Riskli Yapı Tespiti ve Altyapı Hizmetlerinin Durumu
Bir taşınmazın riskli yapı olarak tespit edilmesi, tek başına elektrik hizmetinin o anda derhal kesileceği anlamına gelmeyebilir. Elektrik bağlantısının kesilmesi genellikle riskli yapı tespitinin kesinleşmesi, tahliye sürecinin fiilen başlaması ve yıkım aşamasına gelinmesi sonrasında gündeme gelir.
Yıkım aşamasına hazırlanan riskli binalarda özellikle elektrik ve doğalgaz aboneliklerinin yıkım öncesinde güvenli biçimde kapatılması, tesisatların emniyete alınması gerekir. Elektrik, su veya doğalgaz hizmetleri devredeyken yıkıma girişilmesi yangın, patlama, elektrik çarpması, su baskını veya çevreye zarar verme riski doğurur. Bu nedenle yıkım hazırlığında ilgili kurumlarla görüşülerek aboneliklerin kapatılması ve tesisatların güvenli duruma getirilmesi can ve mal güvenliği yönünden önem taşır.
Tahliye ve Yıktırma Bildirimi ile Tanınan Kanuni Süreler
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun m. 5/3 doğrultusunda, risk taşıyan binaların ortadan kaldırılması için hak sahiplerine azami doksan günlük bir mühlet tanınır. Tanınan bu zaman diliminde malik tarafından yıkım gerçekleştirilmezse, işlemin idari merciler eliyle icra edileceği taraflara tebliğ olunur.
6306 sayılı AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
Kanun kapsamına giren binaların boşaltılması ve yıktırılması sürecinde hak sahiplerine yönelik bildirim usulü 6306 sayılı Kanun m. 5/5 hükmünde düzenlenmiştir. Bu doğrultuda hazırlanan tutanak ilgili binaya asılmakta, e-Devlet Kapısı aracılığıyla mülk sahiplerine iletilmekte ve taşınmazın bağlı olduğu muhtarlıkta on beş günlük süreyle askıya çıkarılmaktadır. Sürecin muhtarlık ilanındaki son günü itibarıyla bildirim ayni ve şahsi hak sahiplerine tamamlanmış kabul edilir. Boşaltılması talep edilen yapılar ayrıca Başkanlığın resmi internet sayfasında da on beş gün müddetle duyurulur.
Yıktırmanın İdarece Yapılması, Kolluk Marifetiyle Tahliye ve Masraflar
Tanınan sürede mülk sahiplerince ortadan kaldırılmayan riskli binaların can ve eşyadan arındırılarak boşaltılması ve yıkımı, yerel yönetimlerin katılımıyla mülki amirliklerce doğrudan yahut aracı kılınarak yerine getirilir. İlgili harcamalar ile yapılması gereken destek ve krediler öncelikli olarak dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanır. 6306 sayılı Kanun m. 5/4 uyarınca süresi içinde yıkılmadığı belirlenen taşınmazlar hakkında Başkanlıkça İdareye yazılı bildirim yapılır ve yıkım süreci İdare eliyle tamamlanır.
Tahliye aşamasında engelleme ile karşılaşılması halinde, Başkanlık ya da İdarenin başvurusu üzerine mülki amirin vereceği yazılı onay doğrultusunda kolluk güçleri görevlendirilir; kilitli kapı ve bölmeler açtırılarak bina cebren boşaltılır. Süreç kapsamında Başkanlık yahut İdare tarafından üstlenilen tespit, boşaltma ve yıkım giderleri, payları nispetinde mülk sahiplerinden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun usullerine göre geri alınır.
Tahliye Sürecinde Kira Yardımı ve Barınma Destekleri
6306 sayılı Kanun m. 5/1 uyarınca rızaen taşınmazı boşaltan maliklere, kiracılara ve adreste bizzat ikamet eden sınırlı ayni hak sahiplerine geçici barınma ya da işyeri temini, kira desteği ve inşa yardımı sağlanabilir. Maddenin ikinci fıkrası ise uygulamanın zorunlu kıldığı hallerde, bu hak sahipleri haricinde olup bahse konu yapıyı fiilen kullanan kimselere de benzer şekilde barınma, işyeri, kira yahut yapım desteği verilebilmesini ihtiyarî bir imkân olarak öngörmüştür.
Aboneliklerin Kapatılması, Tahliyenin Belgelenmesi ve Sorumluluk
Elektrik, su veya doğalgaz aboneliğinin kapatılması tek başına hukuki tahliye işlemi anlamına gelmez. Tahliye taşınmazın fiilen boşaltılmasını ve kullanımın sona ermesini ifade eder. Bununla birlikte elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerinin kapatıldığına ilişkin belgeler, kentsel dönüşüm kira yardımı başvurularında taşınmazın fiilen tahliye edildiğini ve kullanımın sona erdiğini göstermede yardımcı delil olarak kullanılabilir.
Elektrik, su ve doğalgaz borçlarından kural olarak abonelik sözleşmesinin tarafı olan abonelik sahibi sorumludur. Riskli yapı nedeniyle bina tahliye edilip yıkıma hazırlanırken ortak alanlara ait aboneliklerin kapatılması işlemi ise genellikle apartman yönetimi, site yönetimi veya yetkilendirilen malik tarafından yürütülür.
Kentsel Dönüşüm Sonrası Yeni Yapıda Abonelik İşlemleri
Kentsel dönüşüm sürecinin tamamlanması ve yeni yapının inşa edilmesinin ardından elektrik, su ve doğalgaz abonelikleri yeniden tesis edilir. Bu aşamada ruhsat, iskân, yapı kullanım izin belgesi, bağımsız bölüm tapuları, tesisat teknik uygunluk belgeleri ve ilgili kurumların talep ettiği teknik evrak gerekebilir.
Binanın riskli yapı tespit edilmesi elektriğin hemen kesilmesini gerektirir mi?
Riskli yapı tespiti tek başına elektriğin hemen kesileceği anlamına gelmeyebilir; kesinti genellikle tespitin kesinleşmesi, tahliye sürecinin başlaması ve yıkım aşamasına gelinmesi sonrasında gündeme gelir.
Riskli yapıların yıktırılması için maliklere ne kadar süre tanınır?
6306 sayılı Kanun m. 5/3 uyarınca riskli yapıların yıktırılması amacıyla bu yapıların maliklerine doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir.
Aboneliğin kapatılması hukuki tahliye için tek başına yeterli midir?
Aboneliğin kapatılması taşınmazın fiilen boşaltılması anlamına gelen hukuki tahliyeyi tek başına sağlamaz; ancak tahliye sürecinin bir parçası olup kira yardımı başvurularında yardımcı delil olarak kullanılabilir.
Geçmiş dönem elektrik, su ve doğalgaz borçlarından kim sorumludur?
Bu borçlardan kural olarak abonelik sözleşmesinin tarafı olan abonelik sahibi sorumludur.
Yeni yapılan binada aboneliklerin açılması için hangi belgeler gerekebilir?
Yeni yapıda aboneliklerin açılması için ruhsat, iskân veya yapı kullanım izin belgesi, bağımsız bölüm tapuları, tesisat teknik uygunluk belgeleri ve ilgili dağıtım kuruluşlarının aradığı teknik belgeler gerekebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy