Sanık, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 177. maddesinin birinci fıkrasına göre tanık veya bilirkişinin davetini ya da savunma delillerinin toplanmasını isteyebilir. İstem, bunların ilişkin olduğu olaylar gösterilmek suretiyle dilekçeye bağlanır. Dilekçe, duruşma gününden en az beş gün önce mahkeme başkanına veya hâkime verilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 177Kaynağı aç
savunma delillerinin toplanmasını istediğinde, bunların ilişkin olduğu olayları
göstermek suretiyle bu husustaki dilekçesini duruşma gününden en az beş gün
önce mahkeme başkanına veya hâkime verir.
(2) Bu dilekçe üzerine verilecek karar, kendisine derhâl bildirilir.
(3) Sanığın kabul edilen istemleri, Cumhuriyet savcısına da bildirilir.
Çağrılması reddedilen tanığın ve uzman kişinin doğrudan mahkemeye getirilmesi
İstemin konusu
Birinci fıkra, sanığın iki istemini aynı düzenleme içinde ele alır. İstemlerden biri tanık veya bilirkişinin davet edilmesidir. Diğeri savunma delillerinin toplanmasıdır. Her iki istemde de dilekçeyi veren kişi sanıktır.
Dilekçe, bu istemlerin ilişkin olduğu olaylar gösterilerek verilir. Fıkra, tanık veya bilirkişi daveti ile savunma delillerinin toplanması için olayların gösterilmesini aynı cümlede arar. Gösterilecek olaylar, dilekçedeki istemlerin ilişkin olduğu olaylardır.
Süre ve dilekçenin verileceği makam
Dilekçe, duruşma gününden en az beş gün önce verilir. Sürenin bağlandığı gün duruşma günüdür. Dilekçe mahkeme başkanına veya hâkime verilir. Tanık veya bilirkişinin daveti ile savunma delillerinin toplanması istemi, bu süre ve bu makam bakımından birinci fıkrada birlikte düzenlenir.
Dilekçe üzerine verilen kararın bildirilmesi
Bu dilekçe üzerine verilecek karar kendisine derhâl bildirilir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 177. maddesinin ikinci fıkrası, bildirimi birinci fıkradaki dilekçe üzerine verilen karara bağlar. Birinci fıkra, dilekçenin sanık tarafından verilmesini düzenler.
Kabul edilen istemlerin Cumhuriyet savcısına bildirilmesi
Sanığın kabul edilen istemleri Cumhuriyet savcısına da bildirilir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 177. maddesinin üçüncü fıkrası bu bildirimi kabul edilen istemler yönünden düzenler.
Çağrılması reddedilen tanık veya uzman kişinin mahkemeye getirilmesi
Mahkeme başkanı veya hâkim, sanığın veya katılanın gösterdiği tanık ya da uzman kişinin çağrılması hakkındaki dilekçeyi reddettiğinde, sanık veya katılan o kişileri mahkemeye getirebilir. Bu kişiler duruşmada dinlenir. Hüküm, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 178. maddesinde yer alır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 147Kaynağı aç
veya sorguya çekilmesinde aşağıdaki hususlara uyulur:
a) Şüpheli veya sanığın kimliği saptanır. Şüpheli veya sanık, kimliğine
ilişkin soruları doğru olarak cevaplandırmakla yükümlüdür.
b) Kendisine yüklenen suç anlatılır.
c) Müdafi seçme hakkının bulunduğu ve onun hukukî yardımından
yararlanabileceği, müdafiin ifade veya sorgusunda hazır bulunabileceği,
kendisine bildirilir. Müdafi seçecek durumda olmadığı ve bir müdafi yardımından
faydalanmak istediği takdirde, kendisine baro tarafından bir müdafi
görevlendirilir.
d) 95 inci madde hükmü saklı kalmak
üzere, yakalanan kişinin yakınlarından istediğine yakalandığı derhâl
bildirilir.
e) Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu
söylenir.
f) Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği
hatırlatılır ve kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak
ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır.
g) İfade verenin veya sorguya
çekilenin kişisel ve ekonomik durumu hakkında bilgi alınır.
h) İfade ve sorgu işlemlerinin kaydında, teknik imkânlardan yararlanılır.
i) İfade veya sorgu bir tutanağa
bağlanır. Bu tutanakta aşağıda belirtilen hususlar yer alır:
1. İfade alma veya sorguya çekme işleminin yapıldığı yer ve tarih.
2. İfade alma veya sorguya çekme sırasında hazır bulunan kişilerin isim
ve sıfatları ile ifade veren veya sorguya çekilen kişinin açık kimliği.
3. İfade almanın veya sorgunun yapılmasında yukarıdaki işlemlerin yerine
getirilip getirilmediği, bu işlemler yerine getirilmemiş ise nedenleri.
4. Tutanak içeriğinin ifade veren veya sorguya çekilen ile hazır olan
müdafi tarafından okunduğu ve imzalarının alındığı.
5. İmzadan çekinme hâlinde bunun nedenleri.
İfade alma ve sorguda yasak usuller
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 178Kaynağı aç
gösterdiği tanık veya uzman kişinin çağrılması hakkındaki dilekçeyi
reddettiğinde, sanık veya katılan o kişileri mahkemeye getirebilir. Bu kişiler
duruşmada dinlenir. (Ek cümle: 3/10/2016-KHK-676/4 md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7070/4 md.) Ancak, davayı uzatmak amacıyla yapılan talepler
reddedilir.
Çağrılan tanıkların ad ve
adreslerinin sanığa ve Cumhuriyet savcısına bildirilmesi
177. maddenin birinci fıkrası, sanığın tanık veya bilirkişi daveti ile savunma delillerinin toplanması istemini düzenler. 178. madde ise sanığın veya katılanın gösterdiği tanık veya uzman kişiyi konu alır. Bu kişilerin mahkemeye getirilebilmesi, çağrılması hakkındaki dilekçenin reddedilmiş olmasına bağlıdır. 178. madde, savunma delillerinin toplanması istemini 177. maddedeki sözlerle düzenlemez.
178. maddenin ek cümlesine göre davayı uzatmak amacıyla yapılan talepler reddedilir. Bu cümle, tanık veya uzman kişinin çağrılmasına ilişkin 178. madde içindedir. 177. maddenin birinci fıkrasındaki savunma delillerinin toplanması istemi için kabul veya ret ölçütü olarak düzenlenmemiştir.
Sık sorulan sorular
Savunma delillerinin toplanması istemi ne zaman yapılır?
Sanık, savunma delillerinin toplanması istemini duruşma gününden en az beş gün önce yapar. Dilekçede istemin ilişkin olduğu olaylar gösterilir ve dilekçe mahkeme başkanına veya hâkime verilir.
Tanık veya bilirkişi daveti için dilekçe kime verilir?
Tanık veya bilirkişinin daveti, mahkeme başkanına veya hâkime verilen dilekçeyle istenir. Dilekçede davetin ilişkin olduğu olaylar gösterilir.
Dilekçede olayların gösterilmesi gerekir mi?
Dilekçe, tanık veya bilirkişi davetinin ya da savunma delillerinin toplanmasının ilişkin olduğu olaylar gösterilerek verilir. Bu gösterim, 177. maddenin birinci fıkrasında dilekçenin unsuru olarak yer alır.
Dilekçe üzerine verilen karar ne zaman bildirilir?
Bu dilekçe üzerine verilecek karar kendisine derhâl bildirilir. Bildirim, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 177. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenir.
Kabul edilen istem Cumhuriyet savcısına bildirilir mi?
Sanığın kabul edilen istemleri Cumhuriyet savcısına da bildirilir. Düzenleme, 177. maddenin üçüncü fıkrasındadır.
Çağrı istemi reddedilen tanık veya uzman kişi mahkemeye getirilebilir mi?
Çağrılma dilekçesi reddedildiğinde sanık veya katılan, gösterdiği tanık veya uzman kişiyi mahkemeye getirebilir. Bu kişiler duruşmada dinlenir.
Davayı uzatmak amacıyla yapılan talep ne olur?
Davayı uzatmak amacıyla yapılan talepler reddedilir. Bu kural, çağrılması reddedilen tanık ve uzman kişiye ilişkin 178. maddenin ek cümlesidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy