Karayollarında Trafik Akışı ve Şerit Kullanım Esasları
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 46/1 hükmü gereğince karayollarında trafiğin sağdan akması esastır. Kanunun 46. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi doğrultusunda sürücüler, aksine bir işaret bulunmadıkça araçlarını gidiş yönüne göre yolun sağından; çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızlarının gerektirdiği şeritten sürmekle yükümlüdür.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 46Kaynağı aç
46 – Karayollarında trafik sağdan akar.
Aksine
bir işaret bulunmadıkça sürücüler:
a)
Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik
durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek,
b)
Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte sürülen araçların emniyetle geçişini beklemek,
c)
Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek,
d)
Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek,
e)
(Değişik:12/2/2026-7574/10 md.) Motosiklet,
otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçları kullanırken
aynı yönde;
1)
İki şeridi bulunan yollarda geçme ve dönme dışında soldaki şeridi kullanmamak,
2)
İkiden fazla şeridi bulunan yollarda geçme dışında sağdan ikinci şeridi
kullanmamak,
3)
İkiden fazla şeridi bulunan yollarda sola dönme dışında en sağdaki iki şerit
dışındaki şerit/şeritleri kullanmamak,
f) (Ek:18/10/2018-7148/19 md.)
Trafik kazası, arıza hâlleri, acil yardım, kurtarma, kar mücadelesi, kaza incelemesi,
genel güvenlik ve asayişin sağlanması gibi durumlar dışında emniyet şeritlerini
ve banketleri kullanmamak,
g) (Ek:18/10/2018-7148/19 md.)
Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına birden fazla şerit
değiştirmemek,
h) (Ek:18/10/2018-7148/19 md.)
Tekyönlü karayollarında araçlarını ters istikamette sürmemek
i) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Yerleşim yeri
içerisinde bölünmüş karayollarında araçlarını ters istikamette sürmemek,
j) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Otoyollarda veya yerleşim
yeri dışındaki bölünmüş karayollarında araçlarını ters istikamette sürmemek,
k) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Yaya yollarında araç
sürmemek,
l) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Bisiklet yolu ve bisiklet
şeridinde bisiklet ve elektrikli skuter dışındaki taşıtları sürmemek,
m) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Taşıt trafiğine kapalı
veya belirli taşıtlar için ayrılmış yollarda izin verilenler dışındaki araçları
sürmemek,
n) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Araçlarını, kol veya grup
halinde (konvoy şeklinde) veya münferiden sürerken, diğer araçların geçişini
zorlaştıracak veya tehlikeye sokacak şekilde keyfi hareketlerle trafiğin akışını
kısmen veya tamamen engelleyecek şekilde araçlarını karayolu üzerinde
durdurmamak,
zorundadırlar.[40]
Karayollarının
belirli kesimlerinde, bu yollardan faydalanma zorunda olan hayvan sürücüleri, hayvanlarını
veya hayvan sürülerini gidiş yönünde yolun en sağından ve en az genişlik işgal ederek
ve imkan olduğunda taşıt yolu dışından götürmek zorundadırlar.
(Ek
fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Trafikte
saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip etmek veya bu amaçla araçtan
inmek yasaktır.
(Değişik
fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Bu maddenin;
a)
İkinci fıkrasının (a), (b), (d), (k), (l) ve (m) bentlerine uymayan sürücülere
5.000 Türk lirası,
b)
İkinci fıkrasının (c), (e) ve (h) bentlerine uymayan sürücülere 10.000 Türk
lirası,
c)
İkinci fıkrasının (f) ve (i) bentlerine uymayan sürücülere 20.000 Türk lirası,
d)
İkinci fıkrasının (g), (j) ve (n) bentlerine uymayanlara 90.000 Türk lirası,
e)
Üçüncü fıkrasına uymayanlara 3.000 Türk lirası,
f)
Dördüncü fıkrasına uymayanlara 180.000 Türk lirası,
idari
para cezası uygulanır. İkinci fıkranın (g), (j) ve (n) bentleri ile dördüncü
fıkra hükümlerine uymayan sürücülerin sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri
alınır ve araçları altmış gün süre ile trafikten menedilir. İkinci fıkranın (n)
bendinin otoyol, köprü, viyadük veya tünelde ihlal edilmesi halinde verilecek
idari para cezası ile sürücü belgesi geri alma ve araç trafikten men süreleri
iki kat olarak uygulanır.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade
edilebilmesi için bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının
tahsil edilmiş olması şarttır. Ayrıca ikinci fıkranın (j) bendi ile dördüncü
fıkra hükümlerinin ihlali nedeniyle geri alınan sürücü belgeleri, geri alma
süresi sonunda sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçirilerek sürücü
belgesi almasına mâni hâli olmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru beş yıl
içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların sürücü
belgeleri iptal edilir. Sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi
alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda
başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu
kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; sürücü belgesinin
iptal edildiği tarihten itibaren iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri
kadar zamanın geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının
tamamının tahsil edilmiş olması ve tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme
sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna
ibrazı zorunludur.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı
maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır.
(Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Kanunda öngörülen şekil, şart ve usullere uygun olarak
düzenlenen toplantı ve gösteri yürüyüşleri esnasında ikinci fıkranın (n)
bendinde belirtilen fiillerin işlenmesi halinde bu bentteki ihlale konu kabahat
oluşmaz.
Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu:[41]
Aynı fıkranın (b) bendi uyarınca, sürücülerin şerit değiştirmeden önce girecekleri şeritte seyreden araçların emniyetle geçişini beklemeleri zorunludur. Gidişe ayrılan en soldaki şeridin sürekli olarak işgal edilmesi ise Kanunun 46/2-d bendi kapsamında yasaklanmıştır.
KTK 46/2-c Trafiği Aksatacak Şekilde Şerit Değiştirme Yasağı
2918 sayılı Kanun m. 46/2-c bendi, aksine bir işaret bulunmadıkça sürücülerin trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmesini yasaklamaktadır. Ani kırma, arkadaki araca sert fren yaptırma, yanındaki aracı sıkıştırma ve akışı bozacak şekilde kontrolsüz geçişler gibi trafiği aksatacak veya diğer yol kullanıcılarını tehlikeye düşürecek hareketler bu kapsamda değerlendirilir.
2918 sayılı Kanun m. 46/5-b bendi uyarınca, Kanunun 46. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde düzenlenen trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmeme kuralına uymayan sürücülere 10.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Bu ihlal nedeniyle sürücüye ayrıca 20 ceza puanı verilir; bir yıl içinde toplam 100 ceza puanına ulaşılması halinde sürücü belgesine geçici süreyle el konulur.
Diğer Şerit İhlali Türleri ve Uygulanan Yaptırımlar
Trafik kazası veya araç arızası gibi zorunlu haller dışında emniyet şeridi veya banketlerin kullanılması Kanunun 46/2-f bendi kapsamında yasak olup 2918 sayılı Kanun m. 46/5-c uyarınca bu fiil için 20.000 Türk lirası idari para cezası öngörülmüştür. Bisiklet yolu ve bisiklet şeridinde yasak taşıtların sürülmesi ise 46/2-l bendi kapsamında 5.000 Türk lirası idari para cezasına tabidir.
Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına birden fazla şerit değiştirme fiili 46/2-g bendi kapsamında yasaklanmış olup 2918 sayılı Kanun m. 46/5-d gereğince 90.000 Türk lirası idari para cezası, 60 gün süreyle sürücü belgesine el koyma ve aracın 60 gün trafikten men edilmesi yaptırımlarına bağlanmıştır.
Ters istikamette araç sürme fiili yönünden yolların niteliğine göre ayrı yaptırımlar belirlenmiştir. Tek yönlü karayollarında araçların ters istikamette sürülmesi 46/2-h bendi gereğince 10.000 Türk lirası idari para cezasına tabidir. Yerleşim yeri içindeki bölünmüş karayollarında ters istikamette seyredilmesi 46/2-i bendi uyarınca 20.000 Türk lirası, otoyollarda veya yerleşim yeri dışındaki bölünmüş karayollarında ters istikamette araç sürülmesi ise 46/2-j bendi kapsamında 90.000 Türk lirası idari para cezası gerektirir.
Trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip etmek veya bu amaçla araçtan inmek 2918 sayılı Kanun m. 46'nın dördüncü fıkrası kapsamında açıkça yasaktır. Bu hükme aykırı hareket edenlere Kanunun 46/5-f bendi uyarınca 180.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır; failin sürücü belgesi 60 gün süreyle geri alınır ve aracı 60 gün trafikten men edilir. Süre sonunda belgenin iadesi, sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçirilerek belge almasına engel bir halinin bulunmadığının tespit edilmesi şartına bağlıdır.
Trafik İdari Para Cezasına İtiraz Yolu ve Süresi
5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1 hükmüne göre, idari para cezasına ilişkin idari yaptırım kararına karşı kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içerisinde başvuru yapılmaması durumunda idari para cezası kesinleşir. Başvuru, bizzat kanuni temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine iki nüsha dilekçe verilerek yapılır.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Başvuru dilekçesinde idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ve ileri sürülen deliller açık biçimde gösterilmelidir. İtirazlarda araç kamerası görüntüleri, tanık beyanları, kural ihlali iddiasına konu yoldaki anlık çalışma ve yol daralması koşulları veya plaka okuma hataları delil olarak ileri sürülebilir.
Mücbir sebebin varlığı sebebiyle on beş günlük başvuru süresinin geçirilmesi halinde, 5326 sayılı Kanun m. 27/2 uyarınca engelin kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvuru yapılabilir. Bu başvuru kural olarak kararın kesinleşmesini engellemez; ancak mahkeme tarafından yerine getirmenin durdurulmasına karar verilebilir. Mücbir sebep iddiası bulunması halinde buna ilişkin dayanakların da başvuru dilekçesinde gösterilmesi şarttır.
İdari para cezasının verildiği işlem kapsamında aynı kişiyle ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da alınmış bulunması durumunda, 5326 sayılı Kanun m. 27/8 uyarınca idari yaptırım kararına yönelik hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde incelenir.
Trafik Cezası Sorgulama Kanalları
Düzenlenen trafik idari para cezaları; e-Devlet sistemi üzerindeki trafik para cezası sorgulama ekranı, Gelir İdaresi Başkanlığının motorlu taşıtlar vergisi ve ceza ödeme altyapısı ile bankaların ilgili tahsilat kanalları üzerinden görüntülenebilmektedir.
KTK 46/2-c şerit ihlali cezasının tutarı ne kadardır?
2918 sayılı Kanun m. 46/5-b uyarınca trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmeme kuralına uymayan sürücülere 10.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Bu ihlal için ayrıca 20 ceza puanı öngörülmektedir.
Trafik para cezasına karşı itiraz süresi kaç gündür?
İdari yaptırım kararının tebliği veya tefhiminden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine iki nüsha dilekçe ile başvurulmalıdır.
Mücbir sebeple itiraz süresi kaçırılırsa ne yapılır?
Mücbir sebebin bulunması halinde engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde dayanakları gösterilerek sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy