Perakende satış yapan veya hizmet sunan mükellefler için yeni nesil ödeme kaydedici cihaz (YN ÖKC) kullanımı kural olarak zorunludur. Ancak mükelleflerin Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi bünyesine dahil olmaları durumunda bu zorunluluk ortadan kalkmaktadır.
Başkasına Ait POS Cihazı Kullanımı ve Bayilik İstisnası
Kapsam dahilindeki mükelleflerin başkasına ait POS veya mobil ödeme cihazlarını kullanması yasaktır. Benzer şekilde, düzenleme kapsamına girmeyen bir mükellefin de mülkiyetindeki veya kullanımındaki cihazı bir başkasına kullandırması mümkün değildir.
Bayilik modeliyle çalışan işletmeler açısından bu yasağa belirli şartlar altında istisna tanınmıştır. Ana firmanın bayilerine POS cihazı kullandırabilmesi için Türkiye genelinde en az 30 bayiye sahip olması, taraflar arasında yazılı bir bayilik sözleşmesinin bulunması, düzenlenen POS sliplerinde ana firmanın unvanının açıkça yer alması ve gerçekleştirilen tahsilatların Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmesi şarttır.
Sanal POS Kullanım Şartları ve Bayi Altyapısı
Sanal POS kullanımı, elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları (ETHS) ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları (ETAHS) ile sınırlandırılmıştır. Bankaların sanal POS hizmeti tahsis etmeden önce e-ticaret ortamının fiilen var olduğunu teyit etmesi zorunludur; elektronik ticaret kapsamı dışındaki işlemlerde sanal POS doğrudan kullanılamaz.
Ana firmaya ait sanal POS altyapısının bayiler tarafından kullanılabilmesi de özel koşullara bağlanmıştır. Bu kapsamda ana firmanın en az 30 bayisinin bulunması, işlemlerin sabit IP üzerinden yürütülmesi, fatura düzenlenmesi ve durumun Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmesi gerekmektedir.
Finansal Kuruluşların Denetim Sorumluluğu ve Yaptırımlar
Bankalar ile ödeme hizmet sağlayıcıları, POS cihazlarının kim tarafından ve hangi amaçla kullanıldığını takip etmekle yükümlüdür. Cihazların amaca aykırı biçimde kullanıldığının tespiti halinde bu kullanımı engellemek, durumu Gelir İdaresi Başkanlığına bildirmek ve uygunsuz kullanılan cihazları kapatmak zorunluluğu bulunmaktadır.
Belirlenen usul ve esaslara aykırı hareket eden mükellefler, bankalar, ödeme hizmet sağlayıcıları, finans kuruluşları, özel entegratörler ve yeni nesil ödeme kaydedici cihaz firmaları hakkında doğrudan Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca cezai yaptırımlar uygulanır.
Uyum Süreci ve Yetkili İdarenin Görevleri
Mevcut POS cihazlarının, düzenlemenin yürürlüğe girdiği ayı takip eden ayın sonuna kadar yeni kurallara uygun hale getirilmesi zorunludur. Uyum sağlamayan cihazlar doğrudan kullanım dışı bırakılır ve bu durum Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, sisteme uyumun sağlanmasına yönelik teknik düzenlemeleri yayımlayacağı kılavuzlarla belirleme ve yürürlük tarihinden itibaren altı aya kadar süre uzatma yetkisini haizdir.
Güvenli Mobil Ödeme kullanan mükelleflerin YN ÖKC alma zorunluluğu var mıdır?
Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi'ne dahil olan mükellefler için yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullanma zorunluluğu kalkmaktadır.
Ana firma POS cihazını bayisine hangi koşullarda kullandırabilir?
Ana firmanın Türkiye genelinde en az 30 bayisinin olması, aralarında yazılı bayilik sözleşmesi bulunması, POS sliplerinde ana firmanın adının yer alması ve tahsilatların Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmesi koşuluyla mümkündür.
E-ticaret dışındaki tahsilatlarda sanal POS kullanılabilir mi?
Elektronik ticaret dışındaki işlemlerde sanal POS doğrudan kullanılamaz; sanal POS yalnızca elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcıları tarafından kullanılabilir.
Mevcut POS cihazlarının yeni kurallara uyumu için öngörülen süre nedir?
Mevcut cihazların düzenlemenin yürürlüğe girdiği ayı izleyen ayın sonuna kadar uygun hale getirilmesi gerekir; aksi halde cihazlar kapatılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy