Atatürk'ün hatırasına alenen hakaret eden veya söven kişi, 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun'un 1. maddesi uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun oluşması için fiilin alenen işlenmesi gerekir; hakaret içeren söz veya davranışın belirsiz sayıda kişi tarafından görülme, duyulma ve algılanabilme olasılığı yeterlidir.
5816 sayılı ATATÜRK ALEYHİNE İŞLENEN SUÇLAR HAKKINDA KANUN m. 1Kaynağı aç
1 – Atatürk'ün
hatırasına alenen hakaret eden veya söven kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.
Atatürk'ü
temsil eden heykel, büst ve abideleri veyahut Atatürk'ün kabrini tahrip eden,
kıran, bozan veya kirleten kimseye bir yıldan beş yıla kadar ağır hapis cezası
verilir.
Yukarki
fıkralarda yazılı suçları işlemeye başkalarını teşvik eden kimse asıl fail gibi
cezalandırılır.
Hatıraya yönelik fiil ile genel hüküm arasındaki ayrım
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 130. maddesinin birinci fıkrası, bir kimsenin öldükten sonra hatırasına en az üç kişiyle ihtilat ederek hakaret edilmesini üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırır. Hakaretin alenen işlenmesi halinde bu ceza altıda bir oranında artırılır. Atatürk'ün hatırasına yönelik fiiller bakımından ise 5816 sayılı Kanun'daki özel düzenleme uygulanır ve fiilin başkalarıyla ihtilat edilerek işlenmesi aranmaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 130Kaynağı aç
kişiyle ihtilat ederek hakaret eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya
adlî para cezası ile cezalandırılır. Ceza, hakaretin alenen işlenmesi halinde,
altıda biri oranında artırılır.
(2) Bir ölünün kısmen veya tamamen ceset veya kemiklerini alan veya ceset
veya kemikler hakkında tahkir edici fiillerde bulunan kişi, üç aydan iki yıla
kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Soruşturma ve kovuşturma koşulu
Aleniyet şartı
5816 sayılı Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasının uygulanmasında aleniyet aranır. Bu şart, hakaret içeren söz veya davranışın belirsiz sayıda kişi tarafından görülmesi, duyulması ve algılanabilmesi olasılığıyla karşılanır. Başkalarıyla ihtilat edilmesi ayrıca aranmaz.
İnternet ve sosyal medya
Atatürk'e hakaretin internetten veya sosyal medya üzerinden işlenmesi halinde de 5816 sayılı Kanun'un 1. maddesi hükümleri uygulanır. Suçun internet ortamında işlenmesi, kanunda ayrıca bir artırım nedeni olarak düzenlenmemiştir.
Toplu işleme, umumi yer, basın ve zor kullanma
5816 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre 1. maddede yazılı suçlar, iki veya daha fazla kişi tarafından toplu olarak ya da umumi veya umuma açık yerlerde yahut basın yoluyla işlenirse hükmolunacak ceza yarı oranında artırılır. Aynı maddede, 1. maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlar zor kullanılarak işlenirse veya bu suretle işlenmesine teşebbüs edilirse verilecek cezanın bir misli artırılacağı düzenlenmiştir.
5816 sayılı ATATÜRK ALEYHİNE İŞLENEN SUÇLAR HAKKINDA KANUN m. 2Kaynağı aç
2 – Birinci
maddede yazılı suçlar; iki veya daha fazla kimseler tarafından toplu olarak
veya umumi veya umuma açık mahallerde yahut basın vasıtasiyle işlenirse
hükmolunacak ceza yarı nispetinde artırılır.
Birinci
maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlar zor kullanılarak işlenir veya bu
suretle işlenmesine teşebbüs olunursa verilecek ceza bir misli artırılır.
Suçu işlemeye teşvik
5816 sayılı Kanun'un 1. maddesinin önceki fıkralarında yazılı suçları işlemeye başkalarını teşvik eden kişi, asıl fail gibi cezalandırılır. Teşvik, bu fıkralarda yazılı suçlar bakımından düzenlenmiştir.
Heykel, büst, abide ve kabre yönelik fiiller
Atatürk'ü temsil eden heykel, büst ve abideleri veya Atatürk'ün kabrini tahrip eden, kıran, bozan ya da kirleten kişiye, 5816 sayılı Kanun'un 1. maddesinde bir yıldan beş yıla kadar ağır hapis cezası öngörülmüştür.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi
Soruşturma aşamasında, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı yalnızca 5816 sayılı Kanun'un 1. maddesindeki Atatürk'ün hatırasına alenen hakaret suçu hakkında ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca verilebilir.
Atatürk'ün hatırasına hakaretin cezası nedir?
Alenen hakaret eden veya söven kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Bu suçta başkalarıyla ihtilat gerekir mi?
Hayır. Belirsiz sayıda kişinin söz veya davranışı görebilmesi, duyabilmesi ve algılayabilmesi olasılığı aleniyet için yeterlidir; başkalarıyla ihtilat aranmaz.
Sosyal medyadan işlemek cezayı ayrıca artırır mı?
Hayır. İnternet veya sosyal medya üzerinden işlenen fiile 5816 sayılı Kanun'un 1. maddesi uygulanır; internet ortamı ayrıca bir artırım nedeni değildir.
Heykel veya kabre zarar vermenin cezası nedir?
Atatürk'ü temsil eden heykel, büst ve abideyi veya Atatürk'ün kabrini tahrip eden, kıran, bozan ya da kirleten kişiye bir yıldan beş yıla kadar ağır hapis cezası verilir.
Başkasını suça teşvik eden nasıl cezalandırılır?
1. maddedeki suçları işlemeye başkasını teşvik eden kişi, asıl fail gibi cezalandırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy