Passolig Sistemi ve Seyirden Yasaklanmanın Hukuki Dayanağı
Elektronik bilet altyapısına dayanan Passolig kart uygulaması, yasal dayanağını 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun ile bu kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan ikincil mevzuattan almaktadır. Kanunun öngördüğü elektronik bilet zorunluluğu, fiilen tek bir şirket aracılığıyla işletilen kart altyapısı üzerinden yürütülmekte ve müsabakalara katılım bu sistemle denetlenmektedir. 6222 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca müsabaka, seyir, özel seyir ve antrenman alanları ile taraftarların toplu taşındığı araçlara ruhsatlı dahi olsa ateşli silahların, kesici, ezici, delici aletlerin, patlayıcı veya yanıcı maddeler ile uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin sokulması açıkça yasaklanmıştır. Bu tür ihlaller veya kanunda düzenlenen diğer fiiller karşısında uygulanan spor müsabakalarından men yaptırımları, ceza yargılamasındaki koruma ve güvenlik tedbirleri ile idari makamların tesis ettiği kararlar şeklinde ortaya çıkmaktadır.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 12Kaynağı aç
Müsabaka, seyir, özel seyir ve antrenman alanları ile takım veya taraftarların
toplu olarak seyahat ettikleri araçlara;
a) Ruhsatlı dahi olsa ateşli
silahlar ile esasen bulundurulması yasak olan diğer silahların,
b) Esasen bulundurulması yasak olmamakla beraber
kesici, ezici, bereleyici veya delici aletler ile patlayıcı, parlayıcı, yanıcı
veya yakıcı maddelerin,
c) Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin,
sokulması yasaktır. Müsabaka,
seyir ve antrenman alanlarında alkollü içecek sokulması, kullanılması ve
satılmasına ilişkin usul ve esaslar ilgili federasyonlar tarafından belirlenir.
(2) Müsabaka güvenliğinin sağlanması amacıyla, genel
kolluk görevlileri ile bunların gözetiminde olmak üzere özel güvenlik
görevlileri, mülki amirin yazılı emrine istinaden, spor alanına girişte
izleyicilerin üstünü ve eşyasını teknik cihazlarla ve gerektiğinde el ile
kontrol edebilir ve arayabilir.
(3) Spor müsabakası öncesinde, esnasında ve sonrasında
spor alanında taraftarların üzeri ve eşyası 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı
Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun önleme aramasına ilişkin hükümlerine göre
aranabilir.
(4) 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun adli aramaya ilişkin hükümleri saklıdır.
(5) Genel kolluk görevlileri ve belediye zabıtası
birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri kapsamına giren alet veya maddeleri spor
alanında seyyar olarak satan, satışa arz eden, dağıtan veya dağıtmak için
bulunduran kişileri bu alandan uzaklaştırmakla yükümlüdür.[11]
Spor alanlarına yasak madde sokulması
ve müsabaka düzeninin bozulması[12]
Ceza Yargılamasında Koruma Tedbiri Olarak Seyirden Yasaklanma
6222 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma başlatılması halinde şüpheli hakkında spor müsabakalarını seyirden yasaklama tedbiri derhal uygulamaya konulur. Yargı mercilerince ceza yargılamasında hüküm kurulurken veya soruşturma ve kovuşturma evresinde geçici tedbir olarak seyirden men kararı verilebilmektedir. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından kaldırılmasına karar verilmediği sürece bu yasağın uygulanmasına koruma tedbiri olarak devam edilir.
6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 18Kaynağı aç
veya yollamada bulunulan ilgili kanunlardaki suçlardan dolayı mahkemece kurulan
hükümde, hakkında güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden
yasaklanmasına karar verilir. Seyirden yasaklanma ibaresinden kişinin
müsabakaları ve antrenmanları izlemek amacıyla müsabaka, antrenman ve seyir
alanlarına girişinin yasaklanması anlaşılır. Hükmün kesinleşmesiyle infazına başlanan
seyirden yasaklanma yaptırımının süresi cezanın infazı tamamlandıktan itibaren
bir yıl geçmesiyle sona erer. Bu güvenlik tedbirine ceza verilmesine yer
olmadığı kararı ile birlikte hükmedilmesi halinde, hükmün kesinleştiği tarihten
itibaren bir yıl geçmesiyle bu güvenlik tedbirinin uygulanmasına son verilir.
Güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklama kararı 25/5/2005
tarihli ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerine göre kaydedilir. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.)
Bu fıkradaki bir yıllık
süreler, ikinci kez seyirden yasaklanma yaptırımına karar verildiğinde üç yıl;
üçüncü kez seyirden yasaklanma yaptırımına karar verildiğinde ise beş yıl
olarak uygulanır.
(2) Bu madde hükümleri, taraftar gruplarınca spor
alanlarının dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içeren
tezahürat ve mala zarar verme suçları bakımından da uygulanır.
(3) Bu madde kapsamına giren suçlardan dolayı
soruşturma başlatılması halinde şüpheli hakkında spor müsabakalarını seyirden
yasaklama tedbiri derhal uygulamaya konulur. Soruşturma evresinde Cumhuriyet
savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından bu tedbirin kaldırılmasına
karar verilmediği takdirde bu yasağın uygulanmasına koruma tedbiri olarak devam
edilir.
(4) Koruma tedbiri olarak uygulanan ve güvenlik
tedbiri olarak hükmedilen spor müsabakalarını seyirden yasaklama tedbirine
ilişkin bilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde tutulan bu amaca özgü
elektronik bilgi bankasına derhal kaydedilir. Bu bilgi bankasına spor
kulüplerinin ve federasyonların erişimi sağlanır. Yasaklanan kişilere ilişkin
bilgiler, ilgili spor kulüplerine ve yurt dışında yapılacak müsabaka öncesinde
müsabakanın yapılacağı ülkenin yetkili mercilerine bildirilir.
(5) Koruma tedbiri olarak uygulanan spor müsabakalarını
seyirden yasaklanma tedbiri;
a) Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından
kaldırılmasına karar verilmesi,
b) Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi,
c) Sanık hakkında beraat veya düşme kararı verilmesi,
halinde derhal kaldırılır. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13 md.) Bu kararlar Cumhuriyet başsavcılığı
veya mahkemelerce işlemi yapan kolluk birimine derhâl bildirilir ve kollukça
elektronik bilgi bankasına işlenir.
(6) Kamu davasının açılmasının ertelenmesine, hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına, hapis cezası yerine seçenek yaptırım olarak
tedbire veya hapis cezasının ertelenmesine karar verilmesi halinde, kararın
kesinleştiği tarihten itibaren; önödeme halinde ise, önödemede bulunulduğu
tarihten itibaren, bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklama
tedbirinin uygulanmasına devam edilir.
(7) Alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde
etkisinde olduğu açıkça anlaşılan kişi, müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına
alınmaz. Bu şekilde belirtilen alanlara giren ve dışarı çıkmamakta ısrar eden
kişi zor kullanılarak dışarı çıkarılır ve bu madde hükümlerine göre bir yıl
süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklanır.
(8) Bu madde hükümlerine göre
spor müsabakalarını seyirden yasaklanan kişi, yasaklama kararının sebebini
oluşturan fiilin işlendiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı olduğu takımın
katıldığı spor müsabakalarının yapılacağı gün, yurt içinde bulunduğu takdirde,
müsabakanın başlangıç saatinde ve bundan bir saat sonra bulunduğu yere en yakın
genel kolluk birimine başvurmakla yükümlüdür. (Ek cümle:4/7/2019-7182/13
md.) Bu yükümlülüğün takibi amacıyla kolluk birimlerince biyometrik yöntemler
de kullanılabilir.
(9) Sekizinci fıkradaki yükümlülüğe aykırı hareket
eden kişi, her bir müsabaka için yirmibeş günden az olmamak üzere adli para
cezası ile cezalandırılır.
(10) Bu Kanun hükümlerine göre hakkında güvenlik
tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanma kararı verilen kişi,
yasak süresince spor kulüplerinde ve federasyonlarda ve taraftar derneklerinde
yönetici olamaz; spor müsabakalarında hakem, temsilci veya gözlemci olarak
görev yapamaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Federasyonların yaptırım uygulama
yetkisi
Koruma tedbiri olarak uygulanan spor müsabakalarını seyirden yasaklanma tedbiri; Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından kaldırılmasına karar verilmesi, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi ya da sanık hakkında beraat veya düşme kararı verilmesi halinde derhal kaldırılır. Bu kararlar Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerce işlemi yapan kolluk birimine derhal bildirilir ve kollukça elektronik bilgi bankasına işlenir.
Güvenlik Tedbiri Olarak Seyirden Yasaklanma ve Süreleri
6222 sayılı Kanun'da tanımlanan veya yollamada bulunulan suçlardan ötürü mahkemece mahkûmiyet kararı tesis edildiğinde, sanık hakkında güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanma hükmü kurulur ve bu karar 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerine göre adli sicile kaydedilir. Bu tedbir, yalnızca spor alanlarındaki fiillerle sınırlı kalmayıp taraftar gruplarınca spor alanlarının dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içeren tezahürat ile mala zarar verme suçlarında da tatbik edilir.
Hükmün kesinleşmesiyle infazına başlanan güvenlik tedbirinin süresi, mahkûm olunan cezanın infazı tamamlandıktan itibaren bir yıl geçmesiyle sona erer. Güvenlik tedbirine ceza verilmesine yer olmadığı kararıyla birlikte hükmedilmesi halinde ise tedbir kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl sonra ortadan kalkar. Kanun'un 18. maddesinin 1. fıkrası gereğince bu bir yıllık süreler; tedbire ikinci kez karar verildiğinde üç yıl, üçüncü kez karar verildiğinde ise beş yıl olarak uygulanır. Öte yandan kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezasının ertelenmesi veya hapis cezası yerine seçenek yaptırıma hükmedilmesi durumunda kesinleşme tarihinden; önödeme halinde ise ödemenin yapıldığı tarihten itibaren seyirden yasaklama tedbirinin infazına bir yıl süreyle devam edilir.
Yasaklanan Kişilerin Yükümlülükleri ve Hak Yoksunlukları
Seyirden yasaklanan kişilere ilişkin kayıtlar Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki amaca özgü elektronik bilgi bankasına derhal işlenir; spor kulüpleri ve federasyonların bu verilere erişimi sağlanır ve yurt dışındaki müsabakalar öncesinde ev sahibi ülkenin yetkili makamlarına bilgi aktarılır. Spor alanlarına alkol veya uyuşturucu ya da uyarıcı madde etkisi altında olduğu açıkça anlaşılan kişilerin girmesi yasak olup içeri giren ve çıkmamakta ısrar edenler kolluk marifetiyle zor kullanılarak uzaklaştırılır ve haklarında bir yıl süreyle seyirden yasaklanma hükmü uygulanır.
Seyirden yasaklanma kararı bulunan kişi, yasaklamaya neden olan eylemin gerçekleştiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı olduğu takımın katılacağı maç günlerinde, yurt içinde bulunuyorsa müsabakanın başlama anında ve bu andan bir saat sonra bulunduğu yere en yakın genel kolluk birimine başvurmakla yükümlüdür. Bu takibin yapılabilmesi için biyometrik denetim usullerinden yararlanılabilir. Maç gününde kolluk birimine başvuru yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi hakkında her bir müsabaka için yirmi beş günden az olmamak üzere adli para cezasına hükmedilir. Ayrıca güvenlik tedbiri olarak yasaklanan kişiler, yasak devam ettiği sürece spor kulüplerinde, federasyonlarda ve taraftar derneklerinde yönetici sıfatı üstlenemez; müsabakalarda hakem, gözlemci veya temsilci olarak görev yapamaz.
İdari Men Kararları, Kulüp Yaptırımları ve Başvuru Yolları
Spor alanlarından men yaptırımları adli tedbirlerin yanı sıra il spor güvenlik kurulu veya mülki idare gibi idari makamların kararıyla da tesis edilebilmektedir. Hukuka uygun bir men kararının yazılı olması, hangi fiilin hangi delillere dayanılarak tespit edildiğinin gerekçeli biçimde açıklanması, ilgilisine usulünce tebliğ edilmesi ve başvuru mercii ile süresini göstermesi gerekir. 6222 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezası veya idari nitelikteki men yaptırımlarına karşı ise sulh ceza hâkimliği nezdinde itiraz başvurusunda bulunulabilmektedir.
Men kararının mülki idare veya kurul işlemi niteliğinde bağımsız bir idari işlem teşkil etmesi durumunda, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca özel kanununda ayrı bir süre öngörülmedikçe tebligattan itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açılabilir. Hukuka aykırı idari işlemlerden doğan maddi ve manevi zararların tazmini için idari yargıda tam yargı davası ikamesi mümkündür.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
7 – 1.
Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda
ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2.
Bu süreler;
a)
İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
b)
Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından
doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ
yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan
vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı
ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının
idareye geldiği;
Tarihi
izleyen günden başlar.
3.
Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim
yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini
izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.
4.
İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren
başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya
uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin
iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.
Sürelerle
ilgili genel esaslar
Spor kulüpleri; kendi seyirci talimatları, iç disiplin yönetmelikleri veya sözleşme hükümleri uyarınca kombine kartı iptal edebilmekte, belirli müsabakalara girişi engelleyebilmekte ya da bir sonraki sezonda kombine satmama kararı alabilmektedir. Kulübün sözleşmeye aykırı ve haksız nitelikteki uygulamalarından doğan zararlar için adli yargıda tazminat davası açılması mümkündür. İç hukuk yollarının tüketilmesinin ardından men kararının adil yargılanma, özel hayata saygı, mülkiyet ya da toplantı ve örgütlenme özgürlüğü benzeri taraftarlık faaliyetlerini ihlal ettiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.
Seyirden yasaklanma koruma tedbiri hangi durumlarda derhal kalkar?
Koruma tedbiri niteliğindeki seyirden yasaklanma; savcılık veya mahkemece kaldırılmasına karar verildiğinde, kovuşturmaya yer olmadığı kararı alındığında ya da sanık hakkında beraat veya düşme hükmü tesis edildiğinde derhal kalkar ve elektronik sisteme işlenir.
Maç gününde kolluğa imza yükümlülüğünün ihlali ne tür bir ceza doğurur?
Taraftarı olunan takımın maç saatinde ve maçın başlamasından bir saat sonra genel kolluk birimine başvuru yükümlülüğüne aykırı hareket eden kişi hakkında her bir karşılaşma için yirmi beş günden az olmamak üzere adli para cezası uygulanır.
Mahkûmiyet halinde güvenlik tedbiri olarak seyir yasağı ne kadar sürer?
Cezanın infazı tamamlandıktan itibaren veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesiyle seyir yasağı sona erer; bu süre tedbirin ikinci kez uygulanmasında üç yıl, üçüncü kez uygulanmasında ise beş yıl olarak tatbik edilir.
İdari nitelikteki men kararlarına karşı iptal davası hangi sürede açılır?
Mülki idare veya il spor güvenlik kurulu kararı gibi idari işlemlerin iptali talebiyle, özel kanununda ayrı bir süre düzenlenmedikçe tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılması gerekmektedir.
Kulüp tarafından haksız yere iptal edilen kombine kart için ne yapılabilir?
Kulübün sözleşme şartlarına aykırı biçimde kombine bilet iptali yapması veya stada girişi engellemesi durumunda oluşan zararların giderilmesi için adli yargıda tazminat davası açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy