Öğrenci İkamet İzni Şartları ve Başvuru Esasları

Öğrenci İkamet İzninin Kapsamı ve Süresi

Öğrenci ikamet izni; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 38/1 uyarınca Türkiye'de bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek yabancılara verilir. İkincil mevzuat niteliğindeki Yönetmelik m. 35/1 uyarınca, yükseköğretimde öğrenim görecek yabancılar ile aile ikamet izni bulunmayan ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancıların öğrenci ikamet izni alması yükümlülüktür; uluslararası koruma başvuru sahibi veya statüsü sahiplerine ilişkin hükümler ise saklı tutulmuştur. İkamet izninin süresi kayıt olunan yükseköğretim programının süresi kadar belirlenir. 6458 sayılı Kanun m. 38/4 uyarınca öğrenim süresi bir yıldan kısa ise ikamet izni süresi öğrenim süresini aşamaz. Özel öğrencilik, açık öğretim veya uzaktan eğitim gerekçesiyle yabancılara öğrenci ikamet izni verilmez.

6458 sayılı Kanun m. 38/2 uyarınca ilk ve orta dereceli eğitim alacak yabancı çocukların bakım ve masrafları bir gerçek ya da tüzel kişi tarafından üstlenildiğinde, veli veya yasal temsilcilerinin rızası bulunması kaydıyla tahsil hayatları boyunca her seferinde birer yılı aşmayacak biçimde öğrenci ikamet izni verilebilir ve uzatılabilir. Yönetmelik m. 35/2 gereğince yurt içinden yürütülecek bu başvurularda ilgililerden amacına uygun vize şartı aranmaktadır.

Başvuru Şartları ve Sağlık Sigortası

Öğrenci ikamet izninin verilebilmesi için 6458 sayılı Kanun m. 39/1 uyarınca 38 inci madde kapsamındaki bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi, Kanunun 7 nci maddesi kapsamına girilmemesi ve Türkiye'de kalınacak adres bilgilerinin verilmesi şarttır.

Yabancı öğrencinin yükseköğretim kurumuna ilk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortalısı olmak üzere başvuruda bulunması halinde ayrıca sağlık sigortası istenmez. İlk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde başvuruda bulunmayarak bu hakkı kaybeden yabancı öğrencilerden özel sağlık sigortası yaptırmaları talep edilir; bir yıl veya üzerinde süreyle ikamet izni talep edildiğinde öğrenim süresini kapsayan sağlık sigortası sözleşmesi yapılması aranır.

Aile Bireylerinin Hakları ve Kamu Destekli Öğrenciler

6458 sayılı Kanun m. 38/3 uyarınca öğrenci ikamet izni, öğrencinin anne ve babası ile diğer yakınlarına ikamet izni alma konusunda hiçbir hak sağlamaz. Yönetmelik m. 35/6 doğrultusunda bu izin belgesi, yabancı öğrenciye yalnızca eş ve çocuklarının aile ikamet izni başvurularında destekleyici olabilme imkânı tanır.

Kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla gelerek Türkiye'de öğrenim görecek yabancılara 6458 sayılı Kanun m. 38/5 uyarınca öğrenim süresince ikamet izni verilebilir. Bu yabancı öğrencilerden, Türkiye'de bulundukları sürece iaşe, sağlık ve barınma giderlerinin ilgili kamu kurumu tarafından karşılanacağını belirtir belge sunulması halinde gelir beyanı aranmaz.

Türkçe Kursları ve Hazırlık Eğitimi

Milli Eğitim Bakanlığı onaylı bir Türkçe kursuna kayıt yaptıran yabancılara 6458 sayılı Kanun m. 31/1-(h) uyarınca kısa dönem ikamet izni verilebilir. Kanunun 31 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bu kapsamda verilen ikamet izinleri en fazla iki defa düzenlenebilir. Bu iznin en fazla iki yıllık süreyle verilebileceği ve kurs süresini aşamayacağı düzenlenmektedir.

Üniversiteye kayıt yaptırmak amacıyla Türkiye'ye gelen ve okullarının isteğiyle Türkçe hazırlık sınıfına veya kurslarına yönlendirilen öğrencilere, durumlarını belgelemeleri kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilmesi zorunlu olmayıp bir sonraki öğrenim döneminin başlangıcına kadar öğrenci ikamet izni düzenlenir.

Öğrenim Değişiklikleri, Kayıt Dondurma ve Mezuniyet

Yabancı öğrencilerin ve ilgili öğretim kurumlarının öğrencilik ve kayıt durumundaki değişiklikleri yirmi gün içinde yetkili il müdürlüğüne bildirmeleri esastır. Aynı kurum bünyesinde fakülte veya bölüm değiştirildiğinde yahut aynı il sınırları içinde başka bir öğretim kurumuna geçildiğinde, eğitime ara verilmemesi ve süresinde bildirim yapılması kaydıyla mevcut ikamet izni geçerliliğini sürdürür; iznin öğrenim süresinden kısa kalması halinde izin bitiminden itibaren öğrenim süresi kadar uzatılır. Farklı bir ilde öğrenime devam edilecek olması halinde ise öğrenime devam edilecek il valiliğince mevcut ikamet izni kesilerek yeni öğrenim süresi kadar ikamet izni düzenlenir; bildirim süresi bakımından genel yirmi günlük sürenin yanında on günlük bildirim süresine de yer verilmektedir.

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 35/13 uyarınca yükseköğrenim öğrencisinin kaydını dondurması halinde kayıt dondurma tarihinden itibaren ikamet izni kesilir. Bunun yanı sıra öğrencinin okulla ilişiğinin kesilmesi halinde de izin kesilmekte olup bu sebeplerle izni kesilen öğrenci on beş gün içinde yeni bir ikamet izni türüne başvurabilmektedir. 6458 sayılı Kanun m. 40 çerçevesinde ise kanuni şartların karşılanmaması veya sonradan kalkması, öğrenimin sürdürülemeyeceğine dair kanıtların bulunması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması, hakkında geçerli sınır dışı etme kararı veya giriş yasağı bulunması durumlarında yabancıya öğrenci ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir ve süresi uzatılmaz.

Öğrencinin öngörülen süreden önce mezun olması durumunda ikamet izni sona erer. Mezuniyetin ardından Türkiye'de kalmak isteyen yabancı öğrenci 10 gün içinde yeni bir ikamet iznine başvurabilir. Bununla birlikte 6458 sayılı Kanun m. 31/1-(i) ve m. 31/4 uyarınca, Türkiye'de yükseköğrenimini tamamlayan yabancılardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenlere, bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreli kısa dönem ikamet izni verilebilir.

İkamet İzninin Uzatılması ve İzinler Arasında Geçiş

İkamet izni uzatma başvurusu, mevcut iznin süresinin dolmasına 60 gün kalmasından itibaren ve her koşulda ikamet izni süresi dolmadan önce yapılır. Uzatma şartlarını sağlayan yabancı öğrencinin izni, kalan öğrenim süresini aşmamak kaydıyla her defasında en fazla birer yıllık sürelerle uzatılabilir. Geçerli bir mazeret olmaksızın süresi içinde uzatma başvurusunda bulunmayan yabancı öğrenci, ikamet izni süresinin bitimini izleyen 10 gün içinde Türkiye'den çıkış yapmalıdır; aksi halde sınır dışı kararıyla karşılaşılabilir.

İnsani ikamet izni ile insan ticareti mağduru ikamet izni hariç tutulmak üzere, şartların taşınması halinde diğer ikamet izni türleri arasında geçiş başvurusu yapılabilmektedir.

Başvurunun Değerlendirilmesi, İtiraz ve İptal Davası

Başvuru işleme alındıktan sonra il göç idaresi tarafından 90 gün içinde kabul veya ret kararı verilmesi gerekir. Bu süre içerisinde herhangi bir karar çıkmaması halinde başvuru reddedilmiş sayılır.

İkamet izni başvurusu reddedilen yabancı, ret kararının kendisine tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde Göç İdaresi Başkanlığına itiraz edebilir. Bu itiraz, idari yargıda dava açma süresini durdurur. İdare bu itirazı açıkça reddederse veya 30 gün içinde yanıt vermezse itiraz reddedilmiş sayılır; yabancının dava açma hakkı devam eder. Örneğin ret kararının tebliğini izleyen 30 uncu günde idareye itiraz edilmişse, itirazın reddinin tebliğini izleyen günden itibaren kalan 30 gün içinde iptal davası açılabilir.

İkamet izni başvurusunun veya uzatma talebinin reddine karşı, ret kararının yabancıya tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde kararı tesis eden il göç idaresinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. İlk derece mahkemesinin davayı reddetmesi halinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy