Damga vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlardan alınır. Serbest bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili işlemler ve düzenlenen kağıtlar, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde damga vergisi ve harçlardan müstesna tutulmuştur. Bu istisna, Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar olan süre için öngörülmüştür.
488 sayılı DAMGA VERGİSİ KANUNU m. 1Kaynağı aç
3218 sayılı SERBEST BÖLGELER KANUNU m. geçici madde 3Kaynağı aç
Damga vergisine tabi kağıdın kapsamı
488 sayılı Kanunun 1 inci maddesi, verginin konusunu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlara bağlar. Kağıt, yalnızca belirli bir form türünün adı değildir. Yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat ya da belli etmek için ibraz edilebilecek belgeler bu kavrama girer. Elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeler de kağıttır. Verginin konusu böylece hem imzalı belgeleri hem de elektronik imzayla oluşturulan elektronik veriyi içerecek şekilde çizilmiştir.
Nispi vergide belli para, maktu vergide mahiyet
Damga vergisi, 488 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine göre nispi veya maktu olarak alınır. Nispi vergide kağıtların nevi ve mahiyetleri gözetilir; bu kağıtlarda yazılı belli para esas tutulur. Belli para, kağıtların ihtiva ettiği parayı ifade eder. Kağıtlarda yazılı rakamların hasıl edeceği para da belli paradır. Maktu vergide esas, kağıtların mahiyetidir.
488 sayılı DAMGA VERGİSİ KANUNU m. 10Kaynağı aç
Serbest bölgenin yeri ve gümrük bakımından konumu
3218 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göre serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçalarıdır. Yerleri ve sınırları Cumhurbaşkanınca belirlenir. Serbest dolaşımda olmayan eşya, herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın bu yerlere konulur. Eşyanın konulması, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydına bağlıdır. İthalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kabul edilir. Serbest dolaşımdaki eşya, serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak ihracına bağlı olanaklardan yararlanır.
3218 sayılı SERBEST BÖLGELER KANUNU m. 6Kaynağı aç
Ruhsat almış mükelleflerde 31.12.2008 tarihine kadar olan istisna
Geçici 3 üncü maddenin ilk fıkrası, maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflere ilişkindir. Bu mükelleflerin bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleriyle ilgili işlemleri, fıkranın (c) bendine göre 31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır. Bent, damga vergisini ayrı bir adla anmaz; istisnayı vergi, resim ve harç olarak ve bu tarihle sınırlı biçimde düzenler. Kişi çevresi ilk fıkranın girişinde, işlemlerin faaliyetle ilgili olması ve süre ise (c) bendinde yer alır.
Damga vergisi ve harcı adlandıran ikinci fıkra
Geçici 3 üncü maddenin ikinci fıkrası, 12/11/2008 tarihli ve 5810 sayılı Kanun'un 7 nci maddesiyle değiştirilmiştir. Fıkra, Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar süren bir dönem öngörür. Bu süre, (c) bendinin de içinde bulunduğu fıkranın ortak süresidir. (c) bendine göre, bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemler ve düzenlenen kağıtlar damga vergisi ve harçlardan müstesnadır. İstisna, faaliyetle ilgili işlem ve kağıt üzerinden kurulmuştur.
İki fıkradaki süre ve istisna sözünün ayrılması
İlk fıkra ile ikinci fıkra aynı geçici maddede yer alsa da süreleri ve istisna sözleri aynı değildir. İlk fıkranın (c) bendi, ruhsat almış mükelleflerin faaliyetleriyle ilgili işlemler için 31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harç istisnası tanır. İkinci fıkranın (c) bendi, faaliyetlerle ilgili işlemleri ve düzenlenen kağıtları damga vergisi ve harçlar bakımından, Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar müstesna tutar. Bu iki süre birbirinin yerine geçmez; bentlerden birindeki sonuç diğer bende taşınamaz.
Uygulamaya ilişkin yetki
Geçici 3 üncü maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Sık sorulan sorular
Serbest bölge faaliyetinde damga vergisi istisnası var mıdır?
Faaliyetle ilgili işlem ve kağıtlar için vardır. Geçici 3 üncü maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi, bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili işlemleri ve düzenlenen kağıtları damga vergisi ve harçlardan müstesna tutar. İstisna, Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar olan süreye bağlıdır.
Damga vergisinde kağıt elektronik belgeyi kapsar mı?
Elektronik imzalı elektronik veriyi de kapsar. Kağıt, yazılıp imzalanan veya imza yerine geçen bir işaret konulan ve bir hususu ispat ya da belli etmek için ibraz edilebilecek belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgelerdir. Vergi, (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlardan alınır.
Nispi ve maktu damga vergisinde esas nedir?
Nispi vergide kağıdın nevi, mahiyeti ve kağıtta yazılı belli para esastır. Belli para, kağıdın ihtiva ettiği veya yazılı rakamların hasıl edeceği paradır. Maktu vergide kağıdın mahiyeti esas alınır.
31.12.2008 tarihli istisna kimleri kapsar?
Geçici 3 üncü maddenin ilk fıkrasındaki ruhsat almış mükellefleri kapsar. Maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin, bölgelerdeki faaliyetleriyle ilgili işlemleri 31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır.
Serbest bölge gümrük bölgesinin dışında mıdır?
Her bakımdan dışında değildir. Serbest bölgeler Türkiye Gümrük Bölgesinin parçalarıdır; yer ve sınırları Cumhurbaşkanınca belirlenir. İthalat vergileri, ticaret politikası önlemleri ve kambiyo mevzuatı bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kabul edilir. Serbest dolaşımdaki eşya bölgeye konulunca, normal olarak ihracına bağlı olanaklardan yararlanır.
İstisnanın usul ve esaslarını hangi idare belirler?
Maliye Bakanlığı belirler. Yetki, geçici 3 üncü maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy