Polisin Maske Cezası Verme Yetkisi ve Hukuki Boyutu

Kolluğun Yetki Sınırı ve İdari Yaptırım Kararı

Maske takma yükümlülüğüne uyulmaması halinde kolluk görevlilerinin idari para cezası tesis etme yetkisi bulunmamaktadır. İdari kolluk görevlilerinin görevi yalnızca kabahat tutanağı düzenlemekle sınırlı olup emre aykırı davranış fiili nedeniyle idari para cezası uygulama yetkisi münhasıran valiye aittir.

İdare hukukunda yetki kuralları kamu düzenine ilişkindir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesinde düzenlenen emre aykırı davranış kabahati dolayısıyla idari para cezası uygulanmasına ancak emri veren yetkili makam tarafından karar verilebilir.

Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Kapsamındaki Sınırlar

1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 72. maddesinde salgın ve bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkması veya bu yönde şüphe bulunması durumunda tatbik edilebilecek tedbirler sınırlı sayıda sayılmıştır. Kanunda tahdidi olarak sayılan bu tedbirler arasında maske takma zorunluluğu yer almamaktadır.

Kanuni düzenlemenin sınırlı çerçevesi nedeniyle, maske takma yükümlülüğüne aykırılık teşkil eden fiiller bakımından 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 282. maddesinde yer alan idari para cezası uygulanamaz.

İl Umumi Hıfzıssıhha Meclisleri Kararları ve İlan Usulü

Bulaşıcı hastalıkların toplum sağlığına yönelik tehlikelerini ortadan kaldırmak amacıyla il genelinde maske takma yükümlülüğü getirilebilir. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca bu nitelikteki koruyucu tedbirleri alma yetkisi, valinin başkanlığında toplanan il umumi hıfzıssıhha meclislerine tanınmıştır.

1593 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca umumi hıfzıssıhha meclislerinin kararlarından yerel görev ve yetkiler kapsamında bulunan işler vali veya kaymakam tarafından icra edilir; onaya bağlı olan hususlar ise usulünce sorulur. İl umumi hıfzıssıhha meclisince kararlaştırılan tedbirlerin yürürlüğe konulması ve bunlara uymayanlar hakkında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesinin işletilebilmesi için, alınan tedbirlerin ve uygulanacak yaptırımın vali tarafından hem ilgili mercilere hem de kamuoyuna usulüne uygun biçimde ilan edilmesi şarttır.

1593 sayılı UMUMİ HIFZISSIHHA KANUNU m. 28Kaynağı aç

Madde
28 – Umumi hıfzıssıhha meclislerinin
mukarreratından mahalli vazifeler ve salahiyetler arasında bulunan işler vali
veya kaymakam tarafından icra olunur ve istizana muhtaç olanlar kaymakamlıkça
vilayetten ve vilayetçe Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinden sorulur.
İKİNCİ BAP
Sari ve salgın hastalıklarla
mücadele
BİRİNCİ FASIL
Hudutlar ve sahiller sıhhi müdafaası

Kanun Yararına Bozma Sonucunda Yeniden İnceleme

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca, kanun yararına bozma istemine konu edilen ve davanın esasını çözmeyen kararlar bozulduğunda, kararı veren hâkim veya mahkeme gerekli inceleme ve araştırmayı yaparak yeniden karar tesis eder.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 309Kaynağı aç

Madde 309 – (1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf
veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka
aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca
bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.[144]
(2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya
hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine
verir.
(3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse,
karar veya hükmü kanun yararına bozar.
(4) Bozma nedenleri:
a) 223 üncü maddede tanımlanan ve
davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hâkim veya
mahkeme, gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verir.
b) Mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya
savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine
ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama
sonucuna göre gereken hüküm verilir. Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan
cezadan daha ağır olamaz.
c) Davanın esasını çözüp de mahkûmiyet dışındaki hükümlere ilişkin ise,
aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılamayı gerektirmez.
d) Hükümlünün cezasının kaldırılmasını
gerektiriyorsa cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini
gerektiriyorsa bu hafif cezaya Yargıtay ceza dairesi doğrudan hükmeder.
(5) Bu madde uyarınca verilen bozma kararına karşı direnilemez.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kanun yararına başvurması

Polis maske takmama cezası kesebilir mi?

Polisin maske takmama gerekçesiyle idari para cezası tesis etme yetkisi yoktur; kolluğun görevi kabahat tutanağı düzenlemekle sınırlı olup ceza verme yetkisi münhasıran validedir.

Maske takmayanlar hakkında Umumi Hıfzıssıhha Kanunu madde 282 tatbik edilebilir mi?

1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 72. maddesinde sayılan salgın tedbirleri arasında maske takma yükümlülüğü yer almadığı için bu fiil sebebiyle Kanun'un 282. maddesindeki idari para cezası verilemez.

İl umumi hıfzıssıhha meclisinin maske kararının cezai yaptırım doğurması neye bağlıdır?

Alınan tedbirin ve tedbire aykırılık halinde Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesinin uygulanacağının vali tarafından usulüne uygun şekilde ilan edilerek duyurulmasına bağlıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Ceza hukuku