Sermaye Piyasası Kanunu: İhraç, Ortaklık ve Koruma

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi biçimde işlemesini ve gelişmesini sağlamak ile yatırımcıların hak ve menfaatlerini korumak için piyasayı düzenler ve denetler. Kapsam; sermaye piyasası araçlarını, ihracı, ihraççıları, halka arz edenleri, sermaye piyasası faaliyet ve kurumlarını, borsalar ile diğer teşkilatlanmış piyasaları, piyasa işleticilerini, ilgili birlik ve merkezî kuruluşları ve Sermaye Piyasası Kurulunu içerir. Halka açık olmayan anonim ortaklıkların halka arz edilmeyen pay ihraçları kapsam dışındadır. Kanunda ve buna dayanan ikincil mevzuatta hüküm yoksa ve başka kanunda bu Kanunun uygulanmayacağı belirtilmişse genel hükümler uygulanır. Kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir.

İzahname, kitle fonlaması ve ihraç belgesi

Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilebilmesi veya borsada işlem görebilmesi için izahname hazırlanması ve Kurulca onaylanması zorunludur. Bu yükümlülük mutlak değildir: Kitle fonlamasıyla halktan para toplanması, Kurulca faaliyet izni verilen platformlar aracılığıyla yapılır ve izahname ya da ihraç belgesi hazırlama hükümlerine tabi değildir. Diğer kanunlardaki yardım ve bağış hükümleri saklıdır. Kurul, ihraççının ve aracın türü ile niteliğine göre izahnamenin asgari bilgilerini, şeklini, duyurusunu, ilan ve reklamlarını, satış şartlarını, değişikliklerini ve kısmen ya da tamamen muafiyetini belirlemeye yetkilidir.

Kurul, bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve belirlenen standartlara göre eksiksiz olduğunu tespit ederse izahnameyi onaylar. Onay, bilgilerin doğruluğunun Kurulca üstlenilmesi anlamına gelmez ve yatırım tavsiyesi de sayılmaz. Uygun ve eksiksiz başvuru, ilk halka arz dışında on iş günü, ilk halka arzda yirmi iş günü içinde karara bağlanır. Eksiklik bildirimi, sürenin başlangıcını belgelerin tamamlandığı tarihe kaydırır. Onaylanan izahname Kurulca belirlenecek esaslarla yayımlanır; ayrıca ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilmez, fakat yayımlandığı yer tescil ve ilan edilir.

İhraca ilişkin ilan, reklam ve açıklamalar izahnameyle tutarlı olmalı; gerçeğe aykırı, abartılı veya yanıltıcı bilgi içermemelidir. Satıştan önce veya satış sırasında yatırım kararını etkileyebilecek değişiklik ya da yeni husus derhâl Kurula bildirilir. Satış durdurulabilir; bildirilen husus yedi iş günü içinde onaylanıp yayımlanır. Bu yayından önce talepte bulunan yatırımcılar, yayım tarihinden itibaren iki iş günü içinde taleplerini geri alabilir. İlk yayım tarihinden itibaren on iki ay içindeki ihraçlarda ek ve değişikliklerin onaylanıp ilan edilmesi yeterlidir. Süre geçtikten sonraki halka arzlarda izahnamenin tamamı yeniden onaylanır.

Halka arz edilmeksizin ihraçta, aracın niteliğini ve satış şartlarını gösteren ihraç belgesi hazırlanır ve izahnamenin onayına ilişkin esaslara göre Kurulca onaylanır. İhraç edilen payların bedellerinin tamamen ve nakden ödenmesi şarttır. Kurul, satılamayan payların tamamının satın alınacağının ve bedelinin ödeneceğinin taahhüdünü isteyebilir; nakden ödemenin zorunlu olmadığı durumları da belirleyebilir.

Yanlış bilgiden doğan sorumluluk

İzahnamedeki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden doğan zarardan önce ihraççılar sorumludur. Zarar bu kişilerden tazmin edilemezse veya edilemeyeceği açıksa, maddede sayılan diğer kişiler kusurları ve durumun gerekleri ölçüsünde sorumludur. Kamuyu aydınlatma belgelerini imzalayanlar veya adına imzalanan tüzel kişiler, belgelerdeki yanlış, yanıltıcı ya da eksik bilgiden doğan zarardan müteselsilen sorumludur. Bilgi sahibi olmadığını ve eksikliğin kast veya ağır ihmalinden kaynaklanmadığını ispatlayan kişi sorumlu olmaz. Bu belgelerden doğan tazminat talebi, ilgili fıkrada belirtilen zararın gerçekleştiği tarihten itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar.

Kitle fonlaması bilgi formunu imzalayan gerçek ve tüzel kişiler de formdaki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgiden doğan zarardan müteselsilen sorumludur. Bağımsız denetim kuruluşları, görevlerinin kapsamıyla sınırlı olmak üzere, finansal tablo ve raporların mevzuata uygun denetlenmemesinden doğabilecek zarardan raporu imzalayanlarla birlikte sorumludur. Denetim, derecelendirme ve değerleme kuruluşları yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden de sorumludur.

Kayıt, raporlama ve özel durumlar

Sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmadan elektronik ortamda kayden ihracı esastır. Kaydî araçlar, nama veya hamiline yazılı olmalarına bakılmaksızın kural olarak isme açılmış hesaplarda izlenir. Kurul, aracın türü ile ihraççının veya Merkezî Kayıt Kuruluşu üyesinin niteliğine göre hak sahibi adına hesap açılmadan hesapların toplu tutulmasına karar verebilir. Kaydileştirilmesi kararlaştırılan araçların belirlenen esaslarla teslimi zorunludur. Teslim edilenler kendiliğinden hükümsüz olur; teslim edilmeyenler borsada işlem göremez ve aracılık konusu yapılamaz.

İhraççı, kamuya açıklanacak veya Kurulca istenebilecek finansal tablo ve raporları Türkiye Muhasebe Standartları çerçevesinde, Kurul düzenlemelerine uygun, zamanında, tam ve doğru hazırlar. Aracın değerini, fiyatını veya yatırım kararını etkileyebilecek bilgi, olay ve gelişmeler ihraççılarca veya ilgili taraflarca kamuya açıklanır. Erteleme ve açıklamama esaslarını Kurul belirler.

Halka açık ortaklık sayılma

Payları borsada işlem gören ortaklıklar ile kitle fonlamasıyla halktan para toplayan ortaklıklar hariç, pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklığın payları halka arz edilmiş sayılır ve ortaklık halka açık ortaklık hükümlerine tabi olur. Payları borsada işlem görmeyen ortaklık, bu statüyü kazandıktan sonra en geç iki yıl içinde paylarının işlem görmesi için borsaya başvurur. Başvuru yapılmazsa Kurul, talep aranmaksızın işlem görme veya statüden çıkarma kararı alabilir. İkinci fıkradaki başvuru hükmü, üçüncü fıkranın kapsamına giren ortaklıklara uygulanmaz. Bu kapsam, kooperatif pay sahipliği ile satış hasılatı şartlarının birlikte bulunmasına bağlıdır.

Ortaklık, aracın herhangi bir şekilde halka satıldığını veya halka açık statünün kazanıldığını öğrendiği tarihten itibaren on iş günü içinde Kurula bildirir. Esas sözleşme değişikliği için Kurulun uygun görüşü zorunludur. Pay sahibi sayısı nedeniyle halka açık sayılan ve paylarının borsada işlem görmesini istemeyen ortaklık, pay sahibi tam sayısının en az üçte ikisinin olumlu oyu veya toplam oyların dörtte üçüyle Kanun kapsamından çıkabilir. Olumlu oy kullanmayan pay sahiplerine ayrılma hakkı tanınır.

Kayıtlı sermaye ve kâr payı

Halka açık ortaklıklar ile paylarını halka arz etmek üzere Kurula başvurmuş ortaklıklar, Kurul izniyle kayıtlı sermaye sistemini kabul edebilir. Daha önce 6102 sayılı Kanun uyarınca bu sisteme geçmiş ortaklıklar için ayrıca Kurul izni aranmaz. Yönetim kurulu, esas sözleşmedeki kayıtlı sermaye tavanına kadar sermaye artırmaya yetkilidir. Yetki genel kurulca en çok beş yıl verilir ve azami beş yıllık dönemlerle uzatılabilir. Çıkarılan paylar tamamen satılıp bedelleri ödenmedikçe veya satılamayan paylar iptal edilmedikçe yeni pay çıkarılamaz.

İmtiyazlı pay varsa bu kapsamdaki esas sözleşme değişikliği, imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunca 6102 sayılı Kanunun 454. maddesindeki esaslara göre onaylanır. Kayıtlı sermaye tavanı içindeki artırımlarda ayrıca bu özel kurul kararı aranmaz. İmtiyazlı veya nominal değerin üzerinde ya da altında pay çıkarılması, yeni pay alma haklarının sınırlandırılması veya imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını kısıtlayan karar için esas sözleşmeyle yetki gerekir. Kısıtlama, pay sahipleri arasında eşitsizlik yaratacak biçimde kullanılamaz. 6102 sayılı Kanunun 461. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları halka açık ortaklıklara uygulanmaz.

Yönetim kurulu üyeleri veya hakları ihlal edilen pay sahipleri, yönetim kurulu kararının ilanından itibaren otuz gün içinde ortaklık merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde iptal davası açabilir. Dava, 6102 sayılı Kanunun genel kurul kararlarının iptaline ilişkin hükümleri çerçevesindedir. Kurul da aynı esaslarla alınan kararlara karşı, kamuya duyuruldukları tarihten itibaren otuz gün içinde ortaklık merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açabilir ve icranın geri bırakılmasını teminatsız isteyebilir. Artırım gerçekleştikten sonra çıkarılmış sermayeyi gösteren esas sözleşme maddesinin yeni şekli yönetim kurulunca tescil ve ilan ettirilir.

Halka açık ortaklıkta kâr payı, dağıtım tarihinde mevcut bütün paylara, ihraç ve iktisap tarihleri dikkate alınmaksızın eşit dağıtılır. Bedelsiz paylar artırım tarihindeki mevcut paylara dağıtılır. Bir hesap döneminde verilecek toplam kâr payı avansı, önceki yıla ait dönem kârının yarısını aşamaz. Önceki avanslar mahsup edilmeden yeni avans veya kâr payı dağıtımına karar verilemez.

Örtülü kazanç, ayrılma ve kontrol

Halka açık ortaklıklar, kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıkları, ilişkili kişilerle emsal, teamül ve dürüstlük ilkelerine aykırı işlemlerle kârlarını veya malvarlıklarını azaltarak ya da bunların artmasını engelleyerek kazanç aktaramaz. İlişkili kişilerin kârını veya malvarlığını, yapılması beklenen faaliyetlerin yapılmaması yoluyla artırmak da örtülü kazanç aktarımı sayılır. Aktarım tespit edilirse tutarın kanuni faiziyle birlikte kârı veya malvarlığı azaltılan ortaklığa ya da kolektif yatırım kuruluşuna iadesi istenir ve belirlenen sürede iade zorunludur. Kurul, denetleme sonuçlarının ortaklara duyurulmasını isteyebilir ve belirlediği tutarın tayin edilen süre içinde iadesi için dava açabilir.

Önemli nitelikteki işlemin genel kuruluna katılıp olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi, payını halka açık ortaklığa satarak ayrılabilir. Ortaklık payı adil bedelle satın almakla yükümlüdür. Ayrılma hakkının doğmadığı hâller ve muafiyet Kurulca belirlenecek esaslara bırakılmıştır. Pay sahibinin toplantıya katılmasına veya oy kullanmasına haksız olarak izin verilmemesi, çağrının usulsüz yapılması ya da gündemin gereği gibi ilan edilmemesi hâlinde muhalefetin tutanağa geçirilmesi şartı aranmaz.

Yönetim kontrolünü sağlayan payların veya oy haklarının iktisabı kamuya açıklandığı tarihte pay sahibi olan diğer ortakların paylarını satın almak üzere teklif yapılması zorunludur. Oy haklarının yüzde ellisinden fazlasına tek başına veya birlikte hareket edilen kişilerle doğrudan ya da dolaylı sahip olmak ya da yönetim kurulu üyelerinin salt çoğunluğunu seçme veya aday gösterme imtiyazı yönetim kontrolü sayılır. İmtiyaz nedeniyle kontrolün elde edilemediği hâller kapsam dışındadır. Zorunlu teklif Kurulca belirlenen sürede yerine getirilmezse ilgili kişilerin ve birlikte hareket edenlerin oy hakları kendiliğinden donar; bu paylar toplantı nisabında dikkate alınmaz.

Kurulca belirlenecek oy oranına veya daha fazlasına ulaşılınca azınlık pay sahiplerini ortaklıktan çıkarma hakkı ve azınlıkta kalanlara paylarını satma hakkı doğar. 6102 sayılı Kanunun 208. maddesi halka açık ortaklıklara uygulanmaz. Oran ve süre Kurulca belirlenecek şekilde bırakılmıştır.

İmtiyazlar ve genel kurul

Sermaye piyasası araçlarının ilk halka arzında mevcut bütün imtiyazların şeffaf ve anlaşılır ayrıntıda kamuya duyurulması zorunludur. Kurulun belirlediği esaslar çerçevesinde ve faaliyetin makul ve zorunlu kıldığı hâller saklı kalmak üzere, mevzuata uygun finansal tablolara göre üst üste beş yıl dönem zararı eden halka açık ortaklıkta oy ve yönetim kurulunda temsil imtiyazları Kurul kararıyla kalkar. İmtiyazlı paylar kamu kurum ve kuruluşlarına aitse hüküm uygulanmaz.

Halka açık ortaklık genel kurul çağrısı, ilan ve toplantı günleri hariç olmak üzere toplantıdan en az üç hafta önce, esas sözleşmede gösterilen şekilde, ortaklığın internet sitesinde, Kamuyu Aydınlatma Platformunda ve Kurulca belirlenen diğer yerlerde yayımlanır. Borsada işlem gören nama yazılı paylar bakımından 6102 sayılı Kanunun 414. maddesinin birinci fıkrası uygulanmaz. Merkezin yurt dışına taşınması ve bilanço zararlarının kapatılması için yükümlülük veya ikincil yükümlülük koyan kararlar ile açıkça daha ağır nisap öngörülen hâller dışında 6102 sayılı Kanunun 418. maddesi uygulanır. Sermaye Piyasası Kanununun 29 uncu maddesinin altıncı fıkrası saklıdır.

Kurulun görüşülmesini veya ortaklara duyurulmasını istediği hususlar, gündeme bağlılık ilkesine uyulmaksızın gündeme alınır. 6102 sayılı Kanunun 411. maddesindeki azlığın gündeme madde ekletme hakkı, halka açık ortaklıklarda gündem maddelerine ilişkin karar taslaklarının görüşmeye sunulmasını da kapsar. Genel kurula katılma ve oy kullanma hakkı, payların herhangi bir kuruluşta depo edilmesine bağlanamaz. Payları kayden izlenen ortaklıklarda, Merkezî Kayıt Kuruluşundan sağlanan listeye göre oluşturulan hazır bulunanlar listesinde adı bulunan pay sahipleri kimlik göstererek katılabilir.

Yeni pay alma hakkının kısıtlanması, bu yetkinin kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kuruluna verilmesi, sermaye azaltımı ve önemli nitelikteki işlemlere ilişkin kararlarda, daha ağır nisap yoksa toplantı nisabı aranmaksızın katılan oy hakkını haiz payların üçte ikisinin olumlu oyu gerekir. Sermayeyi temsil eden oy hakkını haiz payların en az yarısının hazır bulunması hâlinde çoğunluk yeterlidir. Bu işlemlerde 6102 sayılı Kanunun 436. maddesinin birinci fıkrasına göre taraf olan ortaklar oy kullanamaz. Belirtilen nisapları hafifleten esas sözleşme hükümleri geçersizdir.

Borçlanma araçları ve teminat varlıkları

Borçlanma aracı niteliğindeki sermaye piyasası araçlarının toplam tutarı Kurulca belirlenecek limiti aşamaz. Kurul farklı limitler belirleyebilir; belirli kamu düzenlemeleri ile il özel idaresi ve belediye limitleri saklıdır. İhraç yetkisi esas sözleşmeyle yönetim kuruluna süreli veya süresiz devredilebilir. Tedavüldeki borçlanma araçlarının sahipleri kurul oluşturur ve her tertip için ayrıca kurul oluşturulabilir.

Ödeme yükümlülüğü yerine getirilmediğinde Merkezî Kayıt Kuruluşunca düzenlenip hak sahiplerine verilen belge, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 68 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen belgelerden sayılır. Temerrüt sonrası borçlanma aracının hüküm ve şartlarının değiştirilmesi, ilgili takipleri değiştirilmiş kabul tarihinden itibaren durdurur. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz; bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez. Bütün borçlar ifa edilince duran takipler düşer.

Kurulca belirlenecek sermaye piyasası araçları, Kurulun uygun göreceği varlıklarla teminat altına alınabilir. Varlıkların mülkiyeti teminat yöneticisine devredilebilir veya bunlar üzerinde lehine sınırlı ayni hak kurulabilir. Ayrıntılı usul ve unsurları Kurul belirler. Teminat konusu varlıklar yöneticinin malvarlığından ayrı izlenir; kamu alacakları için dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına giremez ve üzerlerine ihtiyati tedbir veya haciz konulamaz. Yöneticinin sorumluluğunu hafifleten veya kaldıran anlaşma, hüküm ya da ifadeler geçersizdir.

Yatırım hizmetleri, fon ve saklama

Sermaye piyasası faaliyetleri, kurumların Kanun kapsamındaki faaliyetleri ile yatırım hizmetleri, faaliyetleri ve yan hizmetlerden oluşur. Bu hizmet ve faaliyetlerin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yürütülmesi Kurul iznine bağlıdır ve kural olarak ancak yatırım kuruluşlarınca yerine getirilir. Yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri ve borsalara ilişkin hükümler saklıdır. Eksiksiz faaliyet izni başvurusu azami altı ay içinde karara bağlanır.

Yatırımcılara ait nakit ve sermaye piyasası araçları yatırım kuruluşunun malvarlığından ayrı izlenir ve yazılı açık izin olmadan tevdi amacı dışında kullanılamaz. Yatırım fonu, katılma payı karşılığında toplanan varlıklarla inançlı mülkiyet esasına göre portföy işletmek üzere kurulan ve tüzel kişiliği bulunmayan malvarlığıdır. Kuruluş için Kurulca yetkilendirilmiş bir kuruluşla portföy saklama anlaşması ve fon iç tüzüğünün Kurulca onayı gerekir. Eksiksiz başvuru iki ay içinde karara bağlanır.

Fon mal varlığı, portföy yönetim şirketi ile saklama kuruluşunun mal varlığından ayrıdır. Fon hesabına olması ve iç tüzükte hüküm bulunması şartıyla, kredi alma, türev araç, açığa satış veya benzer işlemler dışında teminat gösterilemez ve rehnedilemez. Kamu devri hâlinde dahi haciz, tedbir ve iflas masasına dâhil edilemez. Tasfiyede yalnızca katılma payı sahiplerine ödeme yapılabilir. Portföy yönetim şirketinin üçüncü kişilere olan borç ve yükümlülükleri ile fonun aynı kişilerden alacakları birbirine mahsup edilemez.

Kolektif yatırım kuruluşlarının portföy varlıkları ayrı saklama hesabında saklanır. Saklama; ihraç, itfa, değerleme, talimat, bedel aktarımı, gelir kullanımı ve işlem uygunluğu kontrollerini kapsar. Saklama kuruluşu yükümlülüğünü yerine getirmemesinden doğan zarardan sorumludur. Saklama başka kuruluşlara devredilirse bütün saklama kuruluşları müteselsilen sorumludur. Saklama kuruluşu ile portföy yönetim şirketi aynı tüzel kişi olamaz ve birbirinden bağımsız hareket eder.

Yatırımcı tazmini ve Kurul

Kurul, yatırım kuruluşunun sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya araç teslim yükümlülüğünü yerine getiremediğini ya da kısa sürede getiremeyeceğini tespit ederse, tespit tarihinden itibaren üç ay içinde yatırımcıları tazmin kararı alır. Bankalar hakkında karar için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görüşü alınır. Mevduat veya katılım fonu sayılan nakit ödeme yükümlülüklerine yatırımcı tazmini hükümleri uygulanmaz.

Tazmin, yatırımcı adına saklanan veya yönetilen nakit ödeme ya da sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden doğan talepleri kapsar. Yatırım danışmanlığı veya piyasadaki fiyat hareketlerinden doğan zararlar kapsam dışındadır. 106 ve 107. maddelerdeki suçlardan veya suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçundan mahkûm olan yatırımcıların bu eylemlerle ilgili alacakları da tazmin dışındadır. Bu suçlar nedeniyle suç duyurusu yapılan kişilere ödemeler, soruşturmanın başlamasından karar kesinleşene kadar durur.

Tazmin kararı verilen kuruluşun yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri, şahsen sorumlu ortakları, yüzde beş veya daha fazla paya sahip ortakları ve denetim kurulu üyeleri tazmin edilmez. Aynı gruptaki diğer şirketlerde benzer konumdaki kişiler, bunların eşleri ve ikinci dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile bunlar adına hareket edenler de kapsam dışındadır. Aynı gruptaki diğer şirketler, sayılan kişilerden yüzde yirmi beş veya daha fazla paya sahip olunan şirketler ile kuruluşun mali sıkıntısına neden olan, finansal durumunun bozulmasında önemli etkisi bulunan veya bu olaylardan menfaat sağlayan kişiler de tazmin edilmez.

Tazmin talebi yazılı yapılır ve tazmin kararının ilanından itibaren bir yıl sonra zamanaşımına uğrar. Yatırımcı Tazmin Merkezi, hak sahiplerini ve tutarları belirledikten sonra üç ay içinde ödeme yapar. Zorunlu hâllerde Kurul onayıyla süre en fazla üç ay uzatılabilir. Merkez, ödediği tutar kadar yatırımcıların haklarına halef olur.

Sermaye Piyasası Kurulu, kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip bir kuruluştur. Merkezi İstanbul’dadır ve Kurul Karar Organı ile Başkanlık teşkilatından oluşur. Görev ve yetkilerini kendi sorumluluğunda bağımsız kullanır. Kararları yerindelik denetimine tabi tutulamaz. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi kararlarını etkilemek amacıyla emir ve talimat veremez.

İdari yaptırım ve suçlar

Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere, standart ve formlara ve Kurulun genel veya özel kararlarına aykırı hareket eden kişilere Kurul idari para cezası verir. Menfaat temin edilmişse ceza bu menfaatin iki katından az olamaz. Ceza uygulanmadan önce savunma alınır. Tebliğden itibaren otuz gün içinde savunma verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır. İdari para cezası kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir.

Makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan ve piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak eylem ve işlemler, suç oluşturmuyorsa piyasa bozucu eylem sayılır. Kurulca belirlenen bu eylemleri yapanlara idari para cezası verilir. Menfaat varsa ceza menfaatin iki katından az olamaz.

Kamuya açıklanmamış ve fiyatı, değeri ya da yatırım kararını etkileyebilecek bilgiye dayanarak alım, satım veya emir hareketi yapıp kendisine ya da başkasına menfaat sağlayan kanunda sayılan kişiler, üç yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla karşılaşır. Adli para cezası seçilirse tutar, elde edilen menfaatin iki katının altına inemez. Fiyat, fiyat değişimi, arz veya talep üzerinde yanıltıcı görünüm yaratmaya yönelik alım, satım, emir ve hesap hareketlerinde hapis yine üç yıldan beş yıla kadardır; buna beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası eklenir.

Onaylı izahnameyi yayımlamadan halka arz yapılması veya onaylı ihraç belgesi olmadan sermaye piyasası aracı satılması, iki yıldan beş yıla kadar hapis ile beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasını gerektirir. İzinsiz sermaye piyasası faaliyetinin cezası da aynı çerçevededir. Bu faaliyet sırasında usulsüz halka arz da gerçekleşmişse hüküm yalnız izinsiz faaliyet suçundan kurulur ve ceza yarı oranında artırılır. Kanunda tanımlanan veya atıf yapılan suçların soruşturulması, Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır; bu başvuru muhakeme şartıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy