Rekabet soruşturmasında uzlaşma, soruşturma başladıktan sonra Rekabet Kurulunun ilgililerin talebi üzerine veya resen başlatabildiği bir usuldür. Hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleriyle, soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşılabilir. Usul, ihlal tespitini ve idari para cezasını içeren nihai bir kararla tamamlanır; idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 43Kaynağı aç
Kanuni çerçeve ve yönetmelik
Uzlaşma, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 43. maddesinde, 16/6/2020 tarihli ve 7246 sayılı Kanun’la eklenen fıkra ile düzenlenmiştir. Türk rekabet hukukunda bu uygulamanın ilk adımları 2020 yılının Haziran ayında 4054 sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerle atılmıştır. Hüküm; soruşturma açıldıktan sonra başlatma imkânını, ihlalin varlığının ve kapsamının kabulünü, rapor tebliğinden önceki zaman sınırını ve nihai kararla sona ermeyi bir arada ele alır.
4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi, uzlaşmaya ilişkin diğer usul ve esasların Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğini öngörür. Bu usulü düzenleyen yönetmelik, 15.07.2021 tarihli ve 31542 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve bu yayımlanma ile yürürlüğe girmiştir. Kapsamı, rekabeti sınırlayıcı anlaşmalar, uyumlu eylemler ve kararlar ile hâkim durumun kötüye kullanılmasına yönelik soruşturmalarda uygulanabilecek uzlaşmadır.
Yönetmeliğin Geçici 1. maddesi uyarınca hükümler, 15.07.2021’den önce başlatılmış ve henüz soruşturma raporu tebliğ edilmemiş soruşturmalara da uygulanır.
Başlatma, davet ve süreler
Kurul, soruşturma başladıktan sonra uzlaşma usulünü talep üzerine veya resen başlatabilir. Bu kararda, soruşturmanın hızlı sonuçlandırılmasından doğacak usuli faydalar ile ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş ayrılıkları dikkate alınır. Düzenleme uzlaşmayı her soruşturmanın zorunlu aşaması haline getirmez.
Soruşturma tarafı görüşmelerin başlatılmasını isterse talebini yazılı olarak Rekabet Kurumuna iletir. Kurul bu talebi kabul edebileceği gibi reddedebilir. Başka soruşturma tarafları varsa onların da görüşmelere davet edilmesine karar verebilir.
Kurul usulü resen başlatırsa tarafları uzlaşma görüşmesine davet eder. Davet tebliğ edildikten sonra tarafın, görüşmelere başlamak isteyip istemediğini on beş gün içinde Kuruma yazılı bildirmesi gerekir. Süre geçtikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. Bu süre, resen gönderilen davete verilecek cevaba ilişkindir.
Görüşmelerin yürütülmesi
Usule uygun başlangıcın ardından Kurum, ilgili tarafla görüşmeleri geciktirmeden ve mümkün olan en kısa zamanda başlatır. Birden fazla taraf uzlaşma görüşmesine katılacaksa her biriyle görüşme ayrı yürütülür.
Görüşmede tarafa beş başlıkta bilgi verilir: hakkındaki iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği ve kapsamı, isnada dayanak oluşturan başlıca deliller, uzlaşmayla sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve verilebilecek idari para cezası aralığı. Bu bilgi aktarılırken soruşturmanın güvenliğinin tehlikeye düşürülmemesi esastır.
Görüşmelerin başlamış olması, tarafın isnat edilen ihlali kabul ettiği anlamına gelmez. Taraf, uzlaşma metnini sunana kadar süreçten çekilebilir.
Ara karar ve uzlaşma metni
Görüşmeler tamamlanınca Kurul sürece dair ara karar verir. Ara kararda belirtilen hususlar tarafların yeniden müzakere edebileceği konular değildir. Taraf bildirilen hususları kabul ederse uzlaşma metni sunar.
Metindeki beyanlar arasında, ihlalin varlığının ve kapsamının açıkça kabul edilmesi ile Kurulun verebileceği azami idari para cezası oranı ve miktarının ve bu oran ile miktarın kabul edildiğinin açıklanması gibi unsurlar bulunur. Bu sayım, metnin zorunlu içeriğinin yalnız bu unsurlarla sınırlı olduğunu göstermez.
Kurul, soruşturma açılan taraflara ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettikleri uzlaşma metnini sunmaları için kesin bir süre verir. Süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. Bu kesin süre, resen yapılan davete cevap için öngörülen on beş günden ayrı bir işlemdir.
Nihai karar ve indirim
Uzlaşma metni Kurum kayıtlarına girdikten sonra Kurul on beş gün içinde nihai kararını verir ve soruşturma o taraf bakımından sonuçlanır. Soruşturma en az bir teşebbüs veya teşebbüs birliği yönünden sürüyorsa, gerekçeli uzlaşma nihai kararı, soruşturmanın sonunda verilecek nihai karar alınmadan önce uzlaşma tarafına tebliğ edilmez.
Uzlaşmayla sonuçlanan soruşturma, ihlalin tespitini ve idari para cezasını içeren nihai kararla kapanır. İdari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir. Hüküm indirimi her olayda zorunlu kılmaz ve uygulanacak belirli bir oranı göstermez.
Uzlaşmayla birlikte pişmanlık başvurusu da varsa, Aktif İşbirliği Yönetmeliği kapsamında belirlenen indirim oranı ile uzlaşma indirim oranı toplanarak birlikte uygulanır.
4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi, bu maddeye göre idari para cezası tutarında yapılan indirimin, maddede anılan 5326 sayılı Kanun’un 17. maddesinin altıncı fıkrası kapsamındaki indirime engel oluşturmayacağını düzenler. Anılan fıkranın kendi içeriği bu çerçevede ayrıca açıklanmaz.
Uzlaşmanın gerçekleşmemesi
Uzlaşma metni süresi içinde gönderilmezse, metindeki eksiklikler süresi içinde giderilmezse veya taraf süreçten çekilirse ilgili taraf bakımından olağan soruşturma usulüne dönülür.
Kurul, uzlaşma nihai kararına kadar sürecin tamamını veya bir kısmını sona erdirebilir. Bu imkân; beklenen usuli faydanın elde edilemeyeceğinin ya da ihlalin varlığı ve kapsamı hakkında ortak kanaate varılamayacağının anlaşılması, delillerin karartılması tehlikesi veya tarafın nihai karara kadar görüşmelere ilişkin gizlilik yükümlülüğünü ihlal etmesi hâllerinde doğar. Kararın ardından olağan soruşturma usulü izlenir. Sona erdirme kendiliğinden oluşan bir sonuç değil, Kurulun karar verebileceği bir yetkidir.
Dava konusu yapılamayacak hususlar
Süreç uzlaşmayla sonuçlanırsa idari para cezası ve uzlaşma metninde yer alan hususlar, uzlaşmanın taraflarınca dava konusu yapılamaz. Sınır, bu taraflar ve belirtilen hususlar bakımındandır.
Sık sorulan sorular
Kurul her soruşturmada uzlaşmak zorunda mıdır?
Hayır. Kurul, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleriyle soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir. Soruşturma açıldıktan sonra usulü talep üzerine veya resen başlatabilir; bu ifadeler zorunluluk anlamına gelmez.
Uzlaşma indirimi yüzde kaçtır?
İdari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir. Hüküm üst sınırı ve indirim imkânını gösterir; belirli bir oranı zorunlu indirim olarak düzenlemez.
Uzlaşma metni için süre nasıl işler?
Kurul, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul eden uzlaşma metninin sunulması için kesin bir süre verir; süre geçtikten sonraki bildirimler dikkate alınmaz. Resen davete cevap süresi, davetin tebliğinden itibaren on beş gündür. Metin Kurum kayıtlarına girdikten sonra nihai karar için ayrıca on beş günlük süre vardır. Bu üç işlem birbirinden ayrıdır.
Uzlaşılan ceza dava konusu edilebilir mi?
Süreç uzlaşmayla sonuçlanırsa idari para cezası ve uzlaşma metninde yer alan hususlar, uzlaşmanın taraflarınca dava konusu yapılamaz.
Görüşmeye katılmak ihlali kabul etmek midir?
Hayır. Görüşmelerin başlamış olması, tarafın isnat edilen ihlali kabul ettiği anlamına gelmez. Taraf, uzlaşma metnini sunana kadar süreçten çekilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy