Silah Kaçakçılığı ve Ticareti Suçu ile Cezası

Silah Kaçakçılığı ve Ticareti Suçunun Tanımı ve Unsurları

6136 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrasına göre, kanun kapsamına giren ateşli silahları, bunlara ait mermileri veya namlu, sürgü, gövde, çerçeve, silindir, mekanizma başı, çıkarıcı, tırnak ve ateşleme iğnesinden oluşan ana veya balistik önemi haiz parçaları ülkeye sokmak, sokmaya kalkışmak veya sokulmasına aracılık etmek suç sayılır. Aynı şekilde bu silah, mermi ve parçaları 5201 sayılı Kanun hükümleri dışında ülkede üretmek veya bu yollarla ülkeye sokulmuş ya da üretilmiş olanları bir yerden diğer bir yere taşımak, yollamak, taşımaya bilerek aracılık etmek, satmak, satmaya aracılık etmek veya bu amaçla bulundurmak cezai yaptırıma bağlanmıştır.

Ateşli silahlara ilişkin kanuni bir sınırlama getirilmediğinden, kanun kapsamına giren ateşli silahlar bu suçların konusunu oluşturabilir. İlgili yönetmelikte silah kavramı, uzaktan veya yakından canlıları öldürebilen, yaralayan, etkisiz bırakan, canlı organizmaları hasta eden, cansız varlıkları parçalayan ya da yok eden ruhsata tabi araç ve aletlerin tümü şeklinde açıklanmıştır.

Ateşli silahlar ile bunlara ait mermilerin ülkeye sokulması, sokulmaya çalışılması veya bunların ülkeye girişine aracılık edilmesi fiilleri silah kaçakçılığı kapsamındadır. Kanuna aykırı yollarla ülkeye sokulmuş ya da yurt içinde imal edilmiş silah ve mermilerin satılması, satılmasına aracılık edilmesi veya ticari gaye ile bulundurulması ise silah ticareti fiilini meydana getirir.

Temel Cezalar ve Nitelikli Haller

6136 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrası uyarınca silah kaçakçılığı ve ticareti fiillerini gerçekleştiren fail hakkında beş yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.

Ateşli silahın tüfek veya seri atış yapabilen tam otomatik ya da dürbünlü, susturuculu veya hedef noktalayıcı aparat takılı tabanca ve benzeri nitelikte olması durumunda fiil nitelik bakımından vahim kabul edilir. Bu nitelikteki silahların varlığında ya da bu niteliği haiz olmayan ateşli silah, mermi veya ana ve balistik parçaların miktar bakımından vahim olması halinde öngörülen cezalar yarı oranında artırılır. Sayıca vahametin belirlenmesinde silahın niteliği de gözetilir ve vahamet her olayın somut özellikleri çerçevesinde tayin edilir.

Nitelik bakımından vahim sayılan tüfek, tam otomatik, seri ateşli, dürbünlü, susturuculu veya hedef noktalayıcı aparat takılı tabanca ve benzerlerinin aynı zamanda miktar bakımından da vahim olması halinde, birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda düzenlenen temel, birlikte işleme veya örgüt faaliyeti cezaları bir kat artırılır.

Örgüt faaliyeti hali dışında, suçun iki veya daha çok kişi tarafından birlikte işlenmesi durumunda failler hakkında sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise cezalar bir kat artırılır. Örgüt faaliyeti kapsamında suçun işlenmesi, suçun toplu halde işlendiği anlamına gelmez.

Kurusıkı Silahların Dönüştürülmesi

Ses veya gaz fişeği atabilen kurusıkı silahların teknik özelliklerinde değişiklik yapılarak 6136 sayılı Kanun hükümlerine tabi silah durumuna getirilmesi, kanun dışı imalat olarak kabul edilir ve fail hakkında 12. madde hükümleri doğrultusunda cezaya hükmedilir. Dönüştürülen ateşli silahın sayı ve nitelik yönünden vahim olmaması şartıyla, tayin olunacak cezada üçte birinden yarısına kadar indirim yapılır.

Kanun Kapsamı Dışında Kalan Araçlar ve İstisnalar

6136 sayılı Kanun düzenlemesinde bazı alet ve eşyalar kanunun uygulama alanı dışında tutulmuştur. Yalnız sporda kullanılan yivli ateşsiz silahlar ve mermileri, yivsiz tüfekler ve mermileri, ev gereçleri, tababet, sanayi, tarım ve spor alanlarında kullanılan aletler ile bir meslek veya sanatın icrasına mahsus bıçak, şiş, raspa ve benzerleri bu kapsamda yer almaz.

Antika niteliğindeki ateşli silahlar ile bıçakların, kanunen aranan izin vesikalarıyla birlikte satışı serbest kabul edilmiştir.

Soruşturma Usulü, Zamanaşımı ve Koruma Tedbirleri

6136 sayılı Kanun'a muhalefet teşkil eden suçlar takibi şikayete bağlı fiillerden değildir; bu nedenle soruşturma ve kovuşturma makamları resen işlem yürütür ve şikayet zamanaşımı süresi uygulanmaz. Bu kanuna muhalefet suçlarında dava zamanaşımı süresi on beş yıldır.

Silah kaçakçılığı ve ticareti suçunun işlendiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması halinde tutuklama nedeni var sayılarak tutuklama kararı verilebilir.

Muhakeme Usulleri ve Yaptırımların Bireyselleştirilmesi

Ateşli silahlar yönünden kaçakçılık, ticaret ve imalat eylemlerinde bulunanlar hakkında seri muhakeme usulü uygulanmaz. Ayrıca 6136 sayılı Kanun'a muhalefet suçları uzlaşma prosedürünün de kapsamı dışındadır.

Silah kaçakçılığı ve ticareti suçlarına ilişkin yargılamada görev hususunda ağır ceza mahkemesi ile asliye ceza mahkemesi yönünde birbiriyle çelişen belirlemeler yer aldığından tek bir mahkeme türü kesin kural olarak belirlenememektedir.

Kanunda bu suçlar için öngörülen hapis cezası süresi bir yılı aştığı için cezanın adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir. Yine kanunda öngörülen hapis cezasının iki yılın üzerinde bulunması sebebiyle faile yönelik erteleme hükümleri veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilemez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy