Patent başvurusu, buluşun patentle korunması amacıyla buluş sahibi tarafından yapılan ve koruma sürecini başlatan işlemdir. Türkiye’de bu başvuru elektronik ortamda ya da yazılı biçimde Türk Patent ve Marka Kurumu’na yapılır. Elektronik veya yazılı yolun genel uygulama olması, başka bir başvuru biçiminin kendiliğinden bulunmadığını göstermez.
Başvuruyu yapabilecek kişiler ve gasp iddiası
Başvuru kural olarak buluş sahibi, onun halefi veya temsilcileri tarafından yapılır. Başvuran kişinin gerçek buluş sahibi olmadığı ileri sürülerek bu konu Türk Patent ve Marka Kurumu önünde itiraz yoluyla tartışılamaz. Bunun istisnası, buluşun ve başvuru hakkının gasp edildiği iddiasıdır. Bu iddia yetkili mahkemede gasp davasına konu edilebilir ve başvurunun devri talep edilebilir.
Tam ehliyetli kişi patent başvurusunu ayrıca bir şarta bağlamadan yapabilir. Sınırlı ehliyetsiz buluş sahibi adına kanuni mümessil başvuruda bulunabilir. Tam ehliyetsizin işlemleri geçersiz olduğundan onun yaptığı başvuru hüküm doğurmaz; başvurunun kanuni temsilci tarafından yeniden yapılması gerekir.
Başvuru numarası, dilekçe, tarifname ve özet
Başvuru alındıktan sonra, başvuru tarihine göre bir başvuru numarası verilir. Numara, başvurunun izlenmesi ve daha sonra yapılacak işlemler için kullanılır. Başvuru dilekçesinde başvuru sahibinin adı, adresi ve iletişim bilgileri ile buluşun adı ve kısa tanımı yer alır.
Tarifname, buluşun teknik özelliklerini ve nasıl çalıştığını ayrıntılı biçimde açıklayan belgedir. Özet ise buluşun kısa tanımıdır; temel özelliklerini ve yenilikçi yönlerini vurgulayan özlü bir açıklama içerir.
Buluşun bütünlüğü ve birden fazla buluş
Buluşun bütünlüğü ilkesi, başvurunun yalnızca tek bir buluşu ya da teknik olarak birbirine bağlı bir buluş grubunu kapsamasını gerektirir. Teknik bağlılık, buluşların aynı genel buluş fikrini gerçekleştirmek üzere birlikte işlemesi anlamına gelir. Her bileşen ilişkisi bu bağlılığı kendiliğinden sağlamaz.
Birden fazla buluş bulunması halinde başvuru sahibi, ilk başvurudan bağımsız yeni bir başvuru yaparak farklı buluşlar için ayrı patent başvurularında bulunabilir.
Patent İşbirliği Anlaşması kapsamında uluslararası arama raporunu ve uluslararası ön inceleme raporunu hazırlayan uzmanlar, başvurunun bütünlük ilkesine uygunluğunu değerlendirir. Aykırılık bildirildiğinde başvuru sahibi istemleri daraltarak veya bölme başvurusu yaparak durumu düzeltebilir.
Şekil incelemesi ve araştırma raporu
Şekil incelemesinde eksiklik veya hata görülürse başvuru sahibine bunları gidermesi için belirli bir süre tanınır. Eksiklikler bu sürede giderilmezse başvuru reddedilebilir. Bu sonuç her eksikliğin kendiliğinden ve kesin olarak ret doğurduğu anlamına gelmez.
Yenilik araştırması, başvurunun yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik ölçütlerine uyup uymadığını belirlemek için yapılır ve rapor düzenlenir. Başvuru sahibi rapordaki eksiklikler ve eleştiriler hakkında görüş bildirebilir. Gerekli gördüğünde istemlerde veya tarifnamede değişiklik yapabilir.
İlan, patent verilmesi ve hakkın sona ermesi
Teknik değerlendirme olumlu sonuçlanırsa başvuru resmî patent bülteninde ilan edilir. İlan, başvurunun kamuya duyurulmasını sağlar ve üçüncü kişilere itiraz imkânı verir.
Başvuru bütün ölçütlere uygun bulunursa patent verilir ve başvuru sahibine patent belgesi düzenlenir.
Yıllık ücret ödenmezse patent hakkı sona erebilir ve buluş kamuya mal olabilir. Patent genellikle yirmi yıl korunur; bu süre dolduğunda hak sona erer.
Patent başvurusunu kim yapabilir?
Başvuruyu kural olarak buluş sahibi, halefi veya temsilcisi yapar. Tam ehliyetli kişi bunu ayrıca bir şarta bağlamadan yapabilir; sınırlı ehliyetsiz adına kanuni mümessil başvurabilir.
Başvuranın buluş sahibi olmadığı itiraz edilebilir mi?
Bu husus kurum önünde itirazla tartışılamaz. Gasp iddiası yetkili mahkemede açılacak gasp davasında ileri sürülebilir ve başvurunun devri istenebilir.
Şekil eksikliği giderilmezse ne olur?
Eksikliğin tanınan belirli sürede giderilmemesi halinde başvuru reddedilebilir. Bu, her eksikliğin kesin ret sonucu doğurduğu anlamına gelmez.
PCT’de bütünlük aykırılığı nasıl giderilebilir?
Patent İşbirliği Anlaşması başvurusunda bütünlük aykırılığı bildirilirse istemler daraltılabilir veya bölme başvurusu yapılabilir.
Olumlu değerlendirmeden sonra ne olur?
Teknik değerlendirme olumluysa başvuru resmî patent bülteninde ilan edilir ve üçüncü kişiler itiraz edebilir. Bütün ölçütlere uygunluk halinde patent verilip belge düzenlenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy