Resmi Belgede Sahtecilik Suçunun Unsurları ve Belge Kavramı
Resmi belgede sahtecilik suçunun oluşabilmesi için hukuken belge niteliği taşıyan bir metnin varlığı gerekir. Yazının anlaşılabilir bir içeriğe sahip olması, bir irade beyanı içermesi, hukuki bir kıymet taşıması, hüküm ifade etmesi ve hukuki bir sonuç doğurmaya elverişli bulunması zorunludur. Belgenin kural olarak kâğıt üzerinde bulunması gerekse de bazı durumlarda yazının mutlaka kâğıt üzerinde yer alması şart olmayıp metal levha üzerindeki yazı da belge kabul edilebilir.
Suçun gerçekleşmesi için düzenlenen veya üzerinde oynanan belgenin aldatma kabiliyetini haiz olması, sahteliğin beş duyu vasıtasıyla derhal anlaşılamayacak nitelikte bulunması icap eder. Özel bir incelemeye tabi tutulmadıkça gerçek dışılığı fark edilemeyen evrak sahte belge niteliği taşır. Mevcut bir resmi belge üzerinde gerçekleştirilen müdahalenin aldatıcı nitelik taşımaması ve kolayca ayırt edilebilir olması halinde ise sahtecilik suçu değil, resmi belgeyi bozmak suçu gündeme gelir.
Resmi Belgede Sahtecilik Suçunun Temel Şekli ve Cezası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesinin ilk fıkrası uyarınca bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 204Kaynağı aç
Kanunda bağımsız bir seçimlik hareket şeklinde düzenlenen sahte resmi belgenin kullanılması fiilinde, suça konu belgenin bizzat fail tarafından düzenlenmiş olması ile bir başkası tarafından imal edilmiş olması arasında ceza sorumluluğu yönünden bir fark bulunmamaktadır.
Kamu Görevlisi Tarafından Resmi Belgede Sahtecilik Suçu
5237 sayılı Kanun'un 204. maddesinin ikinci fıkrasında kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi belge bakımından sahtecilik fiili ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kamu görevlisinin gerçeğe aykırı olarak bir olayı veya bir beyanı kendi huzurunda gerçekleşmiş gibi göstererek resmi belge tanzim etmesi de bu fıkra kapsamındadır.
Resmi belgede sahteciliğin kamu görevlisi tarafından yapılmasına rağmen, düzenlenen sahte resmi belgenin kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu bir belge olmaması halinde Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanamaz.
Sahteliği Sabit Oluncaya Kadar Geçerli Sayılan Belgeler
Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince sahteciliğe konu resmi belgenin kanun hükmü uyarınca sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge niteliğinde bulunması halinde faile verilecek ceza yarı oranında artırılır. Delil teorisi çerçevesinde üstün ispat gücüne haiz resmi belgelere tanınan bu ceza artırımının tatbiki için ilgili belgenin bu ispat kuvvetini taşıdığına ilişkin açık bir kanun hükmünün mevcudiyeti aranır.
Resmi belgede sahtecilik suçunun temel cezası ne kadardır?
Resmi belgede sahtecilik suçunun temel şekli iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirir; suçun görevi gereği yetkili kamu görevlisi tarafından işlenmesi durumunda ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.
Sahte resmi belgeyi kullanmak müstakil bir suç oluşturur mu?
Sahte resmi belgeyi kullanmak müstakil bir suç olmayıp Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesinde düzenlenen seçimlik hareketlerden biridir; kullanılan sahte belgenin failin kendisi veya bir başkası tarafından düzenlenmiş olması suçun oluşumu açısından fark oluşturmaz.
Belgedeki değişikliğin aldatıcı olmaması durumunda ne karar verilir?
Resmi belge üzerinde gerçekleştirilen değişikliğin aldatma kabiliyeti bulunmaması ve kolayca anlaşılabilir olması durumunda resmi belgede sahtecilik suçu değil, resmi belgeyi bozmak suçu oluşur.
Sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belgede ceza artırımı nasıl uygulanır?
Resmi belgenin kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması durumunda, kanunda öngörülen düzenleme uyarınca verilecek ceza yarısı oranında artırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy