Orman Sınırları İçinde Kalan Tapulu Taşınmazların Hukuki Durumu
7584 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile 6831 sayılı Orman Kanunu'na eklenen Ek Madde 22, kesinleşmiş orman kadastrosu uyuşmazlıklarına yönelik düzenlemeler içermektedir. Düzenleme kapsamında, Hazine adına tescilli olmayıp tapu, kadastro veya imar mevzuatı doğrultusunda oluşturulan ve tapuda gerçek ya da tüzel kişiler adına kayıtlı bulunan taşınmazlar için maliklerin; kadastro tespiti ihtilaflı olan alanlarda ise davaya taraf ilgililerin idareye müracaat etmesi aranır. Başvurunun Orman Genel Müdürlüğü tarafından uygun görülmesi ve resen yürütülecek araştırma neticesinde tapu kayıtlarının doğrulanması durumunda, kayıtlar bedelsiz olarak geçerli sayılır ve tapu kütüğündeki orman şerhleri terkin edilir. Söz konusu işlemlere ilişkin giderler ise tapu maliklerince Orman Genel Müdürlüğü hesaplarına hizmet bedeli olarak ödenir.
Kesinleşen Tapu İptal Kararlarında İade ve Bedel Şartları
Orman savıyla açılan davalar sonucunda tapularının iptaline karar verilerek kesinleşen ancak tapuda henüz infaz edilmemiş olan kararlara konu taşınmazlarda, mahkeme kararı uyarınca taşınmaz bedeli karşılığı bir ödeme yapılmamış olması veya yapılan toplam ödemenin Hazineye geri ödenmesi hallerinde Ek Madde 22 hükümleri tatbik edilir. Hazineye geri ödenecek tutar taşınmazın güncel rayiç bedelinden az olamaz. Düzenleme kapsamında aranacak rayiç bedeller, 6292 sayılı Kanun çerçevesinde Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından hesaplanır.
Tapu iptal kararı kesinleşerek infaz edilen veya rızaen terk edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde önceki malikleri veya akdi ve kanuni halefleri tarafından idareye başvurulması halinde iade edilir. İadenin gerçekleştirilebilmesi için taşınmaz karşılığında herhangi bir bedel ödenmemiş olması veya yapılmış olan toplam ödemenin güncel rayiç bedelden az olmamak kaydıyla Hazineye eksiksiz geri verilmesi gerekir.
İdareye Başvurulmayan Alanlar ve Orman Genel Müdürlüğüne Tahsis
Ek Madde 22'nin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamındaki taşınmazlardan Orman Genel Müdürlüğünce bildirilen, ilgililerince idareye başvurulmayan veya mahkeme kararları gereği yapılan toplam ödemesi Hazineye geri ödenmeyen üç hektardan küçük taşınmazlar ile alan büyüklüğüne bakılmaksızın bu taşınmazlar arasındaki tescilli ya da tescilsiz yol, boşluk ve benzeri alanlar Milli Emlak Genel Müdürlüğünce değerlendirilebilir.
Uygulama sonucunda tapu kayıtları geçerli sayılan, ilgililerine iade edilen veya Milli Emlak Genel Müdürlüğünce değerlendirilecek taşınmazların toplam yüzölçümünden az olmamak üzere Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki ya da Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar Orman Genel Müdürlüğüne orman tesis etmek veya orman olarak kullanılmak üzere tahsis edilir. İşlemlerin tamamlanmasının ardından orman kadastro kayıtları da güncellenir.
Yargılama Süreci ve Derdest Davalara İlişkin Esaslar
Ek Madde 22 uyarınca yapılacak işlemler sonuçlanıncaya kadar orman idaresi veya Hazine tarafından açılması gereken davalar açılmaz. Yargı mercilerinde görülmekte olan derdest davalar yönünden ise bu maddedeki işlemler bekletici mesele yapılarak sonucuna göre işlem yürütülür. Ayrıca söz konusu taşınmazların aynına yönelik dava açılmasına ilişkin hak düşürücü süreler bu süreç sonuçlanıncaya kadar işlemez.
Taraflarca vazgeçilen tapu iptali ve tescil, orman şerhinin kaldırılması ve kapsama giren taşınmazların tapu iptali sebebiyle açılmış tazminat davaları da dahil olmak üzere derdest davaların konusuz kalmasına karar verilir. Ek Madde 22 hükümlerinin uygulanmasından doğan tüm anlaşmazlıklar taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Ek Madde 22 Düzenlemesinin Kapsamı Dışında Kalan Taşınmazlar
Ormanların korunması, istihsali ve imarı ile alakalı olarak yapılmış her nevi bina ve tesis bulunan yerler Ek Madde 22 kapsamında değerlendirilmez. Kapsama dahil taşınmazlarda bulunan mevcut orman izinleri ile yapılan kiralamalar ise iptal edilmiş sayılır.
Sonradan imar uygulaması yapılmış olsa dahi 3573 sayılı Kanun veya mülga 4753 sayılı Kanun kapsamında tapuya bağlanıp temlik şartları yerine getirilmemiş, 4785 sayılı Kanun uyarınca bedeli ödenerek devletleştirilmiş, mülga 3116 ve mülga 5653 sayılı kanunlar kapsamında dağıtımı yapıldığı halde tapuya bağlanmamış, imar ve kadastro çalışmalarında uygulama görememiş eski kayıtlı taşınmazlar ile 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamındaki alanlar düzenlemenin istisnasını oluşturur.
Ayrıca 2634 sayılı Kanun kapsamında tespit ve ilan edilen kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri, turizm bölgeleri ve alanlarında kalan, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu ve mübadele anlaşmaları sahasında yer alan, özel statülü orman alanları ile orman rejimine alınan bölgelerde bulunan, izin ve irtifak hakkı tesisi nedeniyle ifraz edilen, yanan orman sahalarında kalan ve geometrisi ile arz üzerindeki yeri belli olmayan taşınmazlarda bu hükümler uygulanmaz. İade işleminin gerçekleşmesi halinde ise idarelerden hiçbir şekilde ecrimisil ve tazminat talep edilemez. Düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından görüş alınarak Orman Genel Müdürlüğü tarafından belirlenir.
Orman kadastrosu sınırında kalan taşınmazın iadesi için başvuru süresi ne kadardır?
Kesinleşen tapu iptal kararı infaz edilen veya rızaen terk edilerek Hazine adına tescil edilen taşınmazlarda önceki malikler ya da halefleri yürürlük tarihinden itibaren iki yıl içinde idareye başvurmalıdır.
Orman Kanunu Ek Madde 22 kaynaklı uyuşmazlıklar hangi mahkemede görülür?
Ek Madde 22 hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklar taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesi nezdinde karara bağlanır.
İade edilen taşınmaz için idareden tazminat veya ecrimisil talep edilebilir mi?
Ek Madde 22 kapsamında iade işleminin gerçekleşmesi halinde ilgili idarelerden hiçbir şekilde tazminat ve ecrimisil talep edilemez.
Ek Madde 22 kapsamındaki taşınmazlara ilişkin davalarda hak düşürücü süreler işler mi?
Maddedeki idari işlemler sonuçlanıncaya kadar taşınmazların aynına yönelik dava açılmasına dair hak düşürücü süreler işlemez ve devam eden davalar bekletici mesele yapılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy