Rekabet İhlalinden Doğan Tazminat Sorumluluğu
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'a aykırı eylem, karar, sözleşme veya anlaşmalarla rekabeti engelleyen, bozan ya da kısıtlayanlar yahut belirli bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu kötüye kullanan teşebbüsler, bundan zarar görenlerin her türlü zararını tazmin etmekle yükümlüdür. Kanunun 57. maddesi uyarınca zararın birden fazla kişinin davranışı sonucu ortaya çıkması durumunda, bu fiile katılan kişiler oluşan zarardan müteselsilen sorumlu tutulur. Bu sorumluluk, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğu temel haksız fiil kuralına dayanır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 49Kaynağı aç
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 57Kaynağı aç
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca, zarara yol açan fiili doğrudan yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa dahi, ahlaka aykırı bir eylemle başkasına kasten zarar veren kimse de bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Tazminat Talebinin Kapsamı ve Üç Kat Tazminat
Rekabetin engellenmesi, bozulması veya kısıtlanması sonucu zarar görenler, 4054 sayılı Kanun'un 58. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ödedikleri bedel ile rekabet sınırlanmasaydı ödeyecekleri bedel arasındaki farkı zarar olarak talep edebilirler. Rekabetin sınırlanmasından olumsuz etkilenen rakip teşebbüsler de maruz kaldıkları bütün zararlarının tazminini rekabeti sınırlayan teşebbüs veya teşebbüslerden isteyebilir. Bu kapsamda zarar gören teşebbüslerin zararının belirlenmesinde, elde etmeyi umdukları bütün kârlar geçmiş yıllara ait bilançolar da dikkate alınarak hesaplanır.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 58Kaynağı aç
4054 sayılı Kanun'un 58. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, zararın taraflar arasındaki bir anlaşma, karar veya ağır ihmal durumundan doğması hâlinde mahkeme hâkimi, zarar görenlerin istemi doğrultusunda uğranılan fiili maddi zararın yahut ihlale sebebiyet verenlerin elde ettiği veya etmesi muhtemel kazançların üç katı tutarında tazminata hükmedebilir.
İspat Yükü ve Uyumlu Eylem Karinesi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesi uyarınca, mevzuatta özel bir düzenleme bulunmadıkça iddia edilen olgudan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükünü taşır. Kanuni bir karineye dayanan kimse yalnızca bu karinenin temelini oluşturan olguyu ispatlamakla yükümlü olup kanunun öngördüğü ayrık durumlar haricinde karşı taraf söz konusu karinenin aksini ispat edebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 190Kaynağı aç
4054 sayılı Kanun'un 59. maddesinin birinci fıkrası uyarınca zarar görenlerin bir anlaşmanın varlığı ya da piyasada rekabetin bozulduğu izlenimi veren delilleri yargı organlarına sunması hâlinde, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde bulunmadıklarını ispatlama yükü davalılara geçer. Piyasaların fiilen paylaşılması, uzun sayılabilecek süre piyasa fiyatında gözlenen kararlılık veya fiyatın piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerce birbirine yakın aralıklarla artırılması bu nitelikteki deliller arasında kabul edilir. Ayrıca 4054 sayılı Kanun'un 59. maddesinin ikinci fıkrası gereğince rekabeti sınırlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaların varlığı her türlü delille ispatlanabilir.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 59Kaynağı aç
Belgelerin İbrazı ve Delil Tespiti Talebi
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 219. maddesi gereğince taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandığı ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadır. Elektronik belgelerin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli biçimde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye sunulması gerekir. Ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgelerin ise yalnızca ilgili kısımlarının onaylı örnekleri mahkemeye verilebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 219Kaynağı aç
6100 sayılı Kanun'un 400. maddesi uyarınca davanın tarafları, görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmeyen yahut ileride açılacak davada dayanılacak olguların tespiti amacıyla keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık beyanı alınması gibi usul işlemlerini talep edebilir. Bu talepte hukuki yararın bulunması şarttır; kanunun açıkça belirttiği durumlar dışında, delilin zamanında tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin ciddi şekilde güçleşeceği yönünde bir ihtimal varsa hukuki yarar mevcut sayılır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 400Kaynağı aç
Zamanaşımı Süreleri ve İdari Yargı Kararlarının Etkisi
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesinde yer alan haksız fiil zamanaşımı düzenlemesine göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği andan itibaren iki yıl ve her durumda eylemin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Zarara yol açan fiil, ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüş cezayı gerektiren bir eylem niteliğinde ise bu uzamış ceza zamanaşımı tatbik edilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 72Kaynağı aç
Davacının dayanak yaptığı Rekabet Kurulu kararının idari yargı yerince iptal edilmesi ve Kurul kararının hukuka aykırı olduğunun kesinleşmesi hâlinde, davalı teşebbüs yönünden rekabetin ihlal edildiği kabul edilemez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2024/131 Esas ve 2024/3967 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere, bu durumda 4054 sayılı Kanun'un 57. maddesi uyarınca açılan tazminat davasının reddi gerekir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/131, K. 2024/3967Kaynağı aç
Rekabet ihlallerinde üç kat tazminat nasıl talep edilir?
Zarar tarafların anlaşması, kararı veya ağır ihmalinden kaynaklanıyorsa, hâkim zarar görenin talebi üzerine fiili maddi zararın ya da zarara neden olanların elde ettiği veya etmesi muhtemel kârların üç katı oranında tazminata hükmedebilir.
Rekabet davasında ispat yükü hangi hâllerde karşı tarafa geçer?
Zarar görenler pazar paylaşımı, fiyat kararlılığı veya eş zamanlı fiyat artışı gibi rekabetin bozulduğu izlenimini veren kanıtları sunduğunda, uyumlu eylem içinde bulunulmadığını ispatlama külfeti davalı teşebbüslere geçer.
Rekabeti sınırlayıcı anlaşmalar hangi delillerle kanıtlanabilir?
4054 sayılı Kanun'un 59. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca rekabeti sınırlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaların varlığı her türlü delille ispatlanabilir.
Dayanak Rekabet Kurulu kararı iptal edilirse tazminat davası reddedilir mi?
Evet, dayanak yapılan Rekabet Kurulu kararının idare mahkemesince iptal edilerek hukuka aykırılığının kesinleşmesi durumunda, rekabet ihlali gerçekleşmiş sayılamayacağından tazminat davasının reddine karar verilir.
Rekabet ihlalinden doğan tazminat davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Tazminat istemi zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar; eylem daha uzun zamanaşımı öngören bir suça vücut veriyorsa ceza zamanaşımı uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

