Reklam Kurulu tarafından bir sosyal medya tanıtımının durdurulması veya idari yaptırıma bağlanması, markanın uğradığı zararların Kurul eliyle giderilmesini sağlamaz. Kurulun idari yaptırımları karşısında markanın uğradığı maddi kayıpların influencer tarafından karşılanması, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde mahkemelerde ileri sürülecek tazminat taleplerine bağlıdır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 112Kaynağı aç
Reklam Kurulunun Görev Alanı ve Tazminat Talepleri
Reklam Kurulu; mevzuata aykırı reklamların durdurulmasına, tedbiren durdurulmasına, düzeltilmesine veya idari para cezası uygulanmasına karar verebilir. Tüketicinin aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar karşısında korunmasını amaçlayan Kurul, marka ile reklamı yapan kişi arasındaki sözleşmesel uyuşmazlığı karara bağlamaz ve influencer aleyhine markaya tazminat ödenmesine hükmetmez.
Buna karşılık Reklam Kurulunun tanıtımı gizli, yanıltıcı veya mevzuata aykırı bulduğu yönündeki tespiti, adli yargıda açılacak tazminat davalarında borcun gereği gibi yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesinde önemli bir delil olarak dikkate alınabilir.
Influencer Borcunun Niteliği ve Kusur Sorumluluğu
Sosyal medya etkileyicisi kural olarak tanıtımın ticari veya mali başarısını garanti etmez; borcun kapsamı, kararlaştırılan zaman ve sürede yayın yapılması, tanıtım niteliğinin şeffafça bildirilmesi, yanıltıcı iddialardan kaçınılması ve onaylanan kampanya koşulları ile hukuki düzenlemelere uygun tanıtım hizmetinin sunulmasıyla sınırlıdır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 112. maddesi kapsamında, edimini hiç yerine getirmeyen veya gereği gibi ifa etmeyen borçlu, kusursuz olduğunu kanıtlayamadığı takdirde alacaklı tarafın uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Benzer biçimde Kanun'un 49. maddesi gereğince, kusurlu ve hukuka aykırı eylemiyle ya da doğrudan yasaklayıcı bir kural bulunmasa dahi ahlaka aykırı kasti tutumuyla başkasına zarar veren şahıs, bu zararı gidermekle mükelleftir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 49Kaynağı aç
Reklam metninin marka tarafından gönderilmiş olması, açıkça hukuka aykırı, abartılı veya temelsiz kesin sonuç vaat eden ifadeleri hiçbir değerlendirme yapmadan yayımlayan influencer'ı sorumluluktan mutlak surette kurtarmaz. Ancak reklam metninin tamamen marka ve ajans tarafından hazırlanması, influencer'ın değişiklik yapma yetkisinin bulunmaması ve mevzuata uygunluk denetiminin açıkça markaya bırakılması da tarafların kusur oranlarının belirlenmesinde dikkate alınabilir.
Zarar Kalemleri, İade ve İndirim Ölçütleri
Reklamın durdurulması durumunda ödenen reklam bedelinin tamamının iadesi zorunlu değildir. Paylaşımın yayında kaldığı süre, ulaştığı kitle ve markanın elde ettiği ekonomik fayda gözetilerek bedelden indirim yapılması değerlendirilebilir.
Markanın prodüksiyon, ajans, ambalaj veya lansmanın ertelenmesi sebebiyle oluşan masraflarını talep edebilmesi için kusurlu davranış ile meydana gelen zarar arasında uygun nedensellik bağını ispatlaması gerekir. Kampanyadan önce gerçekleştirilen ve başka projelerde de kullanılabilecek nitelikteki genel marka yatırımlarının tamamının influencer'a yüklenmesi mümkün olmayabilir.
Kampanyanın durdurulması nedeniyle ileri sürülen kâr ve satış kayıpları varsayımsal rakamlara dayandırılamaz. İleri sürülen kazanç kaybının geçmiş kampanya verileri, siparişler, stok hareketleri, indirim kodu kullanımları ve internet sitesi trafiği gibi somut delillerle ortaya konulması gerekir.
Müterafik Kusur, Cezai Şart ve İdari Para Cezaları
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesinin birinci fıkrası uyarınca; zarar gören tarafın zarara yol açan fiile rıza göstermesi, kaybın ortaya çıkmasına veya büyümesine sebebiyet vermesi ya da borçlunun durumunu ağırlaştırması hâlinde mahkeme tazminatı indirebileceği gibi tamamen de kaldırabilir. Markanın hukuka aykırı içeriği bilerek onaylaması veya bu doğrultuda talimat vermiş olması bu çerçevede değerlendirilir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise zarara hafif kusuruyla neden olan borçlunun ödeme sebebiyle yoksulluğa düşme ihtimali bulunması ve hakkaniyetin de bunu gerektirmesi durumunda hâkim tazminat miktarından indirim yapabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 52Kaynağı aç
Taraflar borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâli için sözleşmede cezai şart kararlaştırabilir. Ancak kararlaştırılan ceza tutarının aşırı yüksek bulunması hâlinde mahkemece indirilmesi söz konusu olabilir.
Reklam Kurulu tarafından uygulanan idari para cezasının muhatabı kararda açıkça belirlenen kişidir. Tarafların cezanın influencer tarafından karşılanacağına yönelik anlaşması Kurul nezdindeki muhataplığı değiştirmez; bu nitelikteki hükümler yalnızca tarafların iç ilişkisinde rücu talebine zemin oluşturabilir.
Reklam Kurulu influencer aleyhine tazminata hükmedebilir mi?
Hayır, Reklam Kurulu yalnızca reklamın durdurulması veya idari para cezası gibi idari yaptırımlara karar verebilir; taraflar arasındaki tazminat talepleri adli mahkemelerde çözümlenir.
Reklam Kurulu kararı tazminat davasında delil sayılır mı?
Evet, Reklam Kurulunun reklamı yanıltıcı veya mevzuata aykırı bulan tespiti, mahkemede borcun gereği gibi ifa edilip edilmediğinin belirlenmesinde önemli bir delil olarak değerlendirilebilir.
Menfaat karşılığı paylaşımlarda reklam ibaresi ne zaman zorunludur?
1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelik değişikliği uyarınca influencer'ın kazanç, indirimli ürün, hediye veya etkinlik katılımı gibi menfaat sağladığı paylaşımlarda reklam veya tanıtım ibaresini kullanması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy