan'da uygulanan standart kurumlar vergisi oranı %15'tir.
Standart katma değer vergisi oranı %20 olarak düzenlenmiş olup temel ürün ve hizmetler için %10 indirimli KDV uygulanır. Yıllık cirosu 8 milyon Sırp Dinarına ulaşmayan şirketler bakımından KDV mükellefiyeti zorunlu tutulmamıştır.
Sırbistan serbest ticaret bölgelerinde faaliyet gösteren şirketler gümrük vergilerinden muaftır. Bunun yanında inşaat, finans veya sağlık gibi belirli sektörlerde faaliyete başlamadan önce sektörel özel izin ve lisansların alınması gerekmektedir.
İstihdam Yükümlülükleri, Primler ve Mali Denetim
Şirket çalışanlarının ücretlerinden kesilen gelir vergisi oranı %10 düzeyindedir. İşveren ve çalışan tarafından karşılanan sosyal güvenlik katkı payı oranları ise emeklilik için %14, sağlık sigortası için %5.15 ve işsizlik sigortası için %0.75 olarak ödenir.
Yabancı uyruklu çalışan istihdam edilmesi halinde bu kişiler için çalışma izni alınması zorunludur. Bununla birlikte istihdam edilen tüm personelin Sosyal Sigortalar Kurumu'na (Fond za PIO) kaydının yapılması gerekir.
Tüm şirketlerin yıllık mali raporlarını düzenli olarak sunması kanuni bir yükümlülüktür. Büyük ölçekli şirketler bakımından ise bağımsız denetim yaptırılması zorunlu kılınmıştır.
Sırbistan'da limited şirket kurmak için asgari sermaye ne kadardır?
Limited şirket (DOO) kuruluşunda kanunen aranan asgari sermaye tutarı 100 Sırp Dinarıdır ve bu tutarın bir Sırp bankasına yatırılarak bloke edilmesi gerekir.
Sırbistan'da kurulan temsilcilikler ticari satış yapabilir mi?
Temsilcilikler ticari faaliyet yürütemez; bu yapılanmalar yalnızca ana şirketin tanıtım ve pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirebilir.
KDV mükellefiyeti hangi ciro sınırına kadar zorunlu değildir?
Yıllık cirosu 8 milyon Sırp Dinarına ulaşmayan şirketler için KDV mükellefiyeti zorunlu tutulmamaktadır.
Yabancı çalışan istihdamında hangi yasal işlemler uygulanır?
Yabancı çalışanlar için çalışma izni alınması ve istihdam edilen tüm çalışanların Sosyal Sigortalar Kurumu'na (Fond za PIO) kaydedilmesi zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy