Öğrenci ikamet izni, Türkiye'de eğitim amacıyla bulunan yabancı uyruklu kişilere, öğrenim süreleri boyunca ülkede yasal olarak kalma imkânı tanıyan bir oturum izni türüdür. Bu izin, Türkiye'ye eğitim amacıyla gelen yabancıların öğrenimlerini tamamlayana kadar ülkede hukuka uygun biçimde ikamet etmelerini sağlar.
Öğrenci İkamet İzninden Yararlanabilecek Kişiler ve Kapsam
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Türkiye'deki bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans yahut doktora düzeyinde tahsil görecek yabancılara öğrenci ikamet izni tahsis edilir. Bunun yanı sıra Tıpta Uzmanlık (TUS) ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık (DUS) eğitimi alan yabancı öğrenciler ile Türkçe kursuna yönlendirilenlerin de öğrenci ikamet izni alabileceği kabul edilmektedir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 38Kaynağı aç
İlk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılara ise bakımları ve masrafları bir gerçek veya tüzel kişi tarafından üstlenilmek, ayrıca velilerinin veya yasal temsilcilerinin muvafakati bulunmak kaydıyla öğrenimleri süresince birer yıllık sürelerle öğrenci ikamet izni verilebilir ve bu izinler uzatılabilir. Kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla gelerek Türkiye'de öğrenim görecek yabancılara da öğrenimleri süresince ikamet izni verilmesi mümkündür. Buna karşılık, kanunun açık hükmü gereğince öğrenci ikamet izni, öğrencinin anne ve babası ile diğer yakınlarına ikamet izni alma hususunda herhangi bir hak sağlamaz.
İdarenin Denetim Yetkisi, İzin Süreleri ve Mezuniyet Sonrası Süreç
İdare, öğrenci ikamet izni başvurularını değerlendirirken yalnızca akademik statüyü değil; kamu düzeni, kamu güvenliği ve kamu sağlığı gereklerini de inceleme yetkisine sahiptir. Öğrenci niteliğinin bulunması, idarenin bu güvenlik ve kamu sağlığı yönündeki değerlendirme yetkisini engellemez.
6458 sayılı Kanun'un 38. maddesi uyarınca, öğrenim süresi bir yıldan kısa olan yabancıların ikamet izni süresi bu öğrenim süresini aşamaz. Normal eğitim süresini tamamlayamayan öğrencilerin oturma izinleri ise azami eğitim süresini geçmemek şartıyla her defasında birer yıllık sürelerle uzatılabilir. Öğrencinin mezun olması hâlinde ikamet izni mezuniyet tarihi itibarıyla sona erer. Mezuniyet tarihinden itibaren 10 gün içinde ilgilinin yeni kalış amacına uygun bir oturma izni türüne başvurması gerekmektedir.
Çalışma ve Vatandaşlık Hakları Bakımından Sınırlar
Öğrenci ikamet izni yabancıya otomatik olarak tam çalışma hakkı sağlamaz; yabancı öğrencilerin çalışabilmesi istihdam mevzuatına ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan alınacak çalışma iznine tabidir. Yüksek lisans ve doktora öğrencileri çalışma izni alarak tam zamanlı veya yarı zamanlı olarak çalışabilir. Ön lisans ve lisans düzeyindeki öğrencilerin çalışma iznine başvurabilmesi ise belirli süre koşullarına bağlanmıştır.
Öğrenci ikamet izni, Türkiye'de yalnızca eğitim alma gayesiyle verilen geçici bir izin niteliğinde olup yabancıya doğrudan Türk vatandaşlığı kazanma hakkı bahşetmez.
İkamet İzninin İptali, Verilmemesi ve Yargı Yolu
Öğrencinin kayıt sildirmesi, kaydını dondurması ya da akademik statüsünü kaybetmesi hâlinde ikamet izninin hukuki dayanağı ortadan kalkabilir. 6458 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca; kanunun 39. maddesinde aranan şartların karşılanmaması veya sonradan ortadan kalkması, öğrenimin sürdürülemeyeceğine dair kanıtların ortaya çıkması, iznin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi veya yabancı hakkında geçerli sınır dışı etme kararı ya da Türkiye'ye giriş yasağı bulunması hâllerinde öğrenci ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir ve süresi uzatılmaz.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 40Kaynağı aç
Öğrenci ikamet izni başvurusunun reddi veya mevcut iznin iptali işlemlerine karşı, hukuka aykırılık iddiasıyla kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Öğrenci ikamet izni yabancıya doğrudan çalışma hakkı sağlar mı?
Öğrenci ikamet izni kendiliğinden çalışma hakkı vermez; çalışma hakkı ayrı mevzuata tabi olup Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan çalışma izni alınması zorunludur.
Mezuniyetin ardından öğrenci ikamet izni devam eder mi?
Öğrenci ikamet izni mezuniyet tarihinde sona erer; mezun olan öğrencinin ülkede kalışını sürdürebilmesi için mezuniyetten itibaren 10 gün içinde amacına uygun yeni bir ikamet iznine başvurması gerekir.
Öğrenci ikamet izni aile üyelerine oturum hakkı kazandırır mı?
6458 sayılı Kanun'un 38. maddesi uyarınca öğrenci ikamet izni, yabancının anne, baba veya diğer yakınlarına ikamet izni alma hakkı sağlamaz.
Öğrenci ikamet izninin iptaline karşı hangi sürede dava açılmalıdır?
Öğrenci ikamet izninin iptali kararına karşı, kararın ilgilisine tebliğ edilmesinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy