Polonya Göç Rejiminde Giriş Esasları ve D Tipi Ulusal Vize
Polonya göç sisteminde herkes için tek ve bağımsız bir yatırımcı vizesi başlığı öne çıkmamakta olup, uzun süreli girişler esasen D tipi ulusal vize üzerinden sağlanırken, ülkedeki 3 ayı aşan ticari faaliyetler için ticari faaliyet yürütme amaçlı geçici oturum iznine başvurulmaktadır.
D tipi ulusal vize, Polonya topraklarında 90 günden fazla ve en fazla 1 yıla kadar kalış imkânı tanırken, vizenin geçerlilik süresi zarfında diğer Schengen ülkelerinde 180 gün içinde 90 güne kadar serbest dolaşım yetkisi vermektedir. Bu vizenin başvurusunda yetkili makamlara pasaport, doldurulmuş ve imzalanmış vize formu, fotoğraf, harç ödeme makbuzu, en az 30.000 avro teminatlı veya eşdeğer sağlık sigortası ile seyahatin amacını, kalış koşullarını ve yeterli maddi imkânı tevsik eden destekleyici evraklar sunulmalıdır.
Ticari Faaliyet Amaçlı Geçici Oturum İzninin Kapsamı ve İstisnaları
Polonya'da 3 aydan uzun süre ikamet etmek isteyen ve kalışının temel amacı ticari faaliyet olan yabancıların ticari faaliyet amaçlı geçici oturum iznine başvurmaları zorunludur. Kişinin bizzat kurduğu ya da paylarını iktisap ettiği limited şirket veya ortaklıklarda yönetim kurulu üyesi olarak görev üstlenmesi, limited ortaklık ya da benzeri tüzel yapılarda işleri genel ortak sıfatıyla yürütmesi veya ticari temsilci (proxy) olarak hareket etmesi ticari faaliyet yürütme kapsamında değerlendirilir.
Polonya'da fiilen bir şirket idare eden yabancılar karma nitelikteki geçici oturum ve çalışma iznine başvuramazlar; bu kişilerin ticari faaliyet amaçlı oturum başvurusunda bulunması gerekmektedir. Buna karşılık, Ulusal Mahkeme Sicili sistemine kayıtlı bir şirkette herhangi bir hissesi bulunmayıp yalnızca yönetim kurulu üyesi sıfatıyla yer alan kişiler geçici oturum ve çalışma izni yoluna gidebilmektedir.
Limited Şirket Kuruluşu, Sermaye ve Sicil Tescil Usulü
Yatırımların hayata geçirilmesinde sıklıkla başvurulan limited şirketlerin (sp. z o.o.) kurulabilmesi için mevzuatın aradığı asgari yasal sermaye tutarı 5.000 PLN olarak belirlenmiştir. Limited şirket kuruluşu noter huzurunda geleneksel sözleşme akdedilmesi suretiyle yürütülebileceği gibi, nitelikli elektronik imza veya kamu hizmetleri elektronik güven profili (ePUAP) vasıtasıyla çevrim içi sistemler üzerinden de gerçekleştirilebilir.
Şirketin hukuki varlık kazanması Ulusal Mahkeme Sicili (KRS) nezdinde yapılan tescil ile hüküm doğurur; tescilin tamamlanmasıyla şirkete NIP vergi kimlik numarası ve REGON istatistik numarası tahsis edilir. Sicil başvuruları olağan usulde 7 gün içinde incelenirken, S24 sözleşme şablon sistemiyle yapılan elektronik başvurular 1 gün içinde sonuçlandırılmaktadır. Şirket tescil edildikten sonra vergi dairesine NIP-8 formu ile ek verilerin bildirilmesi ve gerçek faydalanıcı bilgilerinin en geç 7 gün içinde Merkezi Gerçek Faydalanıcı Sicili (CRBR) sistemine kaydedilmesi kanuni bir yükümlülüktür.
Ekonomik Kriterler, Kurumlar Vergisi ve Finansal Kaynaklar
Ticari faaliyet amaçlı geçici oturum talebinde bulunan yabancının düzenli ve istikrarlı bir gelire, geçerli bir sağlık sigortasına ve Polonya sınırları dâhilinde kalacak uygun bir yere sahip olduğunu ispatlaması şarttır. Şirketin Polonya ekonomisine sağladığı katkının tespiti ise üç alternatif ölçüt üzerinden yapılır: Başvurudan önceki faaliyet yılında şirketin ilgili bölgedeki ortalama aylık ücretin en az 12 katı tutarında gelir elde etmiş olması ya da en az 2 Polonya vatandaşını veya Polonya'da çalışmaya yetkili yabancıyı en az 1 yıl süreyle istihdam etmiş bulunması gerekir. Bu şartların henüz sağlanamadığı durumlarda ise söz konusu koşulların yakın gelecekte temin edilebileceğinin somut verilerle ortaya konulması zorunludur.
Polonya'da faaliyet gösteren tüzel kişilikler için genel kurumlar vergisi oranı %19 olarak uygulanmakta; küçük mükellefler ve yeni kurulan işletmeler için ise yasal koşullara bağlı olarak %9 indirimli oran tatbik edilmektedir. Geçmiş dönem mali verisi bulunmayan yeni kurulmuş şirketler açısından, ekonomik katkı koşullarının ileride karşılanacağını tevsik edebilmek için oturum başvuru dosyasına kapsamlı bir iş planı ile mevcut finansal kaynakların eklenmesi belirleyici önem taşır.
Başvuru Süreci ve Karar Aşamasına Kadar Yasal Kalış Güvencesi
Geçici oturum izni başvurusu, yetkili idarenin resmî çevrim içi yabancılar başvuru portalı üzerinden başvuru formunun doldurulmasıyla başlatılır. Doldurulan formun çıktısı alınarak imzalanmalı ve yabancının Polonya'daki mevcut yasal kalış süresi sona ermeden yetkili idari makama ulaştırılmalıdır. Mevcut yasal kalış süresinin son gününe kadar usulüne uygun ve eksiksiz şekilde ulaştırılan başvuru, dosya hakkında nihai karar verilene kadar yabancıya Polonya'da yasal kalış hakkı temin eder.
Polonya'da doğrudan tek bir yatırımcı vizesi bulunmakta mıdır?
Polonya göç sisteminde tek ve bağımsız bir yatırımcı vizesi başlığı öne çıkmamakta olup, ülkeye uzun süreli girişler D tipi ulusal vizeyle, 3 ayı aşan ticari faaliyetler ise ticari faaliyet yürütme amaçlı geçici oturum izniyle sağlanmaktadır.
D tipi ulusal vize diğer Schengen ülkelerinde dolaşım imkânı tanır mı?
D tipi ulusal vize, geçerlilik süresi dâhilinde Polonya dışındaki diğer Schengen ülkelerinde 180 günlük zaman dilimi içerisinde 90 güne kadar serbest dolaşım hakkı sağlamaktadır.
Polonya'da limited şirket kuruluşu için asgari yasal sermaye tutarı nedir?
Polonya'da bir limited şirket (sp. z o.o.) kurabilmek için kanunen karşılanması gereken asgari yasal sermaye tutarı 5.000 PLN'dir.
Şirket tescil edildikten sonra hangi resmî bildirimlerin yapılması gerekir?
Mahkeme sicil tescilinin tamamlanmasının ardından vergi idaresine NIP-8 formuyla ek bilgilerin sunulması ve 7 gün içerisinde gerçek faydalanıcı bilgilerinin CRBR sistemine bildirilmesi zorunludur.
Yeni kurulan şirketler üzerinden ticari oturum iznine başvurulabilir mi?
Yeni şirketler üzerinden başvuru yapılabilmekte olup, geçmiş dönem mali veya istihdam şartlarını henüz karşılayamayan işletmelerin bu koşulları yakın gelecekte sağlayabileceğini göstermek adına iş planı ve mevcut finansal kaynakları sunması aranır.
Oturum başvurusu yapıldıktan sonra karar sürecinde Polonya'da kalınabilir mi?
Yasal kalış süresi dolmadan önce yetkili idareye eksiksiz biçimde teslim edilen geçici oturum başvurusu, idari karar kesinleşene kadar yabancıya Polonya'da yasal olarak kalma güvencesi vermektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy