Genel Kolluk Personelinde Silah Kaybetmenin Disiplin Yaptırımı
Emniyet Teşkilatı mensuplarının kamuya tahsisli teçhizatı koruma sorumluluğu bulunmaktadır. Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/C-2. maddesinde idareye ait silah, mühimmat veya teçhizatın ihmal sebebiyle yitirilmesi 20 ay süreli durdurma yaptırımına bağlanmıştı. Buna karşılık 7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendinde, kamuya ait silah yahut mühimmatın ihmal dolayısıyla kaybedilmesi 16 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren haller arasında sayılmıştır. Böylelikle mevzuattaki düzenleme uyarınca söz konusu eyleme tatbik edilecek disiplin cezası 16 ay süreli durdurma olarak hüküm altına alınmıştır.
7068 sayılı GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
Jandarma ve Sahil Güvenlik Personeline Uygulanan Yaptırımlar
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev yapan askeri personelin ihmal nedeniyle silah kaybetmesi hali de disiplin yönünden 7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (b) bendi kapsamında onaltı ay durdurma cezasını gerektirmektedir. Bununla birlikte, anılan Kanun'un 8. maddesinin yedinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında terfileri 926, 3466, 3269 ve 6191 sayılı kanunlara tabi olan personele uzun süreli durdurma cezası verilmesi gereken hallerde kademe ilerlemesinin durdurulması yerine brüt aylıklarının üçte biri ila yarısının kesilmesi yaptırımı tatbik edilmektedir.
Türk Silahlı Kuvvetleri Mensuplarında Askeri Ceza Sorumluluğu
Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu asker kişilerin görev silahını kaybetmeleri genel kolluk disiplin rejiminden ayrılarak askeri ceza sorumluluğu kapsamında ele alınmaktadır. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 130. maddesinin birinci fıkrasına göre askeri mahiyetteki eşyayı mazeretsiz kaybeden, kasten terk eden ya da tahrip olmasına sebebiyet veren asker şahıslar hakkında eşyanın kıymeti, önemi ve eylemin niteliğine bağlı olarak üç aydan iki yıla kadar hapis cezası tayin edilir. Anılan maddenin ikinci fıkrasında kayba konu eşyanın silah veya mühimmat olması durumunda verilecek cezanın artırılacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrası gereğince, yitirilen askeri eşyanın veya silahın bedelinin ilgili personele tazmin ettirilmesine de karar verilir.
1632 sayılı ASKERİ CEZA KANUNU m. 130Kaynağı aç
Disiplin Hukukunda Lehe Kanun İlkesi ve Yargısal İptal Sebepleri
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden ötürü kimseye ceza verilemeyeceği, yürürlükten kalkan fiiller yönünden ise hükmolunan cezanın infazı ile kanuni neticelerinin kendiliğinden kalkacağı belirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında ise suçun işlendiği tarih ile sonradan yürürlüğe giren kuralların farklı olması halinde failin lehine olan kanunun uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Ceza hukukunun evrensel nitelikteki bu kuralı disiplin cezalarının hukuka uygunluk denetiminde de idari yargı merciince gözetilmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 7Kaynağı aç
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/C-2. maddesinde düzenlenen yirmi aylık ceza ile 7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendinde öngörülen onaltı aylık ceza kıyaslandığında 7068 sayılı Kanun'un ilgilinin lehine olduğu açıktır. Danıştay 2. Dairesinin 10.04.2023 tarihli ve E. 2021/3774, K. 2023/1986 sayılı kararında, lehe olan kanuni düzenleme dikkate alınmaksızın tüzük maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi hukuka aykırı bulunarak ilk derece mahkemesinin iptal kararı onanmıştır. Benzer şekilde Danıştay 2. Dairesinin 10.04.2023 tarihli ve E. 2021/3805, K. 2023/1983 sayılı kararında da idarece Tüzük ile yürürlükteki 7068 sayılı Kanun hükümleri arasında lehe kanun değerlendirmesi yapılması gerektiği, bu ilkeye aykırı biçimde belirlenen cezaların iptal edilmesinin yerinde olduğu teyit edilmiştir.
Danıştay 2. Daire, E. 2021/3774, K. 2023/1986Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire, E. 2021/3805, K. 2023/1983Kaynağı aç
Emekli Personel Bakımından Silah Kaybının Durumu
Emniyet veya kolluk teşkilatından emekli olan personelin zilyetliğinde bulunan silahlar, emeklilik işlemiyle birlikte kurum envanter kaydından çıkarılarak ilgili kişi adına zati silah sıfatıyla ruhsata bağlanır. Emekli personele silah taşıma izin belgesi verilmekte ve kanuni koşulları koruyup korumadıkları her beş yılda bir denetlenmektedir. Bu aşamadan sonra silah kamu malı vasfını kaybettiğinden, emekli personelin bu silahı kaybetmesi durumunda 7068 sayılı Kanun çerçevesindeki Devlet malı silah kaybetme disiplin cezası uygulanmaz.
Disiplin Cezasına Karşı İtiraz ve İdari Dava Açma Süresi
Hakkında silah kaybetme gerekçesiyle disiplin cezası tesis edilen kamu görevlisi, bu idari işlemin iptali talebiyle yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, özel kanunlarında ayrı bir süre öngörülmemişse idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre dava açma süresi, idari işlemin ilgiliye yazılı olarak tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. İlgili personel, bu altmış günlük kanuni süre içerisinde idare mahkemesinde iptal davası açabileceği gibi dava açılmadan önce cezayı veren idareye itirazda da bulunabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Genel kolluk personelinin ihmalle silah kaybetmesi hangi cezayı gerektirir?
7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca, Devlet malı silah veya mühimmatı ihmal nedeniyle kaybetmek fiili onaltı ay uzun süreli durdurma cezasını gerektirir.
Silah kaybetme disiplin cezasında lehe kanun nasıl uygulanır?
Eski tüzükte yer alan yirmi aylık ceza yerine yürürlükteki 7068 sayılı Kanun'da belirlenen onaltı aylık ceza lehe olduğundan, idarenin lehe olan kanun hükmünü gözeterek karar vermesi zorunludur; aksi yöndeki işlemler iptal konusu olur.
Asker kişilerin askeri silahı kaybetmesinde hapis yaptırımı var mıdır?
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 130. maddesi gereğince eşyayı özürsüz kaybeden asker kişilere üç aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmüş olup, kaybolan eşyanın silah olması cezayı artırmakta ve bedelin ödettirilmesine de hükmedilmektedir.
Silah kaybetme disiplin cezasına karşı kaç gün içinde dava açılabilir?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca cezanın tebliğini izleyen günden itibaren altmış gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; dileyen ilgililer dava öncesinde idareye itiraz da edebilir.
Emekli personelin zati silahını kaybetmesi disiplin cezası doğurur mu?
Emeklilikle birlikte zati silaha dönüşen ve idare envanterinden çıkarılan tabancalar artık devlet malı sayılmadığından, bu kayıplar nedeniyle personele kamu disiplin cezası verilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

