Reddi miras, mirasbırakanın ölümüyle birlikte yasal veya atanmış mirasçıların kendilerine intikal eden terekeyi hak ve borçlarıyla birlikte kabul etmemelerine imkân tanıyan hukuki bir yoldur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddetme hakkına sahiptir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 605Kaynağı aç
Gerçek Mirasın Reddi Usulü ve Başvuru Şartları
Mirasın gerçek reddi, mirasçıların iradelerini açıkça ortaya koymasıyla gerçekleşir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesi uyarınca miras üç ay içinde reddolunabilir. Bu ret süresi, yasal mirasçılar bakımından mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten işlemeye başlar. Vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ise mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren yürür.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 606Kaynağı aç
Mirasın reddi noterden yapılamaz. Ret beyanının, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak kayıtsız ve şartsız bir biçimde sunulması gerekir.
Sulh hâkimi tarafından mirasçının sözlü ya da yazılı ret açıklaması tutanağa geçirilir. Kanuni süresinde sunulan ret iradesi, terekenin açıldığı yer sulh mahkemesindeki mahsus kütüğe kaydedilir; talepte bulunulması durumunda reddeden mirasçıya bu hukuki durumu gösteren bir belge verilir.
Mirasın reddi talebi bozucu yenilik doğuran bir hak ve hukuki işlem niteliği taşır. Bu hukuki nitelik gereğince hak bir kez kullanılıp ret iradesi sulh mahkemesine ulaştıktan sonra geri alınması mümkün değildir.
Haklı ve önemli nedenlerin varlığı durumunda 4721 sayılı Kanun'un 615. maddesi uyarınca sulh hâkimi, gerek yasal gerek atanmış mirasçılar için geçerli ret süresini uzatma veya ilgililere ek bir mehil tanıma yetkisine sahiptir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 615Kaynağı aç
Mirasın Hükmen Reddi ve Görevli Mahkeme
Mirasın reddi her zaman açık bir beyanla gerçekleşmez. 4721 sayılı Kanun'un 605. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır. Mirasın hükmen reddinde mirasçıların herhangi bir irade beyanında bulunmalarına gerek olmadığı gibi mevzuatta herhangi bir süre öngörülmediğinden hükmen reddin tespiti her zaman mahkemeden istenebilir.
Mirasın hükmen reddi talebi malvarlığına ilişkin davalardan olup 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görev alanına girer.
Ret Hakkının Düşmesi ve Tereke İşlemleri
Mirasçılar kanunda öngörülen süre içinde ret hakkını kullanmazsa miras iktisap edilir. 4721 sayılı Kanun'un 610. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 610Kaynağı aç
Mirasçının yasal ret süresi bitmeden terekeye müdahale etmesi ret hakkını düşürebilir. 4721 sayılı Kanun'un 610. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, mirasçı sıfatıyla tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi kapsamını aşan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekenin ötesinde tasarruflar yapan yahut tereke mallarını saklayan ya da kendi mülkiyetine geçiren mirasçılar mirası reddedemez. Bununla birlikte zamanaşımı veya hak düşümü sürelerinin dolmasını önlemek gayesiyle dava açılması ile icra takibi yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz.
Mirasın Reddedilmesinin Paylaşım Üzerindeki Sonuçları
4721 sayılı Kanun'un 611. maddesinin birinci fıkrası gereğince, yasal mirasçılardan birinin mirası reddetmesi durumunda terekedeki payı, miras açıldığı tarihte kendisi hayatta değilmiş varsayılarak diğer hak sahiplerine devrolunur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 611Kaynağı aç
Atanmış mirasçının mirası kabul etmemesi hâlinde, mirasbırakanın tasarrufundan farklı bir arzu anlaşılmadığı sürece bu hisse mirasbırakanın en yakın kanuni mirasçılarına kalır. Ayrıca 4721 sayılı Kanun'un 613. maddesi gereğince, altsoyun tümünün mirası reddetmesi durumunda bu kişilerin payı sağ kalan eşe intikal eder.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 613Kaynağı aç
En Yakın Mirasçıların Reddi ve İflas Tasfiyesi
En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras sahipsiz kalmaz; sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre resen tasfiye edilir. Tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 612Kaynağı aç
4721 sayılı Kanun'un 614. maddesi gereğince mirasçılar, terekenin tasfiyesine başlanmadan önce kendilerinden sonraki sırada bulunan mirasçılara kabul durumunun sorulmasını talep edebilirler. Sulh hâkimi ret kararını sonraki hak sahiplerine tebliğ eder; bu mirasçıların tebliğden başlayarak bir ay içerisinde mirası kabul etmemeleri durumunda ret gerçekleşmiş sayılır. Tasfiyenin iflas hükümlerine göre yürütülmesinin ardından geriye kalan malvarlığı değerleri önceki mirasçılara devredilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 614Kaynağı aç
Mirasın Reddinin İptali Davası
Borçlarını karşılamaya malvarlığı yetmeyen mirasçının alacaklıları zarara uğratma amacıyla mirası reddetmesi durumunda, 4721 sayılı Kanun'un 617. maddesinin birinci fıkrası uyarınca yeterli teminat gösterilmediği takdirde alacaklılar veya iflas idaresi ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptali talebiyle dava açabilirler. Mirasın reddinin kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan bahisle alacaklıların iptal davası açma hakkının ortadan kaldırılması hukuka uygun görülmez.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 617Kaynağı aç
Mahkemece reddin iptaline karar verildiğinde tereke resmen tasfiye sürecine alınır. Tasfiye edilen mirastan feragat eden mirasçının hissesine bir tutar düşerse bundan ilk olarak itirazda bulunan alacaklıların, ardından diğer alacaklıların hakları ödenir; arta kalan değerler ise ret geçerliliğini korusaydı bundan istifade edecek olan mirasçılara aktarılır.
Reddin iptali alacaklıların yanı sıra mirasçının kendisi tarafından da dava edilebilir. Bizzat reddi yapan mirasçı tarafından hata, hile ve korkutma gibi irade sakatlığı hallerine dayanılarak da mirasın reddinin iptali davası açılması mümkündür.
Miras noter aracılığıyla reddedilebilir mi?
Hayır, mirasın reddi noterden yapılamaz. Ret beyanının mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak kayıtsız ve şartsız biçimde yöneltilmesi zorunludur.
Mirasın reddinden sonra mirasçıya icra takibi yapılırsa ne yapılmalıdır?
Miras reddi yapılmış olmasına karşın mirasçıya icra takibi yapılmışsa, yedi günlük itiraz süresi içinde icra dairesine mirasın reddedildiğine dair belgeyle borca itiraz edilebilir.
Mirasbırakan borca batık ise ret için üç aylık süre aranır mı?
Mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras hükmen reddedilmiş sayılır. Mirasın hükmen reddinde mirasçıların irade beyanında bulunmalarına gerek olmadığı gibi mevzuatta herhangi bir süre öngörülmediğinden hükmen reddin tespiti mahkemeden her zaman istenebilir.
Mirası reddeden kişinin miras payı kime intikal eder?
Yasal mirasçılardan birinin mirası reddetmesi hâlinde payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer. Altsoyun tamamının mirası reddetmesi hâlinde ise bunların payı sağ kalan eşe intikal eder.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy